Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Вывучае гісторыю Падзвіння, г. Віцебска XIVXVI стст. Займацца краязнаўчымі даследаваннямі пачаў у канцы 1988 г., калі стаў браць удзел у працы гісторыкакраязнаўчага гуртка пад кіраўніцтвам А.В. Куржалава. Пэўны ўплыў аказала І.А. Абрамава, якая працавала настаўніцай гісторыі.
Браў актыўны ўдзел у працы віцебскага гісторыкакультурнага грамадскага аб’яднання «Узгор’е», клубах гіст. рэканструкцыі. Абараніў
Макам Макзраў
АД ПАСАДА ДА МАГДЭБУРГІІ: праішное сіаяовіійча масельніікгна мсс іа? Ііеяарусіага Ііадашшія
{ XIV — mріцай ііа itw XVII«.
МНКЖ ДЮ8
дысертацыю на тэму «Ад пасаду да магдэбургіі. Юрыдычнае становішча насельніцтва гарадоў Беларускага Падзвіння ў 1416 ст.», аснову якой склалі матэрыялы па гісторыі Віцебска, Полацка, Суража, Упы, Дзісны. На аснове матэрыялаў даследавання выдаў кнігу «Ад пасада да магдэбургіі. Прававое становішча насельніцтва местаў Беларускага Падзвіння ў XIV першай палове XVII ст.». Аўтар артыкулаў, прысвечаных некаторым населеным месцам Віцебшчыны, у «Энцыклапедыі ВКЛ», у навуковым, перыядычным рэспубліканскім і мясцовым друку. Актыўны ўдзельнік рэспубліканскіх і міжнародных канферэнцый (з 2003).
Тв.: Ад пасада да магдэбургіі: Прававое становішча насельніцтва местаў Беларускага Падзвіння ў XIV першай палове XVII ст. — Мн.: Экаперспектыва, 2008. — 248 с.; Полацкае права // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. — Мн.: БелЭн, 2006. — Т. 2. — С. 449 — 451; Сураж // Тамсама. — С. 646; Ула // Тамсама. — С. 685686; Віцебская зямля ў XIIIXVIII стст. // Віцебскі раён: краязнаўчыя нарысы — Мн.; Паркус плюс, 2008. — С. 7585.
Артыкулы ў зборніках навуковых артыкулаў: Да пытання пра выкарыстанне тэрміну «Данжон» (donjon) у беларускай гістарычнай літаратуры // Гістарычны альманах. — 2001. — Т. 5; Віцебскае мейскае права // I істарычны альманах. — 2003. —Т. 8; Віцебскае мейскае права//Матерналы международной научнотеоретнческой конференцнн «Славянскнй мнр н славянскне культуры в Европе н мнре: Место н значнмость в развнтнн цнвнлнзацнй й культур (нсторня, урокн, опыт, современность)», 31 октября 1 ноября 2002 г, г. Внтебск. — Внтебск: ВДУ, 2002; Полацкі і Віцебскі земскія прывілеі: Да гісторыі стварэння тэкстаў дакументаў // Bialoruskie Zeszyty Historyczne. — № 20. — Bialystok, 2003; Мейскія ўлады Віцебска да ўвядзення магдэбургскага права, канец 15 ст. 1597 г. // Гістарычны альманах. —2004. —Т. 10; Крупенічы: Псторыя віцебскага мяшчанскага роду XVI ст. // Архіварыус. — 2006. — Вып. 4. — С. 159167; Віцебская зямля ў XIIIXVIII стст. // Віцебскі раён: краязнаўчыя нарысы / І.А. Абрамава [і інш.]; аўт.уклад. М.В. Півавар. — Мінск: Паркус плюс 2008 — С. 7585; Witebskie prawo miejskie w XVI wieku//Zapiski historyczne. — T. LXVIII. — 2003. — Z. 1. — S. 717
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Гісторыя таго часу: [Лівонская вайна] // ВК — 1992 — № 28. — С. 6; Дапамога не паспела: [аблога Віцебска ў 1654 г.] // ВК. — 1992. — № 47. — С 4
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Макараў М.Д. (6.11.2006) //Асабісты архіў М.В. Півавара
199
МАКЕЕНАК ВЕРА ІВАНАЎНА, бібліятэкару бібліятэцыклубе в. Лісна Верхнядзвінскага раёна. Вядзе краязнаўчы гурток, стварыла музейную калекцыю, падрыхтавала альбомы па гісторыі краю. Збірае вусную народную творчасць.
Літ' Пакульневіч Я. «Курганы шматабчым нам гавораць...»: [Верхнядзвінскі дэндрапарк] // ДзП. —2001. № 94. — С. 2.
МАЛІНОЎСКІМІХАІЛ (Міхась) МІХАЙЛАВІЧ (25.07.1945, в. Угрынь (х. Ровеста) Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобл.), краязнаўца, журналіст. Выхоўваўся ў Парэцкім дзіцячым доме № 2, вучыўся ў Парэцкай рускай CH1, Ашмянскай школеінтэрнаце Гродзенскай вобл. Член Саюза журналістаў СССР (1976), правадзейны член Геаграфічнага таварыства пры АН СССР (1979). Служыў ва УС СССР 27 гадоў.
Аўтар 12 выданняў на краязнаўчую тэматыку, сярод якіх ёсць прысвечаныя Віцебшчыне («3 берагоў Друці і да р. Мышанкі»).
Узнагароджаны 10 медалямі СССР. узнагародамі ЦК ВЛКСМ. нагруднымі знакамі «Прапагандысту кнігі» (1970), «Выдатнік друку Беларусі» (2005), ганаровымі граматамі міністэрстваў РБ.
Тв.: Кнігі: 3 берагоў Друці і да р. Мышанкі. — Баранавічы: БелАніГал, 2008. — 240 с.
Артыкулы ў перыядычным друку: Шнэйдэр — кравецтворца, які «шые» кінастужкамі гісторыю роднага краю // Культура. — 2001. — 3, 6 крас.; Адкуль твая назва, горад // НТ. — 2001. — № 91. — С. 2; Кукавалa зязюля ў Талачынскім лесе: [Тэрэза Гардзялкоўская] // НТ. — 2004. — № 67. — С. 2; Ад Панчанкі з Талачына ў зніклыя Гедэйкі // НТ. — 2005. — № 119. — С. 3; Заўсёд ы побач творчасць і праца // НТ. — 2005. — 12 кастр.
МАЛЧУН ЛІДЗІЯ АРКАДЗЕЎНА (23.08.1949, в. Сідоры ГлыбоцкагараёнаВіцебскай вобл.), гісторык, архівіст. Скончыла CLIJ у г. Глыбокае, МДПІ (1977). Працавала ў аддзеле камплектавання, ведамасных архіваў і экспертызы каштоўнасці дакументаў філіяла ДАВВ у г. Глыбокае на розных пасадах (з 1972). 3 2001 г. — дырэктар гэтай установы.
Асаблівую ўвагу надае ўдасканаленню матэрыяльнатэхнічнай базы, камплектаванню архіва і працы з ведамствамі, забеспячэнню захаванасці дакументаў. Брала ўдзел у падрыхтоўцы зборнікаў дакументаў: «Внтебтнна архнвная: нсторня. фонды, персоналнн (cep. ХІХХХ вв.)» (2002), «Внтебск: класснка н авангард. йсторпя Вмтебского художественного учплміца в документахГосударственного архнва Внтебской областн (19181923)» (2004), «Выстоялн н победнлн. Свндетельствуют архнвы» (2005).
Узнагароджана медалём «Ветэран працы». знакамі «Выдатнік архіўнай справы», «Ганаровы архівіст Беларусі».
Літ.: Раслевіч 3. М. Малчун Л.А. //Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік / склад. С.У. Жумар, М.Ф. Шумейка. — Мн.: БелНДІДАС, 2006. — С. 149.
МАМЯКА AНАСТАСІЯ ПРАКОПАЎНА (t). былая настаўніца біялогіі. Пражывала ў в. Варкуды Ушацкага раёна. Склала гісторыю школы ў в. Гарбаціца Ушацкага раёна. У раённай газеце асвятляла некаторыя старонкі гісторыі Варкудскага с/с.
Тв.: Люблю свой край, старонку гэту // П. — 2000. — № 48. 52, 56.
МАНДРЫК 1BAH АДАМАВІЧ. краязнаўца. Аўтар шэрагу артыкулаў у перыядычным друку, у якіх закранае пытанні гісторыі, культуры Віцебшчыны, пераважна савецкага перыяду.
Тв.: Артыкулы ў перыядычным друку: Узор для пераймання: [100 год С.М. Кіраву] // ВР. —1986. — № 63. — С. 3; Партызанская легенды і былі: [рэц. на кнігу «Такой і павіннабыць легенда»]//ВР. —1986. — № 170,— С. 4; Водгалас юнацтва баявога: [Ф.Я. Воранаў] // ВР. —1987. — Ns 243. — С. 3; Брыгаду назвалі Віцебскай // BR _ 1990. — № 88. — С. 4; Па загаду сэрца: [школьныя музеі] // ВР. — 1990. — № 124. — С. 3; Сар’янскі парк // ВР. — 1991. — Ns 105. — С. 5; Юнацтва гартавалася ў баях. Старонкі ў баявы летапіс камсамола Віцебшчыны // ВР. —1991. — № 114. — С. 2; Стаіць у Сар’і парк і святы храм // НС. — 1992. — № 5. — С. 5; О «роднмых пятнах» прошлого // НС. — 1992. — № 47. — С. 3; Комендант Комарпного острова // НС. 2001. — № 77. — С. 6; Од н н нз тех, кто освобождал Вптебск // НС. — 2004. — Ns 56. — С. 4; Крылатые героп: [в. Кукавячына] // НС. — 2006. — Ns 60. — С. 13.
200
МАНДРЬІК ІВАН УЛАДЗІМІРАВІЧ (9.05.1941, в. Пасад Багушэўскага (цяпер Сенненскага) раёна Віцебскай вобл.), гісторык. Кандыдат гіст. навук (1982), доктар гіст. навук (2004), прафесар (2005). Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (1967), Мінскую вышэйшую партыйную школу (1973), аспірантуру пры МДПІ (1982). Працаваў токарам на Віцебскім заводзе электравымяральных прыбораў (19591964). сакратаром Чыгуначнага райкама ЛКСМБ г. Віцебска, загадчыкам аддзела Чыгуначнага райкама КПБ г. Віцебска(197j—1978), інструктарам Віцебскага абкама КПБ (1978—1982), на выкладчыцкіх пасадах у ВДПІ (19821996), дырэктарам Віцебскага філіяла МІПіСА (да 2009).
Даследуе гісторыю партыйных, прафсаюзных арганізацый Беларусі, а таксама ВНУ. Браў удзел у стварэнні музея П.М. Машэрава, музея гісторыі ВДПІ (19821986). Аўтар артыкулаўу навуковым і перыядычным друку пагісторыі сацыяльных і эканамічныхадносін на Віцеопічьіне. Mae невыдадзеныя працы: «Віцебскі філіял Міжнароднага інстытута працоўных і сацыяльных даследаванняў», «Віцебскі абласны цэнтр прафсаюзаў».
Узнагароджаны Ганаровай граматай ВС БССР, медалямі «За працоўную доблесць», «100 лет профсоюзному двпженпю».
cn\JB" £?опЫТЭННЯ аб стваРэнн' арганізацыі РСДРП(б) на Віцебшчыне, люты кастрычнік 1917 г. // Веснік БДУ. 1989. № 3, Деятельность областной лартнйной органнзацнн по повышенню эффектнвностн промышленного промзводства (19661985) // Тезнсы докладов научнотеоретнческой конференцмм на тему «йсторняВнтебскоя областной органнзацнн: траднцнн н преемственность». — С. 4146; Прамысловасць вобласці ў 19601980я гг. // Тэзісы дакладаў навуковапрактычнай канферэнцыі. — Віцебск, 1996.
Артыкулы у перыядычныіуі друку; Запаветная мара: [далучэнне Зах. Беларусі] // ВР. — 1989. — 14 ліст.; Пярэдадзень Вялікага Кастрычніка: [70 гадоў Лютаўскай рэвалюцыі] // ВР. — 1987. — № 49. — С. 2' Ці вінаваты бальшавізм? // ВР. — 1991. — № 3. — С. 1, 2; Эрыдан, Рубон, Руба: [р п Рубаі // НС — 1992' — № 61. — С. 3; Па добрай волі: [1939]// ВР. — 1999. — № 105. — С. 3.
« пТ: МанДРЬІК І У. // Віцебскі дзяржаўны універсітэт імя П.М. Машэрава: Падзеі. Людзі. Лёсы / пад рэд. А.У. Русецкага A.М. Дарафеева. — Віцебск: ВДУ, 1998. — С. 160; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны» Мандрык І.У. (30.03.2010) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
МАНІС МІКАЛАЙ АЛЯКСАНДРАВІЧ (1912, Варшава 1996), краязнаўца, педагог. Скончыў Асвейскую сямігадовую школу (1927), Полацкае педвучылішча (1930), фізікаматэматычны факультэт БДУ (1936), ваеннае вучылішча лётчыкаў (1937). Працаваў выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў Обальскай школе сялянскай моладзі, Полацкім педвучылішчы. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у школах г. Полацка (з 1947), быў дырэктарам СШ № 13.
Даследаваў гісторыю і культуру г. Полацка і Полаччыны. Праводзіў вялікую краязнаўчую работу, апублікаваў дзясяткі артыкулаў па гісторыі Полацка і Полацкага раёна. Адзін з аўтараў кнігі «Полацк»(1962). Браўудзелу падрыхтоўцы матэрыялаў для кніг «Памяць» Полацка і Полацкага раёна, аўтар артыкулаў у іх. Комплексна даследаваў гісторыю Полаччыны. аддаючы перавагу
гісторыі савецкага перыяду. Вывучаў рэвалюцыйны рух на Полаччыне і ў 3й арміі Заходняга фронту. Сустракаўся з удзельнікамі рэвалюцыйнага руху і Грамадзянскай вайны, збіраў іх успаміны. На аснове сабраных матэрыялаў была напісана і выдадзена кніга «Память о ннх жнва в Белорусснн» (1988). Удзельнічаў у працы Полацкага аддзялення БДТАПГіК, быў лектарам таварыства «Веды», дзе чытаў лекцыі па гісторыі Полацка.
КНІГІ ОНЛАЙН
