Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
аус,ватнам кн|жнан культуРы Z паТ РЭД тА Дзем яновічЛ1.І Д°унар. ТА Сэмэнлюк —Мн 2006 — Ч 1 — 4', ? .42’ ЯнкаКупала іЯкубКоласусьвядомасьціграмадзян ПольшчыўпачаткуXXI ст.//ActaAlbaruthenica 7. Literatura. J^zyk. Kultura/podred. M.TimoszukaІМ.Chaustowicza.—Warszawa, 2007.— S.466482' Мастак з Крутога Берагу // Наша вера. — 2009. — № 3. — С. 5862; Bialorusini w parlamentach II Rzeczypospolitej // Przemiany spoleczne, kwestie narodowosciowe i polonijne / pod red. A. Chodubskiego — Toruh 1994 — S. 123145; Bialrus i Bialorusini w podr^cznikach historii do szkol podstawowych w Polsce // Bialoruskie Zeszyty Historyczne. 1994. № 2. — S. 8996; Bialorusini na Pomorzu Gdanskim po II wojnie swiatowej — przyczynek do problemu// Bialoruskie Zeszyty Historyczne. 1995. № 1 (3). S. 7891; Los bialoruskiego posla Serqiusza Baranowa // Bialoruskie Zeszyty Historyczne. 1995. — № 2 (4). S. 146159; «Vicebski Saytak» 1995 nr1 // ?nnorUsklM ^^У Historyczne. 1996. № 2 (6). S. 176177; W miescie Marca Chagalla // Czasopis.
, 6J Bl? ?rH.slP' w Gdahsku i okolicy po 1945 r. // W starej i nowej ojczyznie. Mniejszosci narodowe w c aasku/Pod red k H^agidy — Gdansk, 1997. — S. 918; Bialorusini w Sopocie//Rocznik Sopocki —1997 — 8.6774; Polozenie Bialorusinow w regionie nadmorskim po II wojnie swiatowej // Pomerania Ethnica Mniejszosci narodowe i etniczne na Pomorzu Zachodnim / pod red. M. Giedrojc i J. Mieczkowskiego — Szczecin 1998 —
81
S. 209217; Ksztaltowanie si? bialoruskich granic pahstwowych w latach 19181926 // Granice i pogranicza. Historia codziennoci i doswiadczeh / pod red. M. Liedke, J. Sadowskiej, J. Trynkowskiego. T. II. Bialystok, 1999. — S. 2835; Autobiografia Piotra Sierhijewicza // Bialoruskie Zeszyty Historyczne. — 2000. — № 14; Zrddla do biografii dzialaczy bialoruskich w zbiorach prywatnych // Bialostoczczyzna. — 2000. — № 2. — S. 8085; «Ukryla si? dusza poety» — rzecz o Mikolaju Dworzeckim // Autograf. — 2000. — Ns 6. — S. 2224; Na wakacje na Bialorus. (G. Rakowski, llustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Bialorusi, Warszawa, 1997; tenze, Wsrod jezior i mszarbw Wilehszczyzny, Warszawa, 2000) // Czasopis. — 2000. — S. 78. — S. 5255; Bialorus: mi?dzy Grodnem a Witebskiem // Czasopis. — 2000. — № 9. — S. 2123. — № 10. — S. 1920; Spuscizna po wileriskim malarzu Piotrze Sierhijewiczu w zbiorach prywatnych w Polsce // Bialostoczczyzna. — 2001. — № 34; Wklad Mariana Pieciukiewicza w ksztaltowanie swiadomosci narodowej Bialorusindw // Materialy Muzeum Etnograficznego w Toruniu. — 2009. — № 1. Marian Pieciukiewicz. zcie i dzialalnosc. — S. 5375; Marian Pieciukiewicz jako literat i pamietnikarz//Тамсама. — S. 101115. м /
Артыкулы ў перыядычным друку: Bialoruski Matejko: [П. Сергіевіч] // Czasopis (Bialostok). — 2003. № 4, 5; Схавалася душа паэта: [М. Дварэцкі] /I Павет. — 2001. — № 3, 4; Спадчына віленскауа мастака Пётры Сергіевіча ў прыватных зборах у Польшчы // Павет. —2002 — № 2 (6). — С. 45; Браніслаў ЭпімахШыпіла // Ніва. — 2004. — №38. — С. 9. . =
Літ.: Сергіевіч К. Выдадзены ў Польшчы // БЗ. — 2005. — Ns 45. — С. 3; Анкета «Краязнауцы Віцебшчыны». Глагоўская А. (13.06.2010) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ГЛІНКА ТАМАРА ІВАНАЎНА (7.02.1933. г. Віцебск), партыйны работнік, гісторык, архівіст. Скончыла гіст. факультэт МгДПІ (1956). Мінскую вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПБ (1964), курсы перападрыхтоўкі кіруючых партыйных і савецкіх кадраў пры ЦК КГІБ (1972). Працавала старшай піянерважатай 25й СШ г. Віцебска (1957). на камсамольскай рабоце (19581962), асістэнтам кафедры філасофіі, выкладчыкам навуковага камунізму Віцебскага медыцынскага інстытута (19641969), інструктарам аддзела навукі і навуковых устаноў Віцебскага абкома КПБ (19691974); загадчыкам партархіва Віцебскага абкома КПБ (19741988).
За гады працы ў архіве садзейнічала развіццю публікацыйнай работы сярод супрацоўнікаў архіва, з’яўлялася ад
ным з аўтараў выдадзеных архівам альбома і кнігі «Юныя героі Віцебшчыны». Калектыў архіва пад яе кіраўніцтвам правёў значную работу па падрыхтоўцы да друку нарысаў гісторыі абласной партыйнай і камсамольскай арганізацый, кнігі «Бессмяротны подзвіг герояў», прысвечанай Героям Савецкага Саюза жыхарам Віцебскай вобл. Брала актыўны ўдзел у рабоце па ўстанаўленні дзейнасці падпольных груп. прызнанні ўдзельнікаў партыз. руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Узнагароджана медалямі «За доблесную працу. У азнаменаванне 100годдзя з дня нараджэння У. 1. Леніна», «Ветэран працы», Ганаровай граматай ВС БССР. знакам «Выдатнік архіўнай справы».
Тв.: (вместе с Н.П. Дорофеенко. В.Г. Скопой, Г.М. Акентьевым) Юные героп Внтебіцнны. — Мн.: Народная асвета, 1980. —127 с. =
Літ.: ДАВВ. Ф. 1п, воп. 170, спр. 162 (асабовая справаТ. I. Глінкі); Долгова А.В. Глннка TH//Внтебіцнна архнвная: ксторня, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002. —С. 191; Глінка Т.І. Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік / склад. С.У. Жумар, М.Ф. Шумейка. — Мн.: БелНДІДАС, 2006. — С. 90.
ГЛУШАКОЎ ПЛАТОН ФЁДАРАВІЧ (18.10.1913, в. Паддуб’е Віцебскага пав. Віцебскай губ. 7.05.1996), вайсковец. архівіст. Скончыў Віцебскую фабрычназавадскую вучэльню кулінараў (1933), Віцебскі педрабфак (1936), Сталінградскае авіяцыйнае вучылішча (1939), Віцебскі вячэрні ўніверсітэт марксізмуленінізму (1951). Працаваў поварам у сталовай г. Віцебска (19331935), служыў у Ваеннапаветраных сілах СССР (19391946). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў дырэктарам ДА ВВ (19481951), начальнікам архіўнага аддзела УМУС па Віцебскай вобл. (19511960), загадчыкам архіўнага аддзела Віцебскага аблвыканкама (19601974).
82
Удзельнічаў у аднаўленні дзяржаўных архіваў на Віцебшчыне ў пасляваенныя гады, спрыяў вьірашэнню пытання кадравагазабеспячэння архіваў гісторыкаміархівістамі. Акрамя важнай адміністрацыйнагаспадарчай дзейнасці прымаў актыўны ўдзел у распрацоўцы метадычных дапаможнікаў па архіўнай справе.Удзельнічаў у працы навуковых і навуковапрактычных канферэнцый па праблемах архівазнаўства, часта выступаў з лекцыямі і дакладамі перад грамадскасцю, публікаваў артыкулы ў абласных газетах. Аўтар артыкулаў у архіўных бюлетэнях.
Узнагароджаны 2 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, ордэнам Айчыннай вайны I ст„ ордэнам Чырвонай Зоркі, 7 медалямі, Ганаровымі граматамі ВС БССР.
Літ.: ДАВВ. Ф. 1966, воп. 1л, спр. 242 (асабовая справа П. Ф. Глушакова); Шарендо В В Глушаков П В // Внтебцнна архнвная: нсторня, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002. — С 182' Глушакоў П.В. //Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік/ склад. С.У. Жумар, М Ф Шумейка — Мн ' БелНДІДАС, 2006.— С. 9091. > ■ •
ГЛУШКО (Смірнова) ВАЛ ЕРЫЯ ГАЎРЫЛАЎНA (8.06.1918, г. Кастрама 28.08.2000), архіўны работнік. Скончыла СШ у г. Кіраве, Кіраўскі педагагічны рабфак (1936), факультэт рускай мовы і літаратуры Кіраўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя У. 1. Леніна (1940), курсы лектараў пры Вышэйшай партыйнай школе пры ЦК ВКП(б) (1945). Працавала ў партыйных і дзяржаўных органах у Кіраўскай вобл. (19401945). 3 1945 г. на Віцебшчыне. Працавала лектарам Віцебскага абкома КП(б) Б, нам. заг. аддзела прапаганды і агітацыі Віцебскага абкома КП(б)Б (19481950), заг. вучэбнага кабінета асноў марксізмуленінізму Віцебскага медыцынскага інстытута (19501952). заг. партархіва Віцебскага абкома КПБ (19521974).
За перыяд знаходжання на пасадзе кіраўніка партархіва праводзіла працу па прыёме дакументаў, забеспячэнні іх уліку і
захаванасці, ёй закладзены фундамент навуковых даследаванняў. Брала ўдзел у падрыхтоўцы выдання нарысаў, прысвечаных героям Савецкага Саюза ураджэнцам Віцебскай вобл. Аўтар артыкулаў у мясцовым друку.
Тв.: (разам з 3. Жураўлёвай, Т. Кастянюк) У авангардзе ардэнаноснага калектыву//ВР. —1971. — 9 верас. С. 2; (разам з Т. Касцянюк) На чале вялікага руху. Да 25годдзя Віцебскага дывановага камбіната // ВР. — 1972. — 5 ліст. — С. 34.
Літ.: ДАВВ. Ф. 1п, воп. 132, спр. 12; Долгова А.В. Глушко В.Г. // Внтебіцнна архмвная: нсторпя, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002. — С. 190; Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік / склад. С.У. Жумар, М.Ф. Шумейка. — Мн.: БелНДІДАС, 2006. — С. 91.
ГЛУШКОЎ СЯРГЕЙ МІКАЛАЕВІЧ (24.09.1947, г. Полацк), краязнаўца. Скончыў СШ № 4 г. Полацка (1964). Працаваў слесараммантажнікам на прадпрыемствах «Данбаспрамхіммантаж», «Дзяржкамгаз» БССР, «Шкловалакно» (19632007).
Займаецца комплекснымі даследаваннямі Полаччыны. Праводзіць росшукі і вывучэнне каменных крыжоў, святых крыніц, сакральных валуноў, капішчаў, мольбішчаў, збірае легенды, паданні, вывучае тапаніміку горада і ваколіц. Папулярызуе звесткі пра выдатных землякоў і асоб, звязаных з Полаччынай. Даўніной цікавіцца з дзяцінства. Павагу да мінуўшчыны выхавалі бацькі — Мікалай Сяргеевіч і Антаніна Міхайлаўна Глушковы — і старэйшы брат Уладзімір, педагог, філолаг. Вялікі ўплыў на фарміраванне зацікаўленасці гісторыяй і прыродай роднага краю, а таксама павышэнне ўзроўню ведаў аказала знаёмства і супрацоўніцтва з А.А. Арцыхоўскім, братамі А.П. і В.П. Грыцкевічамі,
В.Ф. Вінакуравым, Г.А. Каханоўскім, Э.А. Ляўковым, А.В. Мальдзісам, С. В. Тарасавым.
Сістэматычна пачаў займацца краязнаўчымі даследаваннямі з 1984 г., калі зацікавіўся геалагічнымі помнікамі прыроды. 3 таго часу вывучае помнікі геалогіі (камяні, крыніцы). Выявіў шэраг незвычайных валуноў, месцаў былых капішчаў і перадаў звесткі пра іх у Інстытут геафізікі АН БССР. Браў удзел у экспедыцыі Інстытута геафізікі АН БССР, пад кіраўніцтвам Э.А. Ляўкова, В.Ф. Вінакурава, В.І. Ярцава(1987) і працягвае супрацоўнічаць
83
з навукоўцамі Інстытута гісторыі НАН Беларусі. У наступныя гады выявіў шэраг капішчаў і рытуальных камянёў (больш 20), сярод якіх адзначым наступныя: «Змееў камень» каля в. Заполле Полацкага раёна, «Перуноў камень», «Камень Шавец» каля в. Турасы Ушацкага раёна. «Пятроў камень» непадалёк ад замчышча, дзе змяшчалася крэпасць Красная, узведзеная ў XVI ст. Mae асабістае перакананне ўтым. што выяўленыя ў ваколіцах Полацкасакральныя комплексы і асобныя культавыя валуны ўваходзяць у агульную сусветную сістэму падобных пабудоў невядомага нам прызначэння, у якую ўваходзяць піраміды Егіпта, Індыі, Мальдзіў. крамлехі і менгіры Еўропы, Урала і іншых рэгіёнаў сусвету.
КНІГІ ОНЛАЙН
