Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Тв.: Палац Пілсудскіх у Мосары. — Кракаў, 1927; Zarysy syntetyczne sztuki wilesskei od gotyki do neoklasycyzmu. — Wilno, 19381939; Zarysy sztuki Wilekskej z pzewodnikiem po zabytkach miydzy Niemniem a Dvywina. —Wilno, 1939; (разам з J. Tochterman) Przewodnik turystyczny po woewydztwie Wileeskiem Cz 12
203
МАСЛА АЛЕНА. аўтар артыкулаў у навуковым і перыядычным друку, прысвечаных гісторыі, культуры і прыродзе Міёршчыны. Жыве ў Мінску.
Тв ■ (разам з С. Гук) Рака для ўсіх адна: нататкі з рэгіянальнай навуковапрактычнай канферэнцыі «Дзвіна Даўгава» // ВР. — 1988. — № 199. — С. 4; Уратуйце мяне, людзі...: [касцёл у Міёрах] // ВР. — 1988. _ № 200. — С. 4; Труба ў хмызняку: [азёры Міёршчыны] // ВР. — 1988. — № 201. — С. 4; Тундра... у Беларусі // ВР. — 1990. — № 130. — С. 3; Аргонавты жнвут в Мнорах //ТмО. — 1996. — Январь. — С. 5.
МАСЯЙЧОНАК РАМУАЛЬД ПІЛІПАВІЧ (8.05Л936, ст. Асінаўка Аршанскага раёна 7.04.1991, Верхнядзвінск). Скончыў гіст. факультэт БДУ (1965). Працаваў важатым, піянерважатым у Асвейскай СШ (1956). выхавацелем. нам. дырэктара па вучэбнавыхавальнай рабоце ў Асвейскай школеінтэрнаце (19561965), лектарам, інструктарам Верхнядзвінскага райкама КПБ (19731979), дырэктарам СШ № 2 г. Верхнядзвінска (19791991).
Зацікавіўся краязнаўствам, выкладаючы гісторыю ў школе. Абараніў курсавую работу «Верхнедвннск: нсторня города» пад кіраўніцтвам А.П. Ігнаценка (1963) (захоўваецца ў фондах музея СШ № 2 г. Верхнядзвінска). Выступаў з артыкуламі па гісторыі краю на старонках раённай газеты «Дзвінская праўда». У 1980я гг. з’яўляўся ініцыятарам аднаўлення эксназіцыі му
зея СШ № 2, якая пацярпела ад пажару ў 1970х гг. Аўтар рукапісу «3 далёкіх дзён ідзеш, Асвея», які быў выдадзены Верхнядзвінскай раённай бібліятэкай у 3 экземплярах. Аўтар шэрагу артыкулаў на краязнаўчую і сацыяльную тэматыку ў мясцовым перыядычным друку.
Выдатнік народнай асветы (1984).
Тв.: 3 далёкіх дзён ідзеш, Асвея. — Верхнядзвінск, 2003. — 31 с.; У барацьбе і трывозе: [1917] // ДзП. 1987 — № 35. — С. 3; 3 гісторыі роднага краю//ДзП. —1987. — № 120,122,124,144; Глуш на скрыжаваннях: [сяр. XIX ст.] //ДзП. — 1988. — № 9. — С. 2; Абуджэнне: [кан. XIX пач. XX ст.] //ДзП. —1988. — № 10. — С. 2; Першыя парасткі //ДзП. — 1988. — № 11. —С. 2; Адкуль нашыя карані // ДзП. — 1988. — № 89. — С. 2, 3; У гады выпрабаванняў: [1812] //ДзП. — 1988. — № 91, 93; 3 далёкіх дзён ідзеш... //ДзП. — 2003. — № 70, 72, 73.
Літ.: Асабістая справа Масяйчонка Рамуальда Піліпавіча // Фонды музея СШ № 3 г. Верхнядзвінска; Краязнаўчы музей СШ № 2 // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. — Mh.j Паліграфафармленне, 2000. — Кн. 2. — С. 322; Інтэрв'ю Л.І. Дзевяковіч (20.06.2007) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
МАТВЕЕЎ БАРЫС СЦЯПАНАВІЧ (20.07.1941, г. Таўда Свярдлоўскай вобл.), краязнаўца. Кандыдат тэхн. навук (1998). Скончыў 8 класаў у СШ № 17 г. Віцебска, Віцебскі станкаінструментальны тэхнікум (1961), інжынернамеханічны факультэт БПІ (1974), аспірантуру. Абараніў дысертацыю натэму «Міжгаліновы абмен інфармацыяй: яго формы і метады (на аснове работы віцебскіх прадпрыемстваў)». Працаваў ст. інжынерам па інфармацыі ў ВА «Маналіт» (19701977), інжынераммеханікам у трэсце «Віцебсксельбуд» (19771986), выкладчыкам спецдысцыплін у ПТВ № 59 (19861995).
Вывучае жыццёвыя лёсы Герояў СавецкагаСаюза—ураджэнцаў Віцебшчыны, славутых землякоў. Падрыхтаваў (разам з К.П. Гайдуковым) кнігу «Слава н гордость землн Внтеоской», якая ўключае 850 персаналнй.
Тв.: (разам з К.П. Гайдуковым) Слава н гордость землн Внтебской. — Внтебск: ВОТ, 2010.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Матвееў Б.С. (26.08.2009) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
МАТВЕЕЎ АЛЯКСАНДР ФЁДАРАВІЧ (4.04.1966, г. Віцебск), краязнаўца. Скончыў механічны факультэт ВДТІ (1990). Працаваў інжынерамтэхнолагам на Віцебскім тэлезаводзе (1990—1999). пазаштатным супрацоўнікам у ш.маттыражнай газеце «Рабочее слово», рэдактарам, супрацоўнікам выдавецкага аддзела Віцебскага епархіяльнага ўпраўлення (19992009).
Займаецца даследаваннем гісторыі праваслаўя на Беларусі, і на Віцебшчыне ў прыватнасці. На фарміраванне зацікаўленасці ў вывучэнні гісторыі роднага краю пэўны ўплыў мелі настаўнік гісторыі СШ № 34 г. Віцебска Я.В. Лазараў, краязнаўцы Д.Р. Газін, А.М. Падліпскі.
204
Аўтар шматлікіх матэрыялаў у мясцовым перыядычным друку па пытаннях праваслаўнага краязнаўства. Складальнік некалькіх кніг, прысвечаных храмам Віцебскай епархіі: «Храмы н прпходы Внтебской епархнн» (2007), «Храмы н прнходы Внтебской епархнн» (2008), «Внтебская епархня. Монастырн, храмы н прмходы» (2009). Аўтар артыкулаў пра царкоўнае краязнаўства ў перыядычных выданнях «Внтебскне епархнальные ведомостп», «Народнае слова», «Віцьбічы», «Рабочее слово», «Наше православне», «Планета открытнй», «Друтскіій нсточннк».
Аказаў дапамогу ў стварэнні царкоўнаархеалагічнага кабінета Віцебскай епархіі (вул. Крылова, 7). Падтрымлівае кантакты з ВАКМ, фондам А.П. Сапунова.
Тв.: Внтебская епархпя. Монастырн, храмы п прнходы: справочннк / сост. А. Матвеев. — Мн.: Беларуская православная церковь, 2009. —156 с.
Артыкулыўчасопісах: Встреча Крестного хода Волга Днепр Западная Двпна // ВЕВ. — 2000. — № 1; Фотавыстава «Беларусь Православная» //
Тамсама; СвятоТромцкнй Марков монастырь // Тамсама; Храмы города Внтебска // Тамсама; Будые бдптельны: подделка! // Тамсама; Пз нсторнн Вптебского церковноархеологнческого музея // Тамсама; Внтебская гнмназпя // Тамсама; Летопнсец Ввтебска // ВЕВ. — 2001. — № 1; Внтебская православная епархня // Тамсама; Когда сннмалм колокола... // ВЕВ. — 2002. — № 1; Батальонная церковь // Тамсама; Чудо мнроточення // ВЕВ. — 2002. — № 2; Трагедпя храма Рождества Пресвятой Богородвцы // Тамсама; Памятн Евгення Антонова // Тамсама; Служа тапнственной Отчнзне... // Святая Русь. — Мн., 2002. — № 5; Почтнл Господь белорусскпй край // ВЕВ. — 2003. — № 1; Старейшнй свяіденннк епархпн // Тамсама; Путь на Голгофу // Тамсама.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Любнте человека прн жнзнн // РбСл. — 1993. — № 30; А что выбнраете Вы? // РбСл. — 1993. — № 31; Огонь большого сердца // РбСл. — 1994. — № 2; He забыть, что мы — людн // РбСл. —1994. — № 28; Что важнее?: [цэрквы Віцебска] // Віцьбічы. —1995. — № 54. — С. 3; Желаю всем добра... // РбСл. — 1995. — № 45; Одна нз немногнх // РбСл. — 1997. — № 2; Чёрная церковь // Віцьбічы. — 2000. — №11; Вптебск // Наше Православяе. — 2000. — № 1; Воскресенская церковь // ВР. — 2000. — № 55. — С. 4; Возрожденне святынь // ВР. — 2000. — № 75. — С. 2; Кто поможет в восстановленнн древней белорусской святынн: [в. Чарэя]//НС. — 2000. — № 102. — С. 5; На седьмыхСвятоЕвфросмнпевскнх педагогнческнх чтеннях // Наше Православне. — 2001. — № 2; Славословне Хрнсту // ВР. — 2002. — № 58; Прнход есть, храм будет // Віцьбічы. — 2002. — 1 лют.; Дорога через хаос // Планета открытнй. — 2002. — № 16; Матушка Варвара // Анастасня. — 2002. — № 8; По вере вашей да будет Вам...: [пратаіерэй Антоній Дрозд]//НС. — 2003. — №3. — С. 4; Всемтерпення н надежды//РбСл. — 2003. — № 11; Свобода —высшая ценность человека // РбСл. — 2003. — № 29; Он спешнл делать добро // РбСл. — 2003. — № 33; Как это было: [выбух Успенскага сабора ў Віцебску] // НС. — 2004. — № 32. — С. 5; Жнвые родннкн землн // Наше Православне. — 2006. — № 2; Святой нсточннк Параскевы Пятннцы // Наше Православне. — 2007. — № 1; Кутеннская тнпографпя // Наше Православне. — 2007. — № 2; Храм Рождества Пресвятой Богородпцы в Друцке // Друцкнй нсточнмк. — 2008. — № 1; Празднованне 1020летня Крецення Русн на Беларусн // Друцкнй псточннк. — 2008. — № 2; Стоять лн Ольге над Двмной? // Наше Православме. — 2008. — № 1; Пастырскмй внзнт в Беларусь // Друцкнй нсточннк. — 2008. — № 3; Взрыв над Двнной // Наше Православне. — 2009. — № 2; Герб Друцка // Друцкнй псточннк. — 2009. — № 7; Патрнарх Московскмй м всея Русн на Внтебцнне//Друцкмй нсточннк. — 2009. — № 13; Утраченное наследне// Внтьбнчн. — 2009 — № 99
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». МатвееўА.Ф. (21.12.2009) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
МАТЭЛЕНАК ЛЕАНІД АЛЯКСАНДРАВІЧ (6.02.1946, в. Свярдлы Міёрскага раёна), краязнаўца. журналіст. Скончыў факультэтжурналістыкі БДУ (1975). ВППІ пры ЦК КПБ(1983). Працуе рэдактарам міёрскай раённай газеты «Ленінскі сцяг», цяпер «Міёрскія навіны» (з 1.06.1976).
Даследуе гісторыю і культуру Міёршчыны. Зацікавіўся гісторыяй роднага краю пад уплывам настаўнікаў гісторыі ў школе. Асаблівы ўплыў аказаў М.І. Латышаў.
Укладальнік кнігі «Памяць» Міёрскага раёна і аўтар артыкулаў у ёй. Аўтар тэксту для брашур «Мнорскнй район: прошлое іі настояіцее, прнрода н людн», «Мноріцяна: мгновення прошлого м настояіцего», шэрагу артыкулаў у перыядычным Друку, прысвечаных розным бакам жыцця Міёрскага раёна.
Удзельнічаў у працы БДТАПГіК, з’яўляўся старшынёй міёрскай Камісіі паахове помнікаў гісторыі і культуры раённага
Савета народных дэпутатаў. Некаторыя матэрыялы перадаў у Міёрскі раённы музей, музей СШ № 3. Узнагароджаны медалём Ф. Скарыны (2000).
205
Тв.: (разам з А. Смерцевай) Мнорскпй район: Прошлое п настояіцее, прнрода п людп. — Новополоцк: Новополоцкая тнпографпя, [б. г.]. — 21 с.; Мноріцнна: Мгновенмя прошлого п настояцего. — Новополоцк: Новополоцкая тнпографня, 2006. — 37 с.
Артыкулы ў кнізе «Памяць»: У складзе Полацкай дзяржавы // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Міёрскага раёна. — Мн.: Бел. навука, 1998. — С. 4146: У складзе ВКЛ //Тамсама. — С. 5162; У складзе Расійскай імперыі // Тамсама. — С. 8497; Іх імёны звязаны з Дзісненшчынай // Тамсама. — С. 106107; Першыя рэвалюцыйныя выступленні на Дзісненшчыне // Тамсама. — С. 136138; Устанаўленне савецкай ўлады // Тамсама. — С. 147151; Дарагія ўспаміны // Тамсама. — С. 161162; Гаспадарчае будаўніцтва і часовая акупацыя//Тамсама. — С. 162166; Тыя далёкія дні//Тамсама. — С. 171173; 3 гісторыі польскай акупацыі // Тамсама. — С. 180185; Дэпутат Сейма: [П. Мятла] // Тамсама. — С. 185188; Да жыцця новага, савецкага // Тамсама. — С. 206210; Падпольны і партыз. рух // Тамсама. — С. 276283; Падпольныя антыфашысцкія групы//Тамсама, —С. 312315; [Франтавікі...]//Тамсама. — С. 336341; Пасля вызвалення Айчыны // Тамсама. — С. 495500; У мірнай працы // Тамсама. — С. 507514; Званняў не мае: [А.І. Капітанаў] // Тамсама. — С. 521; Народны тэатр // Тамсама. — С. 590591; Раённая газета // Тамсама. — С. 591594.
КНІГІ ОНЛАЙН
