Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Пятроў заставаўся ў страю. не маючы абедзвюх рук] // НС. — 2000. — 22 студз.; Незаменная паслуга // ”О. 2000. 12 лют.; Першы Герой Савецкага Саюза з Беларусі: [П.Е. Купрыянаў, загінуў у Іспаніі] //
171
НС. — 2000. — 22 лют.; Статнстнка поцелуев // НС. — 2000. — 21 сак.; Дорогая цена завоеваннй: [страты рускіх войскаў пры заваяванні Каўказа] // НС. — 2000. — 15 крас.; Кабннет, в который невозможной войтн без прнглашення: [кабінет В. Шэленберга] // НС. — 2000. — 30 мая; Наш знаменмтый земляк: [генералфельдмаршал В.У. Гурка] // ВР. — 2001. — 27 студз.; Спор двух маршалов // ВР. — 2001. — 10 лют.; Онн сражалнсь под Полоцком: [дывізія А. Зыгіна ўа баях у 1941 г.] // ВР. — 2001. — 19 лют.; Смерть цесаревнча Константнна // ВР. — 2001. — 24 сак.; «Знаете, какмм он парнем был!»// ВР — 2001. —12 крас., «Крестьянскнм детям не место в гпмназпп» // ВР. — 2001. —14 крас.; Много лп пользы от увелнчення чнновннков? // ВР. — 2001. —12 чэрв.; Внтебск. Хронмка боев. Год 1941 (Взгляд мз генштаба фашпстской арммп) // ВР. — 2001. — 21 чэрв.; «Государевой радостн не прочна»: [лёс «царовай нявесты», карціна І.К. Вінцмана] // ВР. — 2001. — 30 чэрв.; Ахвяры палітычных рэпрэсій у Віцебску // ВР. — 2001. — 2 кастр.; «Нсторпя любвн» XVIII века // ВР — 2001. — 16 кастр.; Родныя браты — георгіеўскія кавалеры // ВР. — 2001. — 20 кастр.; Последннй рыцарь Росснйской нмперпп: [Т. Касцюшка] // ВР. — 2001. — 27 кастр.; Откровення Коленкура о пребываннн Наполеона в Внтебске // ВР. — 2001. — 15 ліст.; Герой першай Айчыннай // ВР. — 2001. — 17 ліст.; Mae настаўнікі // ВР. — 2002. —15 студз.; Новые деньгп в Европе // ВР. — 2002. —15 студз.; Былн н такне генералы: [П.Багданаў — генерал, які супрацоўнічаў з фашыстамі] // ВР. — 2002. — 19 студз.; Отлнчнпков узнавалн по знакам // НС. — 2002. —29 студз.; В боевом полку н свяценннк герой: [Полацкі полк] // ВР. — 2002. — 5 лют.; Бульба: Гісторыя развядзення яе на Беларусі // ВР. — 2002. — 5 лют.; 23 февраля 1942 года в Внтебске // ВР. — 2002. — 23 лют.; Военные медпкн — кавалеры полководческнх орденов // ВР. — 2002. —16 сак.; Родом нз Полоцка: [М.І. Сямеўскі]// ВР. —2002. —23 ліст.; Партызанскія камандзіры — кавалеры палкаводчых ордэнаў// ВР. — 2002. — 30 ліст.; Значокяк сімвал часу // ВР. — 2002. — 3 снеж.;... Болгарпн русскнй солдат: [Аляксей Скурлатаў — прататып помніка рускаму салдату «Алёша» у Балгарыі] // ВР. — 2003. — 9 верас.; Первые кавалеры: [да 85годдзя заснавання ордэна Чырвонага Сцяга] // ВР. — 2003. — 16 верас.; Впередн полка с крестом в руках: [айцец В. Васількоўскі] // ВР. — 2003. — 22 верас.; Подвнг комбата: [Г.Ф. Пацёмкіна каля в. Фокіна Суражскага раёна] // ВР. — 2003. — 4 ліст.; Подвнг ценою жнзнн: [А. Углоўскі] // ВР. — 2003. — 23 снеж.; В бой на трофейном «Тнгре»; [на нямецкім танку, падбітым А. Углоўскім, ваявалі супраць фашыстаў]// ВР. — 2003. —23 снеж.; Замечательная жйзнь гражданнна мпра: [Альберт Швейцар] // НС. — 2005. — 15 лют.; Вптебская губерння // НС. — 2007. — 10 сак.
Літ.: Шыловіч А. «Сасваёй званіцы далёка не ўбачыш»//ВР. —1985. — 1 ліпеня. — С. 4; Мпрсалнмова Э. Дом для тысячн друзей//ВР. —2001. — 30.01. — С. 4; //Тамсама. —2002. —15 студз. — С. 3; Чабатарова Т. Цэнзар савецкага жыцця // ВК. — 2005. — № 30. — С. 3; Крывёнак М.Ф. // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Ушацкага раёна/уклад. М.М. Кірпіч. — Мн.: БелТА, 2003. — С. 539; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Крывёнак М.Ф. (6.05.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
КУДАБА (сапр. Худаба) ЧАСЛАЎ ФРАНЦАВІЧ (25.06.1932, в. Кабыльнік Пастаўскага пав. (цяпер в. Нарач Мядзельскага раёна) 19.02.1993), беларускі і літоўскі географ, краязнаўца, эколаг. Доктар геаграфічных навук (1972), прафесар (1974). Скончыў Швенчонеляйскую настаўніцкую семінарыю (1954), Вільнюскі ўніверсітэт (1959). Працаваў у Вільнюскім універсітэце (з 1959). Старшыня Фонду культуры Літвы (19871990). Даследаваў пытанні агульнай фізічнай геаграфіі, геамарфалогіі, аэракасмічнага метаду, гісторыі, геаграфіі і метадалогіі, аховы прыроды. Аўтар манаграфій «Геаграфічныя падарожжы і адкрыцці»(1977), «Марэнныя ўзвышшы Літвы» (1983), навуковапапулярных краязнаўчых выданняў «Ваколіцы Ігналіны» (1967), «Там, дзе цячэ Нёман» (1970), «Ігналінскі край» (1987), «НёманНёман» (1989) і інш. Кніга «Па Віліі: падарожныя нарысы» (1992) прысвечана Беларусі і ўключае звесткі па гісторыі, геаграфіі, этнаграфіі, культурным жыцці рэгіёна цячэння ракі. Аўтар вялікай колькасці артыкулаў у перыядычным друку па пытаннях культуры, прыроды, экалагічнага стану навакольнага асяроддзя.
Літ.: Драўніцкі I. Кудаба Ч.Ф. // ЭГБ. — Т. 4. — Мн.: БелЭн, 1997. — С. 289; Шыдлоўскі К. Прапановы па выданні кнігі «Краязнаўцы Віцебшчыны» (15.01.2009) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
КУДЗІН АЛЯКСАНДР МІКАЛАЕВІЧ (3.01.1950, в. Лаўніца Барысаўскага раёна 1993), Скончыў Аздзяцічскую СШ Барысаўскага раёна(1966). гіст. факультэт МДПІ (1970). Працаваў у сваёй школе. служыў у войску. У 1978 г. пераехаў у Оршу, працаваў выхавацелем у школеінтернаце, у архіве філіяла ДАВВ у г. Оршы (з 1980). выкладчыкам гісторыі ў ПТВ № 110 (з 1988).
Зацікавіўся гісторыяй Оршы і стаў займацца краязнаўчымі даследаваннямі ў 1980 г., калі пачаў працаваць у архіве. Стаў збіраць звесткі па гісторыі і культуры горада і выступаць з артыкуламі ў мясцовым друку. Працуючы настаўнікам гісторыі, браў актыўны ўдзел у стварэнні экспазіцыі музея «Йсторнн освобожденпя Оршн», аказваў паслугі кансультанта пошукавага клуба «Руснчн».
Аўтар кнігі «Храналогія гісторыі Оршы» (1992), дзе сабраны шматлікія звесткі пра палітычныя, ваенныя, сацыяльнаэканамічныя падзеі, асобаў, якія розным чынам звязаны з гісторыяй горада. Рыхтаваў да друку другое выданне «Храналогіі гісторыі Оршы». Большая частка сабраных матэрыялаў перададзена жонкай у Аршанскае музейнае аб’яднанне.
Тв.: Кнігі: Храналогія гісторыі Оршы. — Орша: Аршанская друкарня, 1992. — 102 с.
172
Артыкулы ў навуковым друку: Пісьмы з XVI стагоддзя //Аршанская мінуўшчына. — Орша, 1997, —С. 911; Задоўга да рэвалюцыі // Тамсама. — С. 1113.
Артыкулы ў перыядычным друку: Шырэй выкарыстоўваць архіўныя дакументы // ДнП. — 1985. — № 135. — С. 4; Ведаць гісторыю роднага краю: [дакументы па гісторыі Сенненшчыны ў Аршанскім архіве] // ЛІ. — 1985. — № 136. — С. 2; Як ваша прозвішча? // ЛП. — 1986. — № 97. — С. 4; У люстэрку гадоў. 3 гісторыі адміністрацыйнатэрытарыяльнага дзялення раёна // ЛП. — 1986. — № 110111; Орша — вясна 1917 г. // ЛП. —1987. — № 68. — С. 4; Орша: гады індустрыялізацыі // ЛП. — 1987. — № 102. — С. 2; Таварыш Амбражунас // ЛП. — 1987. — № 110. — С. 2; Орша. Лета 1917 // ЛП. — 1987. — № 13. — С 2, 3; Кніга Памяць: [1939] // ЛП. — 1987. — № 118. — С. 3; (разам з Е. Паўлавым) Паштоўка стала рэліквіяй // ЛП. — 1987. — № 126. — С. 2; 3 гісторыі краязнаўства ў Оршы // ЛП. — 1987. — № 185, 192; У далёкім 20м // ЛП. — 1988. — № 69. — С. 2; «Русічы» // ЛП. — 1988. — № 119. — С. 3; «Русічы». Патрыёты і школьнікі // ЛП. — 1988. — № 200. — С. 2; «Русічы» // ДнП. — 1989. — № 10. — С. 2.
Літ.: Лютынскі В. Літаратура аб Оршы: Дасягненні і праблемы // АГ. —1993. — № 107. — С. 2; Нванова С.Г. Оршанскне краеведы: бмографнческнй справочнлк. — Орша, 2002. — С. 17.
КУДЗІРКА ЮОЗАС, літоўскі даследчык. Аўтар кнігі «Опса і Пеліканы. Літоўская культура»(1997). Выдадзена нааснове матэрыялаў, сабраных аўтарам на працягу 19911994 гг., запісваючы людзей сталага веку ў вёсках: Пеліканы, Адамянішкі, Заборнікі, Дварчаны, Наруці, Шалакундзі і інш. Пададзены звесткі пралітоўскае насельніцтванаБраслаўшчыне, канфесійныя адносіны, дойлідства, кухню, святы, падаюцца фальклорныя запісы. Змешчаны замалёўкі, больш за 30 фотаздымкаў, спіс літаратуры.
Літ.: Рэцэнзія на кнігу // Павет. — 2005. — № 7 (44). — С. 7.
КУЗНЯЦОВА АЛЯКСАНДРА ВАСІЛЬЕЎНА (2.04Л946, г. Кёнігсберг (цяпер г. Калінінград, РФ), краязнаўца. Скончыла бібліятэчнабібліяграфічны факультэт МДПІ (1972). Працавала кіраўніком драмгуртка Багушэўскага дома піянераў і школьнікаў (19631964), ст. піянерважатай Багушэўскай СШ № 1 (19641966), бібліятэкарам, загадчыцай бібліятэкі, ст. бібліятэкарам, загадчыцай філіяла № 2 Багушэўскай гарпасялковай бібліятэкі (19671984), рэжысёрам Багушэўскага народнага тэатра (20012007). З’яўлялася кіраўніком мікралабараторыі камп’ютарнага краязнаўства СШ № 2 г.п. Багушэўска (верасень 2001 снежань 2007).
Займаецца даследаваннямі гісторыі г.п. Багушэўска. гісторыяй яўрэяў Багушэўска, даследуе яўрэйскі некропаль, гісторыю адукацыі ў рэгіёне, развіццё культуры Багушэўчыны, лёсы выдатных асоб, якія нарадзіліся ў Багушэўску. Аўтар некалькі выданняў па гісторыі яўрэяў Віцебшчыны (г.п. Багушэўск).
На фарміраванне зацікаўленасці значную ролю аказалі Г.С. Цвяткоў, Т.П. Марчык. Краязнаўчымі даследаваннямі пачала займацца з 2001 г., калі ўзначаліла ініцыятыўную групу па святкаванні 100гадовага юбілея станцыі Багушэўскай. На сродкі, сабраныя былымі жыхарамі Багушэўска, якія пражываюць у Ізраілі, былі добраўпарадкаваны яўрэйскія могілкі, створаны пуцяводнік паяўрэйскі.х могілках. У падрыхтоўцы і выданні кнігі дапамогу аказаў А.М. Падліпскі. Даследаванні сталі сістэматычнымі з 2003 г., калі пачала кіраваць мікралабараторыяй камп’ютарнага краязнаўства ў СШ № 2.
Матэрыялы, знойдзеныя ў выніку даследаванняў, выкарыстаны пры абнаўленні экспазіцый СШ № 2 г.п. Багушэўска: «Гісторыя школы», «Вялікая Айчынная вайна на тэрыторыі раёна», «Развіццё культуры рэгіёна», «Халакост у Багушэўску». Бярэ ўдзел у канферэнцыях. Падтрымлівае стасункі з музеем Героя Савецкага Саюза М.П. Шмырова, НПГКМЗ, часопісам «Мішпоха», газетамі «Віцебскі рабочы», «Народнае слова», «Голас Сенненшчыны», «Авнв» і інш. установамі і арганізацыямі.
За час існавання мікралабараторыі былі падрыхтаваны і выдадзены 10 зборнікаў: «Богушевцы — ветераны Велякой Отечественной войны», «Освобожденне Богушевска», «Богушевскнй расстрел (5 сентября 1941 года)», «Г.І І. Клесова (к 70летню co дня рождення)», «Н.Т. Шмуратко (командмры н военачальннкн Велнкой Отечественной войны)», «Эхо войны (Богушевскне поэты о Велнкой Отечественной войне)», «Путеводмтель по еврейскому кладбніцу г.п. Богушевска (ул. Колхозная), «Узнмкп фашнзма», «Войной пзраненное детство», «Задругн своя... (Где погнблн мон землякн)»,«Памятннкн н памятные места Богушевска». Mae ненадрукаваныя працы: «Развнтне культуры Богушевска (19442007 гг.)», «Художнпкн Богушевска», «Нсторня Богушевского народного театра (к 50летню прнсвоення звання)», якія захоўваюцца ў музеі СШ № 2 г.п. Багушэўска.
КНІГІ ОНЛАЙН
