Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: І4ванова С.Г. Оршанскне краеведы: бяографнческнй справочннк. — Орша, 2002. — С. 19; Шпакоўская Г. I жыцця не хопіць: [В. Лютынскі] // НС. — 2005. — № 151. — С. 5.
194
ЛЯСКОЎСКІ УЛАДЗІСЛАЎ КAНСТАН Ц1НAВ1Ч (Кансташіінау) (23.08.1933 (па пашпарце 8.07.1934), в. Запруддзе Навапагосцкай гміны Віленскага ваяв., цяпер Шаркоўшчынскі раён Віцебскай вобл.). педагог, краязнаўца. Скончыў ВДПІ (1961). Працаваў настаўнікам у школах Відзаўскага і Шаркоўшчынскага раёнаў (19541965), служыў у войску (19561958), дырэктарам школы (19651966), інспектарам Шаркоўшчынскага рана (19671994).
Займацца краязнаўствам пачаўу 1950я гг. Даследуе гісторыю і культуру Шаркоўшчынскага раёна і былога Дзісненскага пав. Браў удзел у стварэнні музея ў Шаркоўшчынскай CLLI № 1. Аўтар артыкулаў у кнігах «Памяць» Мёрскага і Шаркоўшчынскага раёнаў. Сааўтар кнігі «Германавічы». Падрыхтаваў і выдаў кнігу «Шаркоўшчынаі наваколле (гістарычная хроніка)» (2009), якая складаецца з матэрыялаў. сабраных аўтарам і перакладаў артыкулаў з польскай мовы. Аўтар больш за 100 артыкулаў у навуковым, рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку: «Настаўніцкая газета», «Наша слова», «Пагоня», «Кліч Радзімы», рэгіянальны бюлетэнь «Бацькаўшчына», ілюстраваны бюлетэнь «Нашы карані». Mae ненадрукаваныя працы «Лужэцкая школа ксяндзоўпіяраў», «Змова Канарскага».
Браў удзел у краязнаўчых канферэнцыях, якія ладзіліся ў 1990 пач. 2000х гг.: Браслаўскія чытанні, Дзісненскія чытанні. Супрацоўнічае з Германавіцкім культурнаасветніцкім цэнтры імя Я. Драздовіча, Віцебскім аддзелам фонду імя Л. Сапегі, ТБМ.
Выдатнік народнай асветы (1983). Узнагароджаны знакам Педагагічнага таварыства БССР «За актыўную працу» (1976), знакам ЦК ВЛКСМ «За освоенне целнны» (1957).
Тв.: Кнігі: (разам з А. Адамковічам, А. Райчонак) Германавічы. — Паставы: Сумежжа, 2006. — 95 с.; Шаркоўшчына і наваколле: гістарычная хроніка / уклад. У. Ляскоўскі — Паставы: Сумежжа, 2009. — 95 с.
Дзісненшчына мая радзіма
Артыкулы ў кнігах «Памяць»: Удзельнікі паўстання 1831 года з Дзісненскага пав. // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Міёрскага раёна. — Мн.: Бел. навука, 1998. — С. 107109; Удзельнікі паўстання 18631864 гг. // Тамсама. — С. 111; Паўстанне 1831 г. у Дзісненскім павеце // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Шаркоўшчынскага раёна. — Мн.: БелЭн, 2004. — С. 5153, 7375; Знакамітыя роды, знітаваныя лёсам з Шаркоўшчынай // Тамсама. — С. 7783,141142,187190; (разам з К. Кожанам) Аб раскулачванні сялянскіх гаспадарак // Тамсама. — С. 191193, 277281.
Артыкулы ў навуковым друку: Спадзяючыся пабачыць праўду // БГЧ. — 1993. — № 4; Антыпартызанская аперацыя «Герман» // Браслаўскія чытанні: матэрыялы VI навуковакраязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 150й гадавіне з дня нараджэння браслаўскага лекара, грамадскагадзеячаСтаніславаНарбута (18531926), 78 мая 2003 года. — Браслаў, 2003. — С. 6770; Леў Сапега — уласнік Шаркоўшчыны // Вялікі канцлер Вялікага княства. Да 450годдзя з дня нараджэння Льва Сапегі: зб. матэрыялаў I Міжнародных Сапежанскіх чытанняў, 34 снежня, Брэст, II і III Рэспубліканскіх Сапежанскіх чытанняў у ВіцебскуАстроўна, 2829 чэрвеня 2003 г„ 2829 кастрычніка 2006 г.); склад., рэд. Г.М. Праневіч. — Мн.: І.П. Логвінаў, 2007. — С. 142143.
Артыкулы у перыядычным друку: Ажывае мінулае// НГ. —1990. — 2 сак. — С. 4; Пад шатамі машараўскіх дубоў // НГ. — 1990. — 16 мая. — С. 3; Пад шатамі машараўскіх дубоў // КР. — 1990. — № 63. — С. 3; Хвасцізм // КР. — 1994. — № 8. — С. 3; Тым багацейшымі духоўна будзем // КР. — 1994. — № 44. — С 3' Раскулачванне — гэта генацыд // Пагоня (Гр). — 1998. — 17,19,24 ліст.; Раса нябёсаў // КР. — 1999. — 17 лют ■ Радаводы знакамітых уладальнікаў Шаркоўшчынскай зямлі // КР. — 1999. — № 89, 92, 93; Плятары // КР. — 1999 — № 94. — С. 4; Канаплянскія // КР. — 1999. — № 101. — С. 4, — 2002. — № 2. — С. 4; Архівы расказваюць // КР. — 2000. — 17 мая. — С. 4; Калектывізацыя № 2 // Крэсы. — 2000. — № 9, лістапад; Шырыны // КР. — 2002. — № 3, 5; Трагічная ноч // НВ. — 2002. — 26 крас.; Шляхціцы Канаплянскія // НСл. — 2004. — № 10' Спіс паўстанцаў 1863 года ў Дзісненскім павеце // НСл. — 2004. — № 15; Шляхта Вярыгі гербу «Шранява» // НСл. — 2004. № 16; Графы Лапацінскія гербу «Любіч»// НСл. —2004. — 31 сак.; Шаркоўшчынская зямля // Нашы карані. — 2005. — № 16. —С. 432; Паўстанне Дзісненскага павету//НСл. — 2006 — № 2123' Спіс удзельнікаў паўстання 1831 г. у Дзісненскім павеце // НСл. — 2006. — № 13. — С. 3.
Артыкулы ў бюлетэні культурнаасветніцкага цзнтра «Бацькаўшчына» (Германавічыі: Новае старое // Б. — 2000. — № 2; Род Канаплянскіх і іх роля // Б. — 2000. — № 3; 3 гісторыі Дзісненскага ўезда // Б. — 2000. — № 6; Зяновічы // Б. — 2000. — № 10; Калектывізацыя № 2 // Тамсама; Графы Лапацінскія // Б. — 2000. — № 11; Род Вазгірдаў // Б. — 2001. — № 1; Гістарычныя звесткі аб Шаркоўшчыне // Б — 2001 — № 3, 4, 6; Адукацыя ў раёне ў 19411944 гадах // Б. — 2001. — № 12; Шляхецкі род Федаровічаў // Б. — 2002. — № 2; Трагічны юбілей // Б. — 2002. — № 5; Паўстанне «зялёных» у 1919 г. у Дзісненскім павеце // Б. — 2002. — № 11; Беларуская мова ў царкве 180 год таму назад // Б. — 2003. — № 1; Вернутыя імёны // Б. 2003. — № 2; Наш зямляк Арцём Вярыга // Б. — 2003. — № 45; Партызанскі рух і антыпартызанская аперацыя «Герман» // Б. — 2003. — № 67; Шаркоўшчыне — 500 год // Б. — 2003. — № 8; Антысавецкі рух у раёне // Б. 2003. № 11; Радавод Сапегаў // Б. — 2003. — № 1112; У нас была прававая дзяржава //
195
Б — 2004. — № 2; Шляхціцы Канаплянскія. Графы Плятары // Б. — 2004. — № 4; Нашы землякі, якія загінулі ў арміі Андэрса // Б. — 2004. — № 6; Хроніка вайны. Альтэрнатыўны погляд // Тамсама; Паўстанне Дзісненскага павету // Б. — 2006. — № 2; Кароткая гісторыя будаўніцтва чыгункі Варапаева Друя // Б. — 2007. — № 6; Беразвечча — дарога смерці // Б. — 2009. — № 45.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Ляскоўскі У.К. (15.11.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ЛЯЎКО ВОЛЬГА МІКАЛАЕЎНА (21.5.1947, в. Астравок Капыльскага раёна Мінскай вобл.), археолаг. Кандыдат гіст. навук (1980), доктар гіст. навук (2000). Скончыла гіст. факультэт БДУ (1972). Працуе ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі на розных пасадах (з 1970). Загадчык Цэнтра гісторыі даіндустрыяльнага грамадства і аддзела захавання і выкарыстання гістарычнай спадчыны Інстытута гісторыі НАН Беларусі (з 2006).
Вывучае гісторыю віцебскай зямлі, матэрыяльную культуру X1VXV111 стст. Даследавала старажытныя беларускія гарады (Віцебск, Орша, Гарадок, Талачын, Копысь), замкі (Езярышча. Смальяны, Шклоў), Куцеінскі (Орша) і Святадухаўскі (Віцебск) манастыры, гарадзішчы. курганныя могільнікі, селішчы паўночнаўсходняй Беларусі эпохі жалеза і сярэдневякоўя. Абараніла кандыдацкую дысертацыю «Внтебск XIVXVIII вв. (по археологнческнм данным)» (1980, навуковы кіраўнік
Г.В. Штыхаў), доктарскую дысертацыю «Формнрованне н развнтне террнторнальноадмнннстратнвных центров северовосточной Беларусн в IX—XVIII ст.» (2000), прадметам даследавання якой з’яўляецца фарміраванне і развіццё тэрытарыяльнаадміністрацыйных цэнтраў усходняй Віцебшчыны перыяду сярэднявечча. Аўтар шматлікіх артыкулаў ў навуковым'і перыядычным друку натэмы археалогіі і матэрыяльнай культуры Віцебшчыны.
Узнагароджана ганаровымі граматамі Прэзідыума НАН Беларусі, Ганаровай граматай Аршанскага гарвыканкама«За паспяховую дзейнасць, карысную для Оршы, уклад у развіццё горада» (2002).
Тв.: Кнігі: Внтебскне нзразцы XIV—XVIII вв, —Мн.: Наука н техннка, 1981. — 46 с.; ВнтебскХІУ—XVIII вв. — Мн.: Наука н технмка, 1984. — 120 с.; Экскурспя по древнему Вмтебску. — Мн.: Полымя, 1984. — 32 с.; Торговые связп Вптебска в XXVIII вв. — Мн.: Наука н техннка, 1989. — 85 с.; Средневековое гончарство северовосточной Белоруссмп. — Мн.: Наука н техняка, 1992. — 63 с.; Средневековая Орша п ее округа: мсторпкоархеологнческйй очерк. — Орша: Оршанскаятнпографпя, 1993, — 51 с.; Культовые памятнмкн Оршп к XVIXVIII вв.: нсторпкоархеологнческое нсследованне. — Орша: Оршанская тнпографпя, 1996. — 52 с.; Средневековые террнторнальноадмннмстратавные центры северовосточной Беларусн: Формнрованне н развптне. — Мн.: Бел. наука, 2004. — 280 с.; Внтебск. — Мн.: Бел. наука, 2010. — 335 с.
Артыкулы ў навуковым друку: Памятннкн второй половнны I тыс. н.э. северовосточной Белоруссмп в свете формпровання племенных княжеств // Гісторыкаархеалагічны зборнік. — 1994. — № 5; СмаленскаПолацкае памежжа ў Верхнім Падняпроўі (па археалагічных і пісьмовых крыніцах) // Гісторыкаархеалагічны зборнік. — 1997. — № 12; Населенме ДнепроДвннского междуречья в VIXI вв. // Труды VIМКСА. — Т. 3. — М., 1997; Племенные структуры, погосты н волостн Оршанского Поднепровья в конце I начале II тысячелетня // Весн’ік МДУ. — 2001. — № 1; Улнца Подвннская в Внтебске (археологнческое нзученне в 19791998 годах) // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. — 2003. — № 6.
Літ' Ляўко В М // ЭГБ. — Т. 4. — С. 427; Ляўко В.М. // Археалогія і нумізматыка Беларусі; энцыклапедыя / рэдкал.; В.В. Гетаў [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 1993. — С. 383; Корзенко Г.В. Нсторнкп Беларусн в начале XXI столетпя: бпобпблмографпческпй справочннк. — Мн.: Бел. наука, 2007. — С. 217218.
196
М' АГІЛЬНІЦКІУЛАДЗІМІРЯРАСЛАВАВІЧ (5.09.1943, в. Вайшкуны Пастаўскага раёна), краязнаўца. Скончыў
гіст. факультэт БДЎ (1974). Працаваў на камсамольскай і партыйнай рабоце, начальнікам Пастаўскай раённай інспекцыі аховы прыродных рэсурсаў і навакольнага асяроддзя (19892005).
Комплексна даследуе Пастаўшчыну, аддаючы перавагу вывучэнню прыроды, экалагічнага стану краю. Вывучае крыніцы. Цікавіцца прыродай, гісторыяй і культурай краю пачаў у дзяцінстве. Аўтар кніг «Прнрода Поставского края», «Мая вёсачка Вайшкуны». Mae ідэю падрыхтаваць комплексную працу, прысвечаную г.п. Лынтупы, крыніцам Пастаўшчыны, другое выданне кнігі «Прырода Пастаўскага краю» (удакладненнае і дапоўненае).
Узнагароджаны ордэнам «Знак пашаны» (1978), трыма
медалямі, граматамі аблвыканкама, Міністэрства прыродных рэсурсаў.
Тв.: Шчэрбніцкія крыніцы // ПК. — 1999. — 3 лют. — С. 2; Прнрода Поставского края. — Молодечно: Победа, 2000; (разам з К.І. Козак) Прырода раёна // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Пастаўскага раёна. — Мн,: БелТА, 2001. — С. 2228; Мая вёсачка Вайшкуны. — Мн.: Кнігазбор, 2010.
КНІГІ ОНЛАЙН
