Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Артыкулы ў перыядычным друку: Разбураць проста, а ўзнаўляць? // СП (М). — 1986. — № 142. — С. 3; Адгалосак былрга // СП (М). — 1992. — № 3; Вядомае мінулае // СП (М). — 1995. — № 83; Дзісненскія чытанні // СП (М). — 1996. — № 4849; Рэлігія на Міёршчыне // СП (М). — 1997. — № 27. — С. 2; Выжыў цудам//СП(М). —1997, — №54; Нашкрай. 1909//СП (М). —1998. — № 56. —С. 3; Колькі ўстарой назве... інфармацыі // СП (М). — 1998. — № 86. — С. 2; Будзе створаны музей // СП (М). — 1999. — № 48. — С. 2; Спісы папаўняюцца /IСП (М). — 1999. — № 50. — С. 2; Песня пра горад // СП (М). — 1999. — № 89. — С. 2; Музей ў Лявонпалі // СП (М). — 1999. — № 97. — С. 1; «Не пералічыць, колькі перажыў смерцей» // СП (М). — 2000. — № 38. — С. 2; Лявонпалю — 1000// СП (М). — 2000. — № 56. — С. 2; У Дзісне складаюць песні // СП (М). — 2000. — №91, —С. 2; За штодаюць узнагароды//СП (М). — 2000. — № 102. —С. 3; Наша біяграфія// СП (М).— 2001. — №41, — С. 1; Святапаэта//МН. —2002. — №41, —С. 1; Партызанскім радком прачасі сябе // МН. — 2002. — № 43, 50, 52, 56, 65,66, 67, 71,7375; Зноў пра Міёры // МН. — 2003. — № 28. — С. 2; Мастак з Язна // МН. — 2003. — № 29. — С. 2; Прыгожае і цікавае — побач // МН. — 2003. — № 78. — С. 2; Гіргелі з Цішкава//МН. — 2003. — Ns 89. — С. 3; Калонія... Свердлы// МН. — 2003. — № 97. —С. 4; Амерыканская беларусачка // МН. — 2004. — № 12. — С. 3; Быў такі дзіцячы дом // МН. — 2004. — № 91. — С. 3; Сугучча галасоў // МН. — 2004. — № 9697. — С. 3; Па месцах баёў // МН. — 2005. — № 3738. — С. 2, 3; Пра земляка // МН. — 2005. — № 61. — С. 4; Чарэсам — 500 // МН. — 2005. — № 71. — С. 2; He скарыўся абставінам і ворагу // МН. — 2005. — № 80. — С. 2; Малавядомая Міёршчына // МН. — 2006. — № 88. — С. 4; Ты абуджаеш пачуццё святое // МН. — 2006. — № 107. — С. 3; Куе паэт... «падкову» // МН. — 2007. — № 41. — С. 3; Новыя штрыхі да партрэта добра вядомага чалавека // МН. — 2007. — № 56. — С. 5; Легенда пра Гіёма Апалінэра — чыстая праўда // МН. — 2007. — № 62. — С. 4.
Літ.: Няма радзімы без гісторыі // МН. — 2004. — № 31. — С. 1; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Матэленак Л.А. (27.09.2009) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
МАХНІС (Паўлава) ФАІНА САВЕЛЬЕЎНА (в. Іказнь), краязнаўца, педагог. Сястра гісторыка Я.С. Паўлава. На працягу жыцця збірала матэрыял па гісторыі в. Іказнь. Арганізатар школьнага музея. Стварыла рукапісную кнігу, у якой сабраны розныя матэрыялы: дакументы, карты, фотаздымкі, біяграфіі землякоў. Матэрыялы класіфікаваны па раздзелах: гісторыя вёскі, калгаса, школы і інш. Кніга існуе ў адзіным экземпляры. Адзін з ініцыятараў правядзення Паўлаўскіх чытанняў, прысвечаных памяці брата.
Літ.: Захавальніца гісторыі // БЗ. — 2003. — № 62. — С. 2; Шыдлоўскі К. Даведка пра Ф.С. Махніс (15.01.2009) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
МАЦЯЮН АРТУР ВОСІПАВІЧ (4.04.1956, в. Гулідава Глыбоцкага раёна Віцебскай вобл.), ваенны журналіст. Член Саюза журналістаў Беларусі (1982). Скончыў факультэт журналістыкі Львоўскага вышэйшага ваеннапалітычнага вучылішча (1980), рэдактарскае аддзяленне Ваеннапалітычнай акадэміі (Масква. 1991). Працаваў у ваенным перыядычным друку (19801996), рэдактарам часопіса ВДУ (19961999), гал. спецыялістам упраўлення па друку Віцебскага аблвыканкама (19992001), начальнікам выдавецкага цэнтра ВДУ (з 2001).
З’яўляючыся рэдактарам газеты 103й віцебскай паветранадэсантнай гвардзейскай дывізіі стаў даследаваць яе баявы шлях, гісторыю вызвалення Віцебска і Віцебшчыны (1988). Браўудзел у стварэнні музея 103й паветранадэсантнай дывізіі, музея воінаўінтэрнацыяналістаўу г. Віцебску. Аўтар кнігі «Внтебская воздушнодесантная (краткнй военнонсторнческнй очерк к 50летпю 103й гвардейской ордена Леннна, краснознаменной.
ордена Кутузова II степенн воздушнодесантной днвнзнн 19451995 гг.)».
Пры падрыхтоўцы да выдання гісторыкадакументальнай хронікі «Памяць» г. Віцебска з’яўляўся нам. рэдактара. Аўтар шэрагу артыкулаў у ёй. Рэдактарскладальнік кнігі
206
«Віцебскі дзяржаўны універсітэт імя П.М. Машэрава. Падзеі. Людзі. Лёсы», аўтар некаторых артыкулаў у ёй.
Тв.: Кнігі: Внтебская воздушнодесантная. — Внтебск: ВОТ, 1995. — 64 с. Віцебскі дзяржаўны універсітэт імя П.М. Машэрава. Падзеі. Людзі. Лёсы / пад рэд. А.У. Русецкага, А.М. Дарафеева. — Віцебск: ВДУ, 1998. — 224 с.
Артыкулы ў кнізе «Памяць»; Удзельнікі рэвалюцыйных падзей у Віцебску // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебск: у 2х кн. — Мн.: БелЭн, 2002. — Кн. 1. — С. 245248; Першыя гады пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі: Па старонках віцебскіх газет // Тамсама. — С. 283286; Вернутыя Імёны//Тамсама _— С. 385389; Лёс 220й мотастралковай дывізіі // Тамсама. — С. 407409; Дакументы аб наступленні 33й арміі // Тамсама. — С. 535537; Яны прайшлі дарогамі вайны // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебск: у 2х кн. — Мн.: БелЭн, 2002. — Кн. 2. — С. 8890; Навучальныя і навуковыя ўстановы Віцебска //Тамсама. — С. 461462; 103я гвардзейская паветранадэсантная дывізія //Тамсама. — С. 479; 339ты ваеннатранспартны авіяцыйны полк // Тамсама. — С. 480; Звязаны лёсам. А.М. Канапелька // Тамсама. — С. 554; Звязаны лёсам. А.Н. Салоха // Тамсама. — С. 555.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: «Мой родны кут, як ты мне мілы...»// ВР. — 1989. — № 171. — С. 3; Пад гвардзейскім сцягам. Біяграфія гвардзейскай паветранадэсантнай дывізіі пагранічных войск КДБ СССР // ВР. —1991. — № 25. — С. 3; Лёс дывізіі — часцінка гісторыі рэспублікі // ВР. — 1992. — № 101. — С. 2; Пакалечанае жыццё: [І.С. Гаўрыльчык] // НС. — 2000. — № 2.
Літ: Шпаковская Г. Трудное рожденне нашей «Памя™» // НС. — 1999. — 8 сак. — С. 3; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Мацяюн А.В. (4.07.2007) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
МАЯКЛЮДМІЛА МІХАЙЛАЎНА, кіраўнік гуртка дэкаратыўнага мастацтва. На працягу 19771982 гг. праводзіла збіральніцкую працу ў раёне. Як вынік працы арганізавала ў СШ № 1 г.п. Шаркоўшчына Музей народнай творчасці.
Літ.: Цітовіч Даўніны нашай хараство // КР. — 1990. — № 28. — С. 3,4; Лабачэўская Л. Адкрытая скарбніца // КР. — 2001. — № 36. — С. 2.
МЕЗЕНКА ГАННА МІХАЙЛАЎНА (6.03.1948, в. Альбянка Нясвіжскага раёна Мінскай вобл.), мовазнаўца, педагог. Доктар філал. навук (1991), прафесар (1993). Скончыла СШ № 1 г. Нясвіжа(1966), літаратурнамузычны факультэт МДПІ (1971). Працуе ў ВДУ (з 1974), загадчыкам кафедры агульнага і рускага мовазнаўства (з 1991).
Спецыяліст у галіне анамастыкі, заснавальніца віцебскай школы анамастыкі. Абараніла доктарскую дысертацыю «Урбананімія Беларусі» (1991). Пры падрыхтоўцы доктарскай работы праводзіла аналіз дакументаў, якія ўтрымліваюцца ў шэрагу архіваў Беларусі, Літвы, Польшы і РФ: НГАБ, ва ўсіх абласных архівах РБ, НАРЛ, рукапісным аддзеле Нацыянальнай бібліятэкі Літвы, Кракаўскім гіст. архіве, Расійскім дзяржаўным архіве старажытных актаў (Масква), Ваеннагістарычным архіве РФ. З’яўлялася навуковым кіраўніком 6 дысертантаў на суісканне вучонай ступені кандыдата філал. навук, тэмай даследаванняў
якіх была анамастыка Віцебшчыны, сярод якіх У.М. Генкін. A. А. Сапегіна, К.Г. Семянькова, Г.М. Дзеравяга, В.М. Ляшкевіч, Ван Лі. На працягу працы ў ВДПІ, ВДУ пад яе кіраўніцтвам
207
было падрыхтавана каля 250 курсавых, дыпломных, магістарскіх работ, тэматыка якіх была звязана з Віцебшчынай.
Аўтар больш 200 навуковых работ па філалогіі, сярод якіх «Назвы вуліц расказваюць...», «Віцебшчына ва ўласных імёнах», «Нмя внутрнгородского обьекта в нсторнн», «Віцебшчына ў назвах вуліц». Аўтар больш за 70 артыкулаў у энцыклапедычным даведніку «Віцебск» (1988), значнай колькасці артыкулаўу перыядычным друку, у якіх папулярызуе і прапагандуе веды пра назвы роднага краю. Брала ўдзел у працы камісіі па пераіменаванні вуліц пры Віцебскім абласным выканаўчым камітэце. якая дзейнічала ў 1990я гг. Выдатнік народнай адукацыі (2002).
Тв : Кнігі: Урбаноннмня Белорусснн; автореф. днс. ... дра фмлол. наук: 10.02.01, 10.02.02 / БГУ. — Мн, 1991. — 35 с.; Урбанонвмпя Белорусснн: Лннгвпстнч. аналнз. — Мн.: Уннверсптетское, 1991. — 167 с.; Назвы вуліц расказваюць... — Внтебск: ВДУ, 1995.—84 с.; Беларуская анамастыка: дапаможнік да спецкурса для студэнтаў лінгвістычных спецыяльнасцяў. — Мн.: Вышэйшая школа, 1997. — 119 с.; Віцебшчына ва ўласных імёнах: Мінулае і сучаснасць / уклад. Г.М. Мезенка, В.М. Ляшкевіч, Г.К. Семянькова. — Віцебск, 2006; Пмя внутрнгородского обьекта в всторнп: Об урбанонпмах Беларусп, XVI нач. XX в. — Мн.: Высш. школа, 2003. — 301 с.; Віцебшчына ў назвах вуліц: у 2х ч. Ч. 1. — Віцебск: ВДУ, 2008. — 363 с. — Ч. 2. — 254 с.; Беларуская антрапанімія: вучэбны дапаможнік / Г.М. Мезенка (навук. рэд.) [і інш.]. — Віцебск: ВДУ, 2009. — 254 с.
Артыкулы ў энцыклапедычных выданнях: [Улпцы Внтебска] // Внтебск: энцпкл. справочннк. — Мн.: БелСЭ, 1988; 3 гісторыі назваў вуліц і плошчаў Віцебска // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебск: у 2х кн. Кн. 2. — Мн.: БелЭн, 2003. — С. 631636.
Артыкулы ў навуковым друку: (разам з З.А. Андрыянавай) Семантычныя тыпы урбонімаў Віцебска 1838 і 1889 гг. // Беларуская мова: міжвед. зб. — Мн., 1986. — Вып. 14. — С. 3845; Імем камісара Крылова // ПГІКБ. — 1986. — № 2. — С. 4142; Словообразовательные тмпы урбоннмпн Внтебска XIX века // Словообразованне п номннатнвная дерпвацпя в славянскнх языках: тез. докл. II респ. конф., 2526 сент. 1986 г. — Гродно, 1986. — Ч. 1. — С. 127130; Структурнаграматычныя тыпы урбонімаў Віцебска 1839 і 1889 гадоў // Беларуская мова: міжвед. зб. — Мн., 1987. — Вып. 15. — С. 3842; Прннцнпы напменованпя улнц Вптебска н Йжевска // Пермнстмка: Вопросы дналектологнн н нсторнн пермскпх языков: сб. ст. — Нжевск, 1987. — С. 171182; Жаночыя назвы гарадскіх вуліц Беларусі // Беларуская мова: міжвед. зб. — Мн., 1988. — Вып. 16. —С. 3641; Структурнограмматнческне тнпы урбоннмов Внтебска п Зелёной Гуры// Проблемы конфротатнвного языкознання н дндактнкн. — Зеленая Гура, 1989. — С. 4251; 14з нстормп перепменованмя улнц Белорусснп // Мсторнческне названня — памятннкн культуры: тез. докл. н сообід Всесоюзн. научн.практ. конф. — М., 1989. — С. 5253; Роль внутрнгородскмх названнй в освеіденнн нсторнн края // Развптне нсторнческого краеведення в вузах БССР в свете перестройкн высшего образовання: матерпалы респ. науч.метод. конф. — Гродно, 1989. — С. 7981; Тыпы урбанонімаў Віцебска// Беларуская анамастыка. — Мн., 1992. —С. 113122; Мужчынскіяўласныя імёны гараджан Віцебска ўсярэдзінеХУІІ ст. // Віцебскі сшытак. —1996. — № 2. — С. 6469; Лпнгвнстнческнй м экстралннгввстнческнй аспекты нзучення фонетнческпх особенностей островных русскнх говоров Шарковіцпнского района Вптебской областн // Веснік ВДУ. —1996. — № 2. — С. 7075; Антропомнннкон Внтебска середпны XVII в. как зона столкновення разных культурнорелнгнозных траднцпй // Nazewinictwo na pograniczach etnicznoeTzykowych: materialy z Mi^dzynar. konf. onomastyczney, BialystokSypras’l, 2627 padz. 1999. — Bialystok, 1999. — S. 205210; Bnтебскне фамнлнн XVIIXX вв. в контексте славянскнх антропоннмных традмцнй // Беларускарускапольскае супастаўляльнае мовазнаўства, літаратуразнаўства, культуралогія: матэрыялы V Міжнар. навук. канф., Віцебск, 2527 мая 2000 г. — Віцебск, 2000. —С. 7576; Внтебскнй антропоннммкон XVII—XIX вв. В контексте славянскпх антропонпмных традпцмй // Тамсама. — С. 89100; Фаммлпн внтеблян на славянскпм фоне: нач. XIX в. // III Международный конгресс дпалектологов п геолпнгвнстов: тез. докл., Люблнн, 2429 нюня 2000 г. — Люблнн, 2000. — С. 186; Віцебскія прозвішчныя тыпы XVIIXIX ст. у славянскім кантэксце // Беларуская мова: Шляхі развіцця, кантакты, перспектывы: матерыялы III Міжнар. кангр. беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый», 47 снежн. 2000 г., Мінск. — Мн., 2001. — С. 7384; Время м релнгня в антропоннмнконе Внтебска XVIIXIX вв. // Белорусское Поозерье: Язык н духовная культура. — Мн., 2001. — С. 4365; Каляндарнае імя ў айканіміі Віцебшчыны // Актуальные вопросы славянской ономастпкн: матерпалы II Междунар. науч. конф. — Гомель, 2004. —С. 132137.
КНІГІ ОНЛАЙН
