Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
175
старая даведка // ДнП. — 1997. — № 7. — С. 2; Пра такіх складалі песні: [I. Меяровіч] II ДнП. — 1997. — № 19. — С. 2; На брацкіх магілах не ставяць крыжоў: [С.К. Трапкоў] //ДнП. — 1997. — № 37. — С. 2; Юнак з легенды: [рэцэнзія на кнігу «Юнак з легенды»] //ДнП. — 1997. — № 40. — С. 2; Так здабывалася слава: [К. Рубіцель]//ДнП. —1997. — № 47. — С. 2; Вахта Памяці не канчаецца // ДнП. — 1997. — № 52. — С. 2; У сэрцах, памяці, назвах // Тамсама; У душы і гонар і боль // Тамсама; Праваслаўныя хіліліся да Масквы // ДнП. —1997. — №63. — С. 3; Два стагоддзі назад //Тамсама; Псторыі ход неабарачальны: [1905]// ДнП. — 1997. _ № 74. — С. 2; Салдаты рэвалюцыі // ДнП. — 1997. — № 87. — С. 2; Марэя ў гісторыі стагоддзяў: [рака ў Дубровенскім раёне]//ДнП. — 1997, —№ 89. —С. 2; Наватар пчаляраматар: [Рэйнгольд] // Тамсама; Подзвіг Марыі Акцябрскай // ДнП. — 1997. — № 96. — С. 2; Край родны праславілі словам: [Аршаншчына літаратурная]//АГ. —1997. — № 38,42,45,5152,56; Вогненныя вёрсты //ДнП. —1998. — № 2. — С. 2; Ішоў васемнаццаты год //ДнП. —1998. — № 20. — С. 2; Служылі ў авіяцыі //ДнП. —1998. — № 48. — С. 2; Апора дыктатуры: [камбеды]//ДнП. —1998. — № 53. —С. 2; Фронту тыле ворага// ДнП. —1998. — № 64. — С. 2; Выпрабаванне часам: [калектывізацыя на Дубровеншчыне] // ДнП. — 1998. — № 68. — С. 2, У Смаленскім княстве // Тамсама; Плямы сырасці на экспанатах // ДнП. — 1998. — 28 ліст. — С. 2; Апраўданняў няма: Рэпрэсіі на Дубровеншчыне // ДП. — 1998. — № 77. — С. 2; 3 гісторыі назвы калгасу: [«40 год Кастрычніку»] // ДнП. —1998. — № 87. —С. 2; Крывавы лістапад: [1943 г. на Дубровеншчыне] // Тамсама; Праз проціватанкавыя равы і мінныя палі //ДнП. — 1998. — № 99. — С. 2; Зорка над балотам: [будаўніцтва БелДРЭС] // ДнП. — 1999. — № 2. — С. 2; Зямля нашых продкаў: [гісторыкакультурныя каштоўнасці Дубровеншчыны] //_ДнП. — 1999. — № 11. — С. 2; Будні ваенных медыкаў // ДнП. — 1999. — № 14. — С. 2; Сокі роднай зямлі: [М.В. Чумакоў] // ДнП. — 1999. — № 32. — С. 2; Сузор’е герояў: [Героі Савецкага Саюза дубровенцы] // ДнП. — 1999. — № 35. — С. 2; Шляхідарогі // Тамсама; Подых рэвалюцыі: [19141918] //ДнП. — 1999. — № 38. — С. 2; Ініцыятыву трэба падтрымаць: [А. Усаў]//ДнП. —1999. — № 40. — С. 2; Наспявала навальніца: [1944] //ДнП. — 1999. — № 44. — С. 2; У адным партыз. палку // ДнП. — 1999. — № 45. — С. 2, 3; Суровая праўда вайны ў пісьмах франтавікоў // ДнП. — 1999. — № 66. — С. 2; Жывыя і мёртвыя: [1944] // ДнП. — 1999. — № 94. — С. 1,3; Каб нікому крыўдна не было: [пазіцыя адносна стану бел. мовы]//ДнП. — 2000. — № 13. — С. 2; Рахунак Пятра Кузьмянкова // ДнП. — 2000. — № 27. — С. 2; Імгненне і вечнасць: [С.А. Каваленка] // ДнП. — 2000. — № 31. — С. 1, 2; Сівыя дзеці вайны // ДнП. — 2000. — № 37. — С. 2; Іх імёны звязаны з Лядамі //ДнП. — 2000. — № 42. — С. 2; Пажоўклыя лісткі напамінаюць // Тамсама; Першае мірнае паўгоддзе // ДнП. — 2000. — № 60. — С. 2; Каб былі хлеб і песні: [клубы на Дубровеншчыне] // Тамсама; Цаной жыцця: [Героі Савецкага Саюза на Дубровеншчыне] // ДнП. — 2000. — № 71. — С. 2; Па старой смаленскай дарозе: [гіст. асобы на Дубровенчышне] // Тамсама: Верны сын Айчыны: [Я. Салаў] // ДнП. — 2000. — № 75. — С. 2; Вогненныя вёрсты // ДнП. — 2000. — № 83. — С. 2; Краявіды Дубровеншчыны ў палотнах мастакоў //ДнП. — 2000. — № 96. — С. 2; Незабыўныя вехі: [калектывізацыя на Дубровеншчыне] // ДнП. — 2001. — № 1. — С. 2; Памятаем і ганарымся: [славутыя роды Дубровеншчыны] // ДнП. — 2001. — № 6. — С. 2; Подзвігу заставацца ў страі: [рэц. на кнігу Б.Ф. Шалухі] // ДнП. — 2001. — № 16. — С. 2; Пра вучняў і настаўнікаў адной школы: [в. Асінторф] // ДнП. — 2001. — № 36. — С. 2; 3 першых дзён акупацыі // ДнП. — 2001. — № 40. — С. 23; Поплеч з аршанскімі падпольшчыкамі // ДнП. — 2001. — № 56. — С. 2; Арыентыр у моры публікацый: [рэц. дыпломнай работы Дударавай Л. «Дубровенскі край у раённай газеце “ДнП"»] // ДнП. — 2001. — № 58. — С. 2; Трактарысты // ДнП. — 2001. — № 75. — С. 2; Барацьба нарастала: [1941] II Тамсама; Глыбокія карані: [В.Ф. Праскураў] // Тамсама; Так выхоўваўся патрыятызм // ДнП. — 2001. — № 89. — С. 2; Суровыя будні // Тамсама; Узнімаліся юныя, адважныя // ДнП. — 2001. — № 99. — С. 2; Школа камунізму для сялянства // ДнП. — 2002. — № 25. — С. 2; Дуброўна на шляху Напалеона // ДнП. — 2002. — № 67. — С. 24; Георгіеўскі сцягна брыгу «Меркурый» //ДнП. — 2003. — № 12. — С. 2; Партызанскі спявак // Тамсама; Поле вайны, поле памяці // ДнП. — 2003. — № 15. — С. 2; Берэт і зорка на абеліску // Тамсама; Расцілалася пад крыламі Еўропа // ДнП. — 2003. — Ns 26. — С. 2; Прадвеснік рэвалюцыі: [святкаванне 1 мая на Дубровеншчыне] // ДнП. — 2003. — Ns 34. — С. 2, 4; «Мы на дело ядём»: [партызаны на Дубровеншчыне] // ДнП. — 2003. — № 69. — С. 2; Ішлі на бітву партызаны // ДнП. — 2004. — № 41. — С. 2, 4; Зорка пуцяводная // ДнП. — 2004. — № 46. — С. 2; Дні, якія забыць нельга // ДнП. — 2004. — № 5051. — С. 2, 3; Балада пра партызанскі хлеб // ДнП. — 2004. — № 57. — С. 23; Аршанская мытня на Дубровеншчыне // ДнП. — 2004. — № 75. — С. 23; 3 арлінага племені // ДнП. — 2004. — № 90. — С. 1, 3; Залатая зорка: [К.З. Рубіцель — Герой Сац. Пврацы] // ДнП. — 2004. — № 99. — С. 2; Фронт і мірнае поле // ДнП. — 2004. — Ns 104. — С. 2; У логаве звера: [Р.С. Стральцоў] // ДнП. — 2005. — № 8. — С. 2; Адкрытая кніга роднай старонкі: [в. Баёва]//ДнП. — 2005. — № 10. — С. 2; Падзвіжнік культуры, альбо Аповед пра гарачае сэрца Уладзіміра Емельянавіча Волаха IIДнП. — 2005. — № 12. —С. 2; Кавалер трох баявых ордэнаў: [А.К. Дземчанка] // ДнП. — 2005. — № 3638. — С. 3; Пліта пад дубам: [падпольшчыкі Дубровеншчыны]//ДнП. — 2005. — № 5152. — С. 2; Музея другое нараджэнне // Тамсама. — С. 4; Творцы сваёй гісторыі // ДнП. — 2005. — № 56. — С. 2; У нас была свая «Планета»: [камсамол] // ДнП. — 2005. — Ns 62. — С. 2; Жыў чалавек на свеце: [М.А. Шкадаў] // ДнП. — 2005. — Ns 64. — С. 2; Застаўся жывым у вершах і песнях: [Ю. Смірноў] // ДнП. — 2005. — № 72. —С. 2; Было не толькі захапленне: [Асінторф]//ДнП. — 2005. — № 87. —С. 2; Позірк у даўніну: [царкоўнапрыходскія школы] //ДнП. — 2005. — № 106. — С. 2; Долг перед павшнмн н жпвымн // Тамсама. — С. 23; Школа лёсаў людскіх; [50 год Будскай СШ] // ДнП. — 2006. — № 5. — С. 2; Такой была і застаецца // ДнП. — 2006. — Ns 35. — С. 2; Народ пакутаваў і змагаўся // ДнП. — 2006. — № 49. — С. 2; Суровымі партызанскімі сцежкамі хадзілі беларускія сыны // ДнП. — 2006. — № 53. — С. 3,4; Ад зямлянак да аграгарадкоў // ДнП. — 2006. — № 62. — С. 2; Вострым пяром публіцыста: [літаратар В.Ф. Праскураў] // Тамсама; Дата ў летапісе, напісаная чырвоным радком: [1944] // ДнП. — 2006. — № 53. — С. 23; Для сучаснікаў і нашчадкаў // ДнП. — 2008. — № 68. — С. 2.
Літ.: йванова С.Г. Оршанскпе краеведы: бпографнческпй справочннк. — Орша, 2002. — С. 18; Каляндар знамянальных і памятных дат на 2006 г. — Віцебск: ВАБ, 2006. — С. 17.
176
КУНЦЭВІЧ ФРАНЦІШАК ЦІМАФЕЕВІЧ (1928, в. Германавічы 1999), мемуарыст. Скончыў да вайны 6 класаў Германавіцкай школы, У часы Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у антыфашысцкім супраціве (у брыгадзе I. ГільРадзіёнава). Пасля вайны жыў у Польшчы (г. Гданьск). Адзін з натхняльнікаў дзейнасці і кансультант культурнаасветніцкага цэнтра імя Я. Драздовіча (в. Германавічы, Шаркоўшчынскі раён). Напісаў кнігу пра дзяцінства, якая змяшчае цікавыя звесткі пра Германавічы даваенных часоў і перыяду Вялікай Айчыннай вайны. Захоўваеца ў рукапісным варыянце. Частка апублікавана ў гісторыкадакументальнай хроніцы «Памяць. Шаркоўшчынскі раён».
Літ.: Райчонак А. Імя ў гісторыі // КР. — 1999. — № 22. — С. 2.
КУРЖАЛАЎ АЛЕГ ВАСІЛЬЕВІЧ (18.10.1953, г. Віцебск), загадчык аддзела краязнаўства і беларусазнаўства ВАЦППДіП. Скончыў СШ № 29 г. Віцебска, гіст. факультэт БДУ (1975). Вучыўся разам з У. Арловым, Э. Зайкоўскім, Г. Кулажанка. Прымаў удзел у рабоце будатрадаў. Пасля заканчэння навучання быў размеркаваны ў Бешанковіцкі раён у Пяцігарскую школу (1975). Потым працаваў загадчыкам арганізацыйнага аддзела Бешанковіцкага райкама ЛКСМБ (19751978). Пераехаўу Віцебск, дзе гірацаваў адказным сакратаром Кастрычніцкага
раённага савета БДТАПГіК (1978—1985). Разам з гэтым выкладаўу вячэрняй школе гісторыю. Працаваў загадчыкам аддзела экскурсій Віцебскай абласной станцыі юных турыстаў (19851992). Пасля рэарганізацыі ўстановы ў Віцебскае абласное аб’яднанне па арганізацыі пазашкольнай работы займае пасаду загадчыка аддзела краязнаўства і беларусазнаўства (з восені 1995).
Да краязнаўства далучаўся паступова, працуючы на пасадах, так ці інакш звязаных з краязнаўствам (з 1979). Па асабістым меркаванні, перадумовай для гэтага была гістарычная адукацыя, хаця ва ўніверсітэце краязнаўствам не займаўся (дыпломная была па студэнцкім руху ў Францыі). Працуючы на пасадзе адказнага сакратара Кастрычніцкага савета БДТАППК, пачаў займацца вывучэннем і прапагандай помнікаў гісторыі і культуры падведамственнай тэрыторыі.
Сур’ёзна ставячыся да пытання ўліку ахоўных аб’ектаў, рыхтаваў адпаведныя дакументы (інфармацыйныя даведкі. гістарычныя запіскі, абгрунтаванні), неабходныя для ўзяцця пад ахову выяўленых аб’ектаў. Вычытваў гранкі другога тома «Збора помнікаў гісторыі і культуры». прысвечанага Віцебскай вобл. Па яго ініцыятыве былі ўсталяваны дзве мемарыяльныя дошкі: адна з іх у гонар паўстання 1863 г. на будынку ратушы (знята і не адноўлена з пачатку рэстаўрацыі будынку).
У першай палове 1980х гг. з пачаткам руйнавання старой забудовы г. Віцебска (будынкаў па вуліцы Леніна, старой аптэкі на плошчы Свабоды) выказваўся супраць знішчэння ахоўваемых аб’ектаў. Напрыклад, пісаў дакладныя ў гарвыканкам, не паставіў подпісу пад рашэннем аб зносе будынка аптэкі. Шырокі рэзананс атрымаў артыкул «Выбух» С. Навумчыка ў «ЛіМе», прысвечаны зносу будынка.
У 1984 г. актыўна ўдзельнічаў у працы па выратаванні Пакроўскай царквы, якую па прапанове першага сакратара Віцебскага абкама КПБ С.Ц. Кабяка планавалася зруйнаваць, а на яе месцы пабудаваць шматпавярховы дом. Пачалося нават свідраванне сцен царквы з мэтай закладкі толавых шашак. Як кіраўнік раённага аддзялення БДТАППК даслаў запьіт у «Белрэстаўрацыю» аб гістарычнай каштоўнасці гэтага помніка. Звярнуўся да архітэктараў Віцебска(Я. Калбовіч) з прапановай распрацаваць каляровы праектстварэння ў будынках манастыра карціннай галерэі, залы арганнай музыкі. Падрыхтаваныя матэрыялы даслаў у Маскву, у Міністэрства культуры СССР. He чакаючы адказу з Масквы, стаў збіраць калектыўныя лісты супраць зносу будынка. Такія лісты былі сабраны ад некаторых арганізацый, ад будаўнікоў, што ў той час працавалі на рэстаўрацыі ратушы. Нарэшце прыйшоў адказ з Масквы ў Міністэрства культуры БССР, Рэспубліканскі савет БДТАППК і Дзяржбуд, у якім станоўча ацэньвалася ініцыятыва
КНІГІ ОНЛАЙН
