Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Артыкулы ў перыядычным друку: Мовай вуліц і плошчаў: [моўныя помнікі змагарам за свабоду ў гады Вялікай Айчыннай вайны] // ВР. — 1985. — 12 чэрв.; Колькі вуліц у Віцебску // ВР. — 1986. — № 19. — С. 4; Адкуль пачынаўся праспект: [тапанімія прта Чарняхоўскага]// ВР. — 1986. — № 55. — С. 4; (разам з В. Несцяровічам) Віцябляне? Віцябчане?: як нас правільна называць // ВР. — 1988. — № 54. — С. 3; Кажам «не» пераіменаванням // Віцьбічы. — 1992. — № 130. — С. 2; Нельга спачатку накарміцьабуць людзей, a потым выхоўваць. Назвы вуліц як раз выхоўваюць // Віцьбічы. — 1992. — № 137. — С. 2.
Літ.: Где эта улнца, где этот дом?; [Г. Мезенка] // ВК. — 1992. — № 9. — С. 45; Шуба П.П. Тапонімы — вочы краіны // Веснік ВДУ. —1997. — № 3. — С. 112113; Мезенко Анна Мнхайловна // Кто есть кто в Республнке Беларусь. Людп дела / под ред. П.В. Чекалова. — Мн.; Энцнклопедпкс, 1999. — С. 303; Хмяльніцкая Л. Мезенка Ганна: [мовазнаўца] // КіД. — 2000. — № 4/5. — С. 29; Скрыннпков В. Мезенко А.М. Без языка п колокол нем //ВК. — 2001. — № 75. —С. 3; Шпаковская Г. Мезенко А.М. «Я русскпй бы выучнл...»: [інтэрв’ю з праф., заг. кафедры ВДУ Г.М. Мезенка] // НС. — 2003. — 15 ліп. — С. 4; Кутынко А. Рожайте. І/Імён много: [Г. Мезенка] // ВК. — 2004. — № 89. — С. 3; Анна Мнхайловна Мезенко: С любовью к родному слову: бпобкіблнографмческмй справочннк / сост. Л.А. Клнмко. Н.Г. Козлова. — Ввтебск: ВГУ, 2006. — 38 с.; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Мезенка Г.М. (10.12.2008) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
208
МЕЗЕНЦАЎ УЛАДЗІМІР ІЛЫЧ Цльічоў) (20Л0Л925, в. Ліпавец Мядзвенскага раёна Курскай вобл.), краязнаўца. Скончыў Гомельскае пяхотнае вучылішча (1952), Мінскі дзяржаўны інстытут замежных моў (1967). Служыў ва УС СССР( 19431976), працаваў метадыстам Віцебскагараённага аддзела адукацыі (19761990).
Займаецца вывучэннем гісторыі Віцебскага раёна і ваенных дзеянняў у наваколлях Віцебска ў 19411944 гг. Удзельнічаў у стварэнні некаторых школьных музеяў раёна, гісторыкакраязнаўчага музея Віцебскага раёна (п. Акцябрскі). Узначальваў працу над стварэннем і выданнем гісторыкадакументальнай хронікі «Памяць» Віцебскага раёна (19912004), з’яўляецца яе ўкладальнікам, аўтарам некаторых артыкулаў. Аўтар шматлікіх публікацый па гісторыі і культуры Віцебскага раёна, праславутыхземлякоўГерояў СавецкагаСаюза і Сацыялістычнай Працы ў мясцовым перыядычным друку, а таксама артыкулаў, прысвечаных падзеям
Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі раёна, у газетах «Ленінская праўда» («Жыццё Прыдзвіння»), «Віцебскі рабочы», «Народнае слова».
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, мае узнагароды.
Тв.: Безыменныя магілы: [баі 19431944 гг. на тэр. Заронаўскага с/с] // ЛПр. — 1992. — № 18. — С. 2; Гісторыя раёна: [арганізацыйная работа па стварэнню кнігі «Памяць»]//ЛПр. —1993. — № 60. —С. 3; Раскрыта еіцё одна тайна: [Д. Патапаў] // ЖП. — 1996. — № 38. — С. 4; Полковой разведчмк Старовойтенко // ЖП. —1997. — № 13. — С. 2; Патрмоты Снмаковы //ЖП. —1997. — № 15. — С. 2; Военная судьба пмсателя Карпова //ЖП. — 1998. — № 1. — С. 3; Полмтработнмк мз Дейков //ЖП. — 1998. — № 50. — С. 2; Немзвестные странмцы: [М. Чэрская] //ЖП. —1998. — № 59. — С. 2; Опалённые войной: [Мехаў Е.А. з Курынскага с/с ] // ЖП. —1998. — № 91. — С. 2; Молодость моя — комсомолмя: [Б. Чарняўская] // ВР. — 1998. — № 167168 — С. 3; Помннтземля Зароновская//ЖП. —1999. — №23. — С. 3; 39яармня//ЖП. —1999 —№28 —С 5' В боях под Вптебском //ЖП. —1999. — № 32. —С. 2; 43я арммя в Вмтебской операцмм //ЖП. —1999. — № 44. — С. 2; От Владмммра до Вмтебска // ЖП. — 1999. — № 47. — С. 2; 17я гвардейская... // ЖП. — 1999. — № 61. — С. 2; Учёныйземляк, ммя которого хранмт «Память» //ЖП. — 1999. — № 68. — С. 3; Здесь ожнвает мстормя: [музей Бабмнмчской СШ] //ЖП. — 1999. — № 70. — С. 2; Через года, через столетмя: [Бабініцкая CLU] //ЖП. — 1999. — № 75. — С. 4; Ac воздушного боя: [П.А. Глазуноў — герой Савецкага Саюза, ураджэнец в. Петрачкі (каля Доўжы) Віцебскага раёна] // ЖП. — 1999. — № 80. — С. 3' Ветеран трёх войн’ [В.Д. Марозаў]//ЖП. — 2000. — № 13. — С. 2; В небе над Вмтебском: [1942]//ЖП. —2000. — № 26. — С. 2; Нашм землякм — участнмкм парада победы // ЖП. — 2000. — № 34. — С. 2; Помнмт Прмдвмнье маршала Нвана Баграмяна // ЖП. — 2000. — № 47. — С. 3; Подвмг бессмертен: [у баях пад Віцебскам 37 чалавек сталі героямі Савецкага Саюза, 14 з іх пасмяротна] // ЖП. — 2000. — № 53. — С. 3; Герой мз Яновмч: [Гарфункін (Гарфункель)]//ЖП. — 2000. — № 55. —С. 2; Счмтался без вестм пропавшмм: [М.К. Емельянаў]// ЖП. — 2000. — № 58. — С. 2; Те самые Кулаковскме — мз Гунченок // ЖП. — 2000. — № 63. — С. 2; Судьба семьн Механовскмх //ЖП. — 2000. — № 70. — С. 3; Здесь ожмвает мстормя: [музея Старасельскай СШ] // ЖП. — 2000. — № 74. — С. 2; Летчмкмстрмбмтель: [В. Князеў] // ЖП. — 2001. — № 4. — С. 2; В небе над Балтмкой: [ураджэнец в. Васькавічы Антоненка — Герой Советского Союза ] //ЖП. — 2001. — № 9. — С. 2; Ммя комбата на братской могмле в Воронах // ЖП. — 2001. — № 19. — С. 2; Бой у станцмм Заболотмнка // ЖП. — 2001. — № 23. — С. 2; Вмтебскме (Суражскме) ворота // ЖП. — 2001. — № 47. — С. 2; Боролмсь в подполье: [в. Стукаліна Суражскага раёна] //ЖП. — 2001. — № 50. — С. 2; В подполье: [падпольны руху гады вайны ў Віцебскім і Суражскім раёнах] // ЖП. — 2001. — № 58. — С. 2; Ac м Куковячмно: [П.Л. Грышчанка] // ЖП. 2001. — № 62. — С. 2; Комбрмг: [А.Ф. Данукалаў] // ЖП. — 2001. — № 66. — С. 4; Генерал Комлев' [в. Сасноўка] //ЖП. — 2001. — № 78. — С. 2; Судьба коммссара: [М.Т. Гарбаценка] //ЖП. — 2001 — № 81 — С. 2; Судьба партмзана: [В.Т. Багачоў] //ЖП. — 2001. — № 84. — С. 2; Геройпартмзан: [М. Сільніцкій] // ЖП. — 2001. — № 89. — С. 2; Бмла врага брмгада Данмлы Райцева//ЖП. — 2002. — № 17. — С. 2; Герой мз Павловмчей: [у гэтай вёсцы Ноўкінскага с/с нарадзіўся Герой Савецкага Саюза П.Л. Даўбешкін] // ЖП. — 2002. — № 83. — С. 2; Герой переправы: [Собалеў І.П. — Герой Савецкага Саюза ураджэнец в. Шапуры] // ЖП. — 2002. — № 89. — С. 3; Врач по прмзванмю: [Б.Л. Гінзбург] // ЖП. — 2002. — № 97. — С. 3; В боях за Отечество: [54я гвардзейская стралковая дывізія ў баях у Віцебскім раёне] // ЖП. — 2003. — № 15. — С. 3; Летелм под откос эшелоны: [Герой Советского Союза Ф.П. Котчанка — ураджэнец Віцебскага раёна] // ЖП. — 2003. — № 35. — С. 2; Батарея сражалась геройскм: [Ф.П. Ерзікаў] // ЖП. — 2003. — № 47. — С. 2; 19я арммя: Пюль 1941го // ЖП. — 2003. — № 56. — С. 3; Первые ласточкм освобожденмя: [вызваленне г.п. Суража у 1943 г.] // НС. — 2003. — № 127. — С. 2; Командмр 334й //ЖП. — 2004. — № 2. — С. 2; Это было под Сурожем // ЖП. — 2004. — № 22. — С. 2; На оршанском направленмм // Тамсама; Жмзнь героя: [Кандраценка М., Герой Сацыялістычнай Працы, ураджэнец в. Трыніўкі Курынскага с/с ] //ЖП. — 2004. — № 32. — С. 2; Ніду тебя //ЖП. — 2004. — № 54. — С. 2; До м после освобожденмя: [Віцебскі раён] // ЖП. — 2004. — № 67. — С. 2; Золотые звезды нашмх земляков: [ураджэнцы Віцебскага раёна] // ЖП — 2005. — № 8. — С. 2; Комбрмг: [А.Ф. Данукалаў] // ЖП. — 2006. — № 16. — С. 2; В боях под Вмтебском // ЖП. — 2006. — № 83. — С. 2; Шла дмвмзмя вперед: [328я страл. дывізія] // ЖП. — 2007. — № 5. — С 2' Освобождая район // ЖП. — 2007. — № 7. — С. 4; В боях под Тулово //ЖП. — 2008. — № 4. — С. 3; В боях за Прмдвмнье//ЖП. —2008. — 22 крас. — С. 3; Арммя, освобождавшая район: [33я армія]//ЖП, —2008. — 31 мая, —С. 2; Нападенме: [пачатаквайны на Віцебшчыне]//ЖП, —2008, —17чэрв. — С. 2; Вгоды войны:
209
[ЛКСМБ] IIЖП. — 2008. — 21 кастр. — С. 2; Разведчнкгерой Яблочкнн // ЖП. — 2008. — 1 ліст. — С. 3; Органнзатор подполья: [А. Шкурынава, Віцебскі раён] //ЖП. — 2008. — 22 ліст. — С. 6; Боевой путь 43й армнн //ЖП. — 2008. — 9 снеж. — С. 3; Шла арммя вперед: [33я армія] //ЖП. —2009. — 20 студз. — С. 2; Герой воевал под Внтебском; [Д.І. Гарбуноў] //ЖП. — 2009. —24 студз. — С. 3; Боевой путь гвардейской: [166я страл. дывнзня] // ЖП. — 2009. — 27 студз. — С. 3; На подступах к Внтебску // ЖП. — 2009. — 7 лют. — С. 6; Погнб под Манулкамп: [А. Томскі] //ЖП. —2009. — 28 сак. — С. 3; Комбрпг Даннла Райцев // ЖП. — 2009. — 18 крас. — С. 3; Освобождая Прпдвннье: [А. Квашнін] // ЖП. — 2009. — 29 жніўня. — С. 3.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Мезенцаў У.І. (18.12.2003) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
МЕМУС АЛЕСЬ ІОСІФАВІЧ (Алесь Прускі) (13.09.1939, в. Прусы Старадарожскага раёна Мінскай вобл.), мастак, краязнаўца. Скончыў Уладзівастоцкую мастацкую вучэльню (1966), Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І.Я. Рэпіна Акадэміі мастацтваў СССР (Ленінград, 1974). Працаваў выкладчыкам жывапісу, малюнку, кампазіцыі на мастацкаграфічным факультэце ВДПІ (ВДЎ) (19741999).
Цікавіцца гісторыяй і архітэктурай Віцебшчыны пачаў, калі пераехаў на працу ў г. Віцебск. Значна паўплывалі на фарміраванне тэматыкі даследаванняў стан помнікаў даўніны і зруйнаванне значнай часткі горада, а таксама знаёмства і сяброўства з археолагам М. Ткачовым. Некалькі дзясяткаў гадоў праводзіў росшукі рэшткаў матэрыяльнай культуры на берагах Дзвіны, Віцьбы, Палаты, у Віцебску і Полацку. Ад выпадковых знаходак перайшоў да сістэмных палявых даследаванняў. Mae
збор старадаўнасцяў, з якіх асаблівую цікавасць выклікае калекцыя крэсіваў, якія, паводле яго пераканання, «шырока адлюстроўваюць матэрыяльную культуру нашых продкаў, іх эстэтычныя ўяўленні і майстэрства ў апрацоўцы розных матэрыялаў». Другім захапленнем з'яўляецца вывучэнне старажытнай і сярэднявечнай архітэктуры Беларусі. Сабраў значную колькасць матэрыялаў на гэтую тэму, а таксама калекцыю фотаздымкаў аб’ектаў архітэктурнай спадчыны краю. На аснове сабранай інфармацыі выдаў у мясцовым перыядычным друку шэраг артыкулаў, напрыклад, праект «Стары горад» у газеце «Выбар».
Браў актыўны ўдзел у працы Віцебскага абласнога аддзялення БДТАППК, удзельнічаў у двух рэспубліканскіх з’ездах таварыства. Браў удзел у археалагічных раскопках пад кіраўніцтвам М. Ткачова ў 1980я гг. (Віцебск, Навагрудак, Мір). Падтрымліваў сувязі з Інстытутам гісторыі АН БССР (М. Ткачоў, Л. Калядзінскі, М. Чарняўскі).
Актыўны ўдзельнік грамадскакультурнага жыцця Віцебска 1980х пач. 1990х гадоў. Адзін з заснавальнікаў і актыўных удзельнікаў клуба «Узгор’е». Уваходзіў у праўленне таварыства. Браў удзел у аднаўленні Пакроўскай царквы, касцёла Св. Барбары ў Віцебску. Перапыніў членства ў пачатку 1990х з прычыны палітызацыі дзейнасці арганізацыі. Выступаў з некаторымі ініцыятывамі, напрыклад, пабудовы званіцы на беразе Дзвіны, каля Успенскай горкі, з мэтай аздаблення ландшафту. Сваёй дзейнасцю зрабіў пэўны ўплыў на фарміраванне грамадскай думкі віцяблян адносна помнікаў гісторыі і культуры, змены ў стаўленні гараджан да захавання нацыянальнай спадчыны, спрыяў захаванню помнікаў мінуўшчыны Віцебска.
КНІГІ ОНЛАЙН
