Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
У час працы ў ПДУ стаў адным з арганізатараў гістарычнага клуба. пазней гісторыкакультурнага таварыства «Полацкі рубеж», якое існаваоа пры Музеі гісторыі ПДУ (19941997) і аб’ядноўваластудэнтаў першага набору гістарычнага факультэта ПДУ (1994). У час працы ў ПКМ браў удзел у навуковапрактычных канферэнцыях(1987, 1992). Стаў рэдактарам і выдаўцом гісторыкакультурнага альманаха «Полацкі летапісец» (выйшла 2 нумары: 1992, 1993). Змясціў у іх некалькі сваіх артыкулаў, a таксама надрукаваў успаміны палачаніна Міхаіла Андрэеева, прысвечаныя пошукам падземных хадоўу Полацку. Выдаў 3 кнігі ў серыі «Бібліятэка “Полацкага летапісца”»: Д.М. Володпхнн «Спорные вопросы нсторнн Белой Русп» (1997), А.П. Сапунов «Заметка о коллегнн м академнн незунтов в Полоцке» (1997), В.В. Новодворскнй «О взятнн Полоцка войскамн Стефана
Баторня в 1579 г.» (1997). З'яўляецца навуковым рэдактарам серыі «Наследне Полоцкой землм» (з 2004) і аўтарам прадмоў і каментарыяў да вьіданняў, выдаўцамі якіх з’яўляюцца А.І. Суднік і А.М. Супрановіч. Выйшла 6 кніг серыі. Гісторыккансультант пры выдавецкай групе пры Полацкім СпасаЕўфрасіннеўскім манастыры.
Тв.: Нсторня Полоцка п его уделов конца XII первой четвер™ XIII вв. по «Хроннке Лнвоннн» Генрнха Латвнйского // Полоцкнй летопнсец: нсторнколнтературный журнал. — № 1. — Полоцк: Полацкая друкарня імя Ф Скарыны 1992 — С. 3336; Краткая нсторпя Полоцкой градской церквн Покрова Пресвятыя Богороднцы // Тамсама. — С. 8286; Незунты в Полоцке: 15801820 гг: в 2 ч. 4.1 /сост., прнмеч. н вступ. ст. Л.Ф. Данько, А.Н. Суднпк. — Полоцк: А.Н. Суднвк, 2005. — 40 с.
Літ.; Арлоў У. Таямніцы Полацкай гісторыі. — 2е выд. — Мн.: Полымя, 2002. — С. 202; Інтэрвю з Л.Ф. Данько (21.11.2008) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
92
ДАРАФЕЕНКА МІКАЛАЙ УЛАДЗІМІРАВІЧ (21.01.1923, в.Заверына Лёзненскага раёна), журналіст. Член Саюза журналістаў Беларусі. Вучыўся ў Віцебскім аэраклубе. Скончыў Чарнігаўскую авіяцыйную школу пілотаў, Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС. Працаваў літсупрацоўнікам, загадчыкам аддзела культуры і быту ў рэдакцыі газеты «Віцебскі рабочы», загадчыкам сектара друку аддзела прапаганды і агітацыі Віцебскага абкама КПБ, памочнікам сакратара абкама партыі, другім сакратаром Першамайскага райкама КПБ, старшынёй Чыгуначнага райвыканкама, намеснікам старшыні камітэта па радыёвяшчанні і тэлебачанні Віцебскага аблвыканкама. старшынёй камітэта па радыёвяшчанні і тэлебачанні Віцебскага аблвыканкама. Працаваў рэдактарам газеты «Віцебскі рабочы» (19701983). узначальваў абласную журналісцкую арганізацыю. Заслужаны работнік культуры БССР.
Разам з жонкай Н.І. Дарафеенка займаўся вывучэннем дзейнасці віцебскага падполля ў гады Вялікай Айчыннан вайны. Адзін з аўтараў кнігі «Віцебскае падполле», нарысаў па гісторыі Віцебска.
Тв.: (разам з М.І. Пахомавым, Н.І. Дарафеенка) Ввтебское подполье. — Мн.: Беларусь 1974 —248 с ■ «Віцебскі рабочы»//ЭЛіМБ. — Мн : БелСЭ, 1985. — Т. 2. — С. 658.
Літ.: Скапа У. Дзве камандзіроўкі // «Віцебскі рабочы» — 80 лет / рэд.склад. У.Р. Скапа. — Віцебск 1997. — С. 140144; Скапа У. Вернасць прызванню // ВР. — 1998. —21 студз. — С. 3.
ДАРАФЕЕНКА (Маісеева) H1HA ІВАНАЎНА (10.01.1923, в. Уласава Суражскага раёна Віцебскай вобл., цяпер Віцебскі раён). Кандыдат гіст. навук (1968), дацэнт (1971). Скончыла шасцімесячныя педагагічныя курсы ў Віцебску (1941), гіст. факультэт Пермскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1949), Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (1956). Удзельніца патрыятычнага падполля і партыз. руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Працавала ў школах Суражскага раёна (1944), другім сакратаром райкама камсамола (1945—1947), інспектарам Віцебскага аблана (19481950), інструктарам Віцебскага абкама партыі (19501952), загадчыкам кабінета грамадскіх навук Віцебскага медінстытута (19521962), выкладчыкам у ВДПІ. на кафедры гісторыі і эканамічнай тэорыі (19621980).
Даследуе гісторыю партыз. і падпольнага руху супраць нямецкафашысцкіх захопнікаў у гады Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Віцебшчыны. Абараніла кандыдацкую дысертацыю па гісторыі і дзейнасці віцебскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны (1967), на аснове якой быў зацверджаны спіс віцебскага падполля. Працавала ў архіве, правяла апытанне і інтэрв'юіраванне некалькіх соцень чалавек, сабрала ўспаміны. На аснове сабраных матэрыялаў напісала кнігу (разам з М.І. Пахомавым і М.І. Дарафеенкам) «Внтебское подполье». Дзякуючы вялікай пошукавай працы была падрыхтавана і выдадзена таксама кніга «Юные герон Внтебшнны», прысвечаная падлеткам і юнакам Віцебшчыны — удзельнікам антыфашысцкага супраціву. Аўтар матэрыялаў, змешчаныху Беларускай савецкай энцыклапедыі, навуковым і перыядычным друку.
Брала ўдзел у падрыхтоўцы экспазіцый ВАКМ. прысвечаных гісторыі партыз. руху на Віцебшчыне. Выступала з лекцыямі «Працоўныя Віцебска і Віцебскай вобл. у гады Вялікай Айчыннай вайны».
Mae вялікую ненадрукаваную працу, прысвечаную гісторыі Віцебскай абласной арганізацыі ЛКСМБ.
Узнагароджана ордэнам Анчыннай вайны II ступені, медалямі «За баявыя заслугі», «Партызану Анчыннан ванны» 1 ступені і інш. Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР(1978).
93
Тв.: Кнігі: (разам з М.І. Пахомавым, М.І. Дарафеенкам) Внтебское подполье. — Мн.: Беларусь, 1974. — 248 с ■ (разам з У.Г. Скапа. Т.І. Глінкам, Г.М. Акенцьевым) Юные героп Внтебіднны. — Мн.: Народная асвета, 1980, —127 с.
Артыкулы ў навуковым друку: Внтебская областная партнйная органнзацня в годы Велнком Отечественной войны (нюнь 19411945) // Тезмсы докладов научнотеоретнческой конференцнн на тему «Нсторпя Вытебской областной органнзацйп: традпцпп п преемственность». — Внтебск, 1988. — С. 2533; Аб Веры Харужай — новае слова // Полптнческпй собеседннк. — 2001. — № 5 (6); Аб Веры Харужай — новае слова // Віцебшчынаў 19411944 гг; Супраціў. Вызваленне. Памяць: матэрыялы рэспубліканскай навуковапрактычнай канферэнцыі, Віцебск, 1819 чэрвеня 2009 г. / ВДУ; рэдкал.: В.У. Акуневіч (адк. рэд.) [і інш.]. — Віцебск: ВДУ 2009. — С. 110117; Нз глубпн далекмх лет: [унія] // ВР. — 2000. — № 130. — С. 2.
Літ.: Дарафеенка Н.І. // ЭГБ. Т. 3. — Мн„ 1996. — С. 208; Звязаны лёсам // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебск: у 2х кн. — Мн.: БелЭн, 2002. — Кн. 1. — С. 553; Константннова Н. Жпвнте долго, Нпна Нвановна! // ЖП. — 2008. — №2. — С. 2; Кухарева В.Т. Нз Суража в науку: [Н. Дорофеенко] // ЖП. — 2008. — № 8. — С. 2; Дулаў А.М. Н.І. Дарафеенка — удзельніца руху супраціўлення і даследчыца Віцебскага падполля // Віцебшчына ў 19411944 гг: Супраціў. Вызваленне. Памяць: матэрыялы рэспубліканскай навуковапрактычнай канферэнцыі. Віцебск, 1819 чэрвеня 2009 г. / ВДУ; рэдкал.: В.У. Акуневіч (адк. рэд.) [і інш.]. — Віцебск: ВДУ, 2009. — С. 117129.
ДАРАФЕЕЎ АНАТОЛЬ МАКСІМАВІЧ (10.08.1941, в. Верамеева Першамайскага с/с Гарадоцкага раёна Віцебскай вобл. 29.07. 2010), педагог, эколаг, краязнаўца. Ганаровы член Педагагічнага таварыства РБ, ганаровы член Беларускагатаварыствааховы прыроды (1979, 1991), ганаровы член ГА «Аховаптушак Бацькаўшчыны» (2000). Кандыдат біялагічных навук (1972), дацэнт (1973), акадэмікзаснавальнік Міжнароднай акадэміі экалогіі (1992), правадзейны член Міжнароднай акадэміі навук Еўразіі (1994), членкарэспандэнт Пятроўскай акадэміі навук і мастацтваў (1994), членкарэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі (1994), правадзейны член Маскоўскага таварыства выпрабавальнікаў прыроды, РГТ.
Скончыўбіёлагахімічны факультэт ВДПІ (1964, задзнакай). Працаваў выкладчыкам, прарэктарам па навуковай рабоце, за
гадчыкам кафедры экалогіі ВДПІ (19641990), старшынёй Дзяржкамітэта РБ па экалогіі. міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя РБ (19901994), першым прарэктарам (19942002), загадчыкам кафедры экалогіі і аховы прыроды ВДУ (20022010).
Працаваў над вывучэннем наземных пазваночных Беларускага Паазер’я (фауна, экалогія. выкарыстанне, ахова). Матэрыялы даследаванняў пакладзены ў аснову артыкулаў для Чырвонай кнігі БССР (1е і 2е выданні).
Краязнаўчую дзейнасць распачаў, калі быў студэнтам педінстытута. Вялікі ўплыў на фарміраванне поглядаў і цікавасці да краязнаўчых даследаванняў меў загадчык кафедры заалогіі ВДПІ Анатоль Іванавіч Радкевіч. Праводзіў комплекснае вывучэнне Віцебшчыны. аддаючы перавагу некаторым пытанням прыродазнаўчага, літаратурнага, гістарычнага краязнаўства. Даследаваў становішча нацыянальных меншасцяў Віцебшчыны. Арганізатар справы па мемарыялізацыі мясцін, звязаных з жыццём і дзейнасцю выдатных землякоў—Я. Баршчэўскага, К. Вераніцына, Я.К. Мароза, П.М. Машэрава, палкоўніка У.М. Карпава і інш. Аказаў дапамогу ў стварэнні экспазіцыі аддзелаў прыроды і этнаграфіі ВАКМ, Гарадоцкага, Расонскага, Полацкага краязнаўчых музеяў. Актыўны ўдзельнік навуковагажыцця краіны. Арганізатар і удзельнік Міжнародных арніталагічных кангрэсаў, Усесаюзных, рэспубліканскіх заалагічных і арніталагічных канферэнцый. Ініцыятар і арганізатар правядзення літаратурнакраязнаўчых і навуковых міжнародных, рэспубліканскіх, рэгіянальных канферэнцый і чытанняў, прысвечаных Я. Баршчэўскаму, паэме «Тарас на Парнасе», Гарадоцкіх краязнаўчых чытанняў (2007) і іншых мерапрыемстваў. Ініцыятар і арганізатар правядзення шматлікіх прыродналітаратурнакраязнаўчых экспедыцый па Віцебшчыне. Ініцыятар стварэння Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры», ландшафтных, паляўнічых, батанічных заказнікаў на Беларусі, і на Віцебшчыне ў прыватнасці.
Выдатны знаўца Віцебшчыны і наваколляў Віцебска. У 70—80я гады XX ст. актыўна ўдзельнічаўу працы Віцебскагаабласногааддзялення БДТАПГіК. Дзякуючы яго намаганням быў захаваны для нашчадкаў помнік археалогіі — гарадзішча Буракова ў Гарадоцкім раёне. хоць і ў пашкоджаным стане. Даследаваў дзейнасць і лёс выдатных выпрабавальнікаўвіцяблян, калекцыі У.А. ПлюшчэўскагаПлюшчыка.
Аўтар больш за 150 навуковых прац па арніталогіі, ахове прыроды і методыцы выкладання заалогіі, у тым ліку 7 кніг. Адказны рэдактар і ўкладальнік 10 зборнікаў, 2 прэсрэлізаў. Аўтар некалькіх артыкулаў у кнізе «Памяць» Гарадоцкага раёна. Аўтарукладальнік
94
і рэдактар зборніка «Гарадоччына ўчора, сёння, заўтра». Пакінуў больш за 120 сшыткаў дзённікавых запісаў. У рукапісах знаходзяцца дзённікі экалагічных назіранняў (19592009), «Акварэлі прыроды» (12 кніжак нарысаў аб прыродзе). У мясцовым і рэспубліканскім друку змяшчаліся шматлікія артыкулы, прысвечаныя экалогіі, гісторыі і культуры Віцебшчыны. Хатні бібліятэчны збор змяшчае больш за 5 тысяч тамоў. Шэраг матэрыялаў (кнігі, копіі артыкулаў, некаторыя калекцыі і інш.) перадаў у ВАКМ. Гарадоцкаму раённаму, Лепельскаму. Полацкаму. Расонскаму краязнаўчым музеям, экалагічнаму музею Краснапольскай СШ Расонскага раёна.
КНІГІ ОНЛАЙН
