Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Костюкевнч В. Нз глубнны ммнувшнх лет: [Л. Нікіціна] // ВР. — 2000. — № 102. — С. 3; Шпакоўская I. Сагрэцца каля цяпельца гумару... // НС. — 2004. — 16 ліст. — С. 4; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны» Нікіціна Л.К. (25.11.2003) // Асабісты архіў М.В. Півавара; Краязнаўцы Віцебскага раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыкадакументальная хроніка / уклад. У.І. Мезенцаў. — Мн.: Маст. літ., 2004. — С 724' Патролнна А. Каменные кресты растут нз землн н на Внтебцнне // ВК. — 2004. — № 77. — С. 3; Светланова Е. Летопнсец края //ЖП. — 2006. — № 40. — С. 3; Пабержына Л. Помнік салдату Першай сусветнай //ЖП — 2008. — 26 крас. — С. 3. « j н j
НОВІКАЎ АНАТОЛЬ УЛАДЗІМІРАВІЧ, педагог. Працаваў настаўнікам гісторыі ў Ульскай СШ Бешанковіцкага раёна. Вывучаў гісторыю і культуру. Браў удзел у археалагічных раскопках, пошукавым руху натэрыторыі Бешанковіцкагараёна. У час працы ў школе арганізоўваў паходы навучэнцаў па родным краі. На думку вядомага краязнаўцы А.В. Крачкоўскага, зрабіў значны ўнёсак у вывучэнне Прыдзвіншчыны.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Крачкоўскі А.В. (15.11.2007) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
НЯЧАЕВА МІРАСЛАВА ІВАНАЎНА, педагог. Працавала настаўніцай гісторыі ў г.п. Лынтупы. Адзін з ініцыятараў стварэння музея ў Лынтупскай СШ, кіравала ім на працягу шэрагу гадоў. Вяла актыўную пошукавую працу.
Тв.: Навекі з намі // ПК. — 2004. — № 119. — С. 2.
217
АДАЛЯН ГАЛІНА СТАНІСЛАВАЎНА, музейны работнік. Займала пасаду дырэктара Браслаўскага краязнаўчага музея (з 1986). Арганізатар Браслаўскага гісторыка краязнаўчага музея (цяпер аб’яднання). Адна з арганізатараў Браслаўскіх чытанняў
(19892007). Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку.
Тв.: Браслаўскі гісторыкакраязнаўчы музей//Археалогія і нумізматыка Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1993. — С. 96; (разам з Я. Ермалаевай) Каб не памерклі традыцыі, каб жыло мастацтва // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Браслаўскагараёна. — Мн., 1998. — С. 636639; Браслаўскае раённае аб’яднанне музеяў // Музеі Беларусі. — Мн.: БелЭн., 2008. —С. 111115; Праца Браслаўскага музея над аднаўленнем гістарычнага і этнаграфічнага жаночых касцюмаў// Браслаўскія чытанні: матэрыялы III навуковакраязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 200м угодкам паўстання 1794 года, 2122 красавіка 1994 г. — Браслаў; Браслаўскі філіял Пастаўскай узбуйнёнай друкарні, 1994. — С. 5051; ДабООгоддзя Друі//Б3, —1986. — № 92. — С. 2; Рэвалюцыяй закліканы. І.Ф. Жалняровіч // БЗ. — 1987. — № 114. — С. 2; Аднавіць забытыя рамёствы // БЗ. — 1989. — №1, —С. 4.
ПАДГУРСКІ ПЁТР МІКАЛАЕВІЧ (13.07.1971, в. Рэкта Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобл.), археолаг, педагог. Скончыў гіст. факультэт МгДПІ (1994). Працаваў настаўнікам гісторыі ў Сідаравіцкай CLU Магілёўскага раёна (верасень 1994 студзень 1995), навуковым супрацоўнікам МАКМ (студзень 1995 жнівень 1997), выкладчыкам ВДУ (19972007), гал. спецыялістам аддзела культуры Віцебскага гарвыканкама (з 2007), курыруе пытанні аховы гісторыкакультурнай спадчыны .
Свядомую краязнаўчую дзейнасць распачаў у 1995 г., пачаўшы працаваць супрацоўнікам Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея. Яшчэ студэнтам зацікавіўся археалогіяй. Удзельнічаў у археалагічных экспедыцыях пад кіраўніцтвам В.Ф. Капыціна. Займаецца вывучэннем раннягажалезнага века і ранняга сярэднявечча Прыдзвіння. Удзельнічаў у стварэнні экспазіцый «Археалогія» і некаторых выстаўу МАКМ, ВРГКМ.
Арганізатар і ўдзельнік археалагічных экспедыцый ў Віцебскім, Гарадоцкім, Сенненскім раёнах Віцебскай вобл. Падтрымлівае цеснае супрацоўніцтва з Інстытутам гісторыі НАН Беларусі, Інстытутам археалогіі РАН, Інстытутам матэрыяльнай культуры РАН. Справаздачы археалагічных разведак і раскопак па Віцебскай вобл. за 19952007 гг. захоўваюцца ў архіве Інстытута гісторыі НАН Беларусі. Працуючы на пасадзе гал. спецыяліста аддзела культуры Віцебскага гарвыканкама. займаецца пытаннямі аховы гісторыкакультурнай спадчыны, папулярызуе веды па гісторыі і культуры Віцебшчыны.
Тв.: Раскопкн городпш в Внтебском районе//АО2000. — М.: Наука, 2001. — С. 286287; Нсследованпе городніц в Городокском районе // Наука п творчество молодёжн — XXI веку. Птогн ННР 2000: тезпсы докладов V (50) научной конференцпп студентов, магнстрантов н аспнрантов. — Внтебск: ВГУ, 2001. — С. 7; Раскопкн городніца в д. Старое Село // Молодёжь н наука: Новые ступенн роста. Нтогм ННР 2001: тезнсы докладов VI (51) научной конференцнн студентов, магнстрантов п аспнрантов — Вптебск: ВГУ, 2002. — С. 45; Днепродвпнскнй слой городвіца Старое Село // Славянскпй мнр п славянскне культуры в Европе н мнре: Место п значнмость в развнтпн цнвнлнзацпй п культур (нсторпя, урокн, опыт, современность); матерналы международной научнопрактнческой конференцнн, 31 октября 1 ноября 2002 г. — Вптебск: ВГУ, 2002. —С. 173175; Городпіце Замошье у нстока рекн Свеча // Рсторня н культура Европы в контексте становлення н развнтня регнональных цнвплнзацнй н культур: Актуальные проблемы нз нсторпческого прошлого п современностп: матерналы международной научнотеоретнческой конференцнн, 3031 октября 2003 г. — Внтебск: ВГУ, 2003. — 452 с. — С. 8990: Раскопкн в Сенненском районе Вптебской областн // АО2002. — М.: Наука, 2003. — С. 466468; Раскопкп городпіда Новое Село // АО2003. — М.: Наука, 2004. — С. 538540; Земледельческне орудпя труда железного века н раннего средневековья Вмтебского Подвннья // Романовскне чтенмя: сборннк трудов Международной научной конференцннн, 21 октября 2004 года, Могнлев. — Могмлев: МГУ, 2005. — С. 178182; Раскопкн город ніда Новое Село в 2003 году // Гісторыкаархеалагічны зборнік. — № 19. — Мн., 2004. — С. 285284; Наш край ў старажытнасці і раннім сярэднявеччы // Віцебскі раён: краязнаўчыя нарысы / І.А. Абрамава [і інш.]; аўт.уклад. М.В. Півавар. — Мн.: Паркус плюс, 2008. — С. 6074.
Літ.: Кармазін Дз. Падарожжа ў жалезны век // ВР — 2003. — 4 верас. — С. 4; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Падгурскі П.М. (15.06.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
218
ПАДЛІПСКІ АРКАДЗЬ МІХАЙЛАВІЧ (А. Александров, А. Арбеннн. А. Аркадьев, А. Арсеньев, А. Валеўскі, А. Велйчкнн, А. Волев, А. Мрйнйн, Р. Кротов, Л. Марков, А. Мйхайлов, М. Радлевіч, А. Розов) (18.03.1946, г. Віцебск), журналіст, краязнаўца, рэдактар, выдавец краязнаўчай літаратуры. Скончыў CHI № 1 г. Віцебска, фізікаматэматычны факультэт ВДПІ (1968). Працаваў настаўнікамметадыстам (1968), журналістам у малатыражнай газеце трэста № 9 «Будаўнік», карэспандэнтам, загадчыкам аддзела лістоў у газеце «Народнае слова» (19782006). Рэдактар «Шагаловского международного ежегодннка», старшыня праўлення таварыства апекавання яўрэйскіх могілак Віцебскай вобл. «Беталам», Віцебскагадабрачыннагатаварыства «ХасдэйДавід», член праўлення Віцебскай яўрэйскай абшчыны. Член Саюза журналістаў Беларусі (1979).
Цікавіцца гісторыяй горада пачаў у час вучобы ў сярэдніх класах СШ № 1 г. Віцебска (пач. 1960х гг.). Прадметам навуковых інтарэсаў з’яўляецца гісторыя Віцебска другой паловы XIX пач. XX ст., дзейнасць асоб. звязаных з Віцебскам.
Вынікі даследаванняў стаў друкаваць у мясцовых і рэспубліканскіх выданнях («Помнікі гісторыі і культуры Беларусі», «Нёман», «Чырвоная змена», «Віцебскі рабочы»), Першы артыкул выйшаў у маі 1968 г.
Аўтар і сааўтар больш за 40 кніг, альбомаў, брашур, шэрагу артыкулаў, прысвечаных Віцебшчыне, у «Беларускай савецкай энцыклапедыі», «Энцыклапедыі Беларусі», «Энцыклапедыі гісторыі Беларусі», «Энцыклапедыі літаратуры і мастацтва Беларусі», энцыклапедыі «Прырода Беларусі». Частка сабраных матэрыялаў па гісторыі горада і жыцці асоб, звязаных з ім, была выкарыстана пры напісанні энцыклапедычнага даведніка «Внтебск» (1988), кнігі «Памяць» г. Віцебска (2002—2003). Ім жа быў апублікаваны шэраг артыкулаў у часопісах «Беларусь», «Полымя», «Неман», «Маладосць», бюлетэні «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі», альманаху «Мншпоха», зборніку «Шагаловскпй международный ежегодннк». Але найбольшая колькасць матэрыялаў па гісторыі Віцебска знайшла сваё месца на старонках рэспубліканскага і мясцовага перыядычнага друку: «Народнае слова», «Віцебскі рабочы», «Стронтель», «ЛіМ», «Чырвоная змена»,«Советская Белоруссня»,«3вязда», «Голас Радзімы», «Знамя юностн», «Ленінская праўда», «Жыццё Прьідзвіння», «Авмв», «Віцьбічы», а таксама ў некаторых раённых выданнях Беларусі і Віцебскай вобл. Колькасць такіх артыкулаў перавышае тысячу. Першай краязнаўчай публікацыяй быў артыкул пра 1. Рэпіна і ягоныя повязі з Віцебскам.
Адыграў значную ролю ў аднаўленні памяці ў Віцебску М. Шагала, а таксама Ю. Пэна, У. Адамава, У. ПлюшчэўскагаПлюшчыка, краязнаўцаў А.П. Сапунова, М.Я. Нікіфароўскага, У. Стукаліча, Г. Тэадаровіча і інш.
Адзін з ініцыятараў і заснавальнікаў грамадскага аб’яднання «Віцебскі абласны краязнаўчы фонд ім. А.П. Сапунова» (19952007). Адыграў значную ролю ў працы Віцебскага абласнога. Віцебскага гарадскога і раённага аддзяленняў БДТАПГіК. Працаваў кансультантам Віцебскага абласнога аддзялення таварыства БДТАППК (19861991), адказным сакратаром Віцебскага раённага аддзялення БДТАПГіК (19881991).
219
Рэдактар кніг Л. Маневіча «Пережнтое» (Віцебск, 1997), Б. Г'інзбурга «На войне» (Віцебск, 1999). В.Р. Карасёва «Ветрына і наваколле: храналогія гісторыі» (Віцебск, 1999). Складальнік і рэдактар кнігі «Оборона Внтебска. 1941й год» (2010). Рэдагаваў газету «Внтебскнй лотерейный вестннк» ДУП «Внтебсклотерен» (лістапад 2006 студзень 2007).
Mae вялікую базу звестак па гісторыі горада, калекцыю паштовак, манет, рэчаў матэрыяльнай культуры, а таксама бібліятэку выданняў, прысвечаных Віцебску. У хуткім часе павінен выйсці альбом «Успенская горка в Внтебске».
Удзельнік шматлікіх навуковых канферэнцый па краязнаўстве.
Тв.: Кнігі: Футбол Внтебіднны — Мн.: Полымя, 1984. — 32 с.; (разам з 3. Беленькім) Вптебск н окрестностн. — Мн.: Полымя, 1985. — 112 с.; Памятные места Внтебіднны. — Мн.: Беларусь, 1987. —44 с.; (разам з Л. Кузьменка) Хронологмя нсторпп Внтебска. — Мн: Полымя, 1987. — 48 с.; Соратннкн В.І4. Леннна на Внтебіцпне. М.Й. Калпнпн в Внтебске п Орше. — Внтебск: ВОТ, 1987. — 4 с.; Белоруссая на почтовых открытках. — Мн: Полымя, 1988. — 112 с.; (разам з Л. Падліпскім) Футбол89: календарьсправочнмк. — Внтебск, 1989. —28 с.; Губернаторскпй дворецв Вптебске. — Внтебск: ВОТ, 1990. —4 с.; Памятннк героям Отечественной войны 1812 года в Вмтебске. — Вктебск: ВОТ, 1990. — 4 с.; Здравнево: Здесь жнл Н.Е. Репмн _ мн.: Полымя, 1990. — 64 с.; (разам з Л. Падліпскім) Белорусскпй футбол. Вторая лнга. — Внтебск, 1991. — 63 с.; (разам з Л. Падліпскім) Дорогамп футбольной дружбы. Международные пгры белорусскмх футболнстов. — Внтебск, 1992. — 24 с.; Марк Шагал. Основные даты жнзнн н творчества. — Внтебск, 1993. — 32 с.; Летапісец Віцебчышыны. — Мн.: Полымя, 1993. — 92 с.; Велнкан Федор Махнов. — Вптебск: ВОТ, 1993. — 32 с.; Внтебская Александровская гнмназпя. — Вптебск, 1994. — 61 с.; Здраўнева: Тут жыў І4.Я. Рэпін. —Мн.: Полымя, 1995.—64 с.; Краевед Владпмнр Краснянскнй, —Внтебск:, 1997, —32 с.; Васмльковые годы МаркаШагала, нлмВнтебсквсудьбесудьбехудожннка. —Внтебск; ВОТ, 1997,—72с.;Художннк Знновнй Горбовец. — Внтебск: ВОТ, 1997.— 31 с.; ЛетчнкГрнгорпй Пнотровскнй. — Внтебск, 1997. — 32 с.; (разам з А. Лісавым) Художнпк Нсаак Боровскмй: альбом. — Внтебск, 1997. — 80 с.; Первая не только по номеру: [СШ № 1 г. Віцебска]. — Внтебск, 1998. —168 с.; Кннга в Внтебске: Кнмгонздательство, бнблнотекн н бпблнофмлы Вптебска. Дооктябрьскнй перпод. — Внтебск: ВОТ, 1999. — 64 с.; Внтебскне адреса Марка Шагала. — Внтебск, 2000. — 54 с.; Марк Шагал. Основные даты жнзнн н творчества. — 2е нзд. — Внтебск, 2000. — 64 с.; Ботаннк Владпмпр Адамов. — Вптебск: ВОТ, 2000. — 32 с.; Первомайскнй район г. Вптебска: альбом. — Внтебск, 2000. — 44 с.; (разам з А. Лісавым) Краязнавец Мікалай Каспяровіч. — Віцебск: ВАД, 2000. — 48 с.; Арнец с берегов Двмны, нлн О чем ўмалчнвают бнографы Юркн Внтьбнча. — Внтебск: ВОТ. 2001. — 80 с.; Перподнческая печать Внтебска. — Внтебск: ВОТ, 2001. —160 с.; Вторая роднна Марка Шагала: Художннк н Лнозненіцнна. — Внтебск: ВОТ, 2002. — 32 с.; (разам з М. Рыўкіным) Наш вечный дом: І4з нсторпп еврейскнх кладбнід в Вптебске. — Вптебск: ВОТ, 2003. — 80 с.; (разам з А. Лісавым) Сапуновскне места Внтебска н окрестностей. — Внтебск, 2004. — 48 с.; (разам з А. Лісавым) Нсторнк В.А. ВейгерРейдемейстер. — Вмтебск: ВОТ, 2004. — 32 с.; Вечная память. Ч. 3. Евреп Внтебска — жертвы полптнческпх репресснй. — Вптебск, 2004. — 48 с.; Еврем в Вптебске: в 2х т. Т.1. — Вптебск: ВОТ, 2004. — 176 с.; (разам з Ю. СуседВілічынскай) Навечно двадцатнлетннй... — Внтебск: ВОТ, 2005.— 64 с.; (разам з В. Рогач) Доскн, берегуіцпе память: справочннк — Внтебск: ВОТ, 2006, —95 с.; Заслуженный артнстБССР Борпс Левнн. — Внтебск: ВОТ, 2007. — 80 с.; (разам з М. Цыбульскім) Художнпк Владпмнр Смередннскнй: [серня «Жнзнь замечательных людей Внтебіцнны]. — Внтебск: ВОТ, 2008. — 32 с.; (разам з В. Рогач) Пнсьма одной любвн. — Внтебск, 2010.
КНІГІ ОНЛАЙН
