Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
222
21 27 сак. С. 14, Это было недавно, это было давно...//ЖП.—2009.—21,28 сак.; Местечко Яновччй: [1924] //ЖП. — 2009. — 11 крас. — С. 4; Редкая брошюра: Крапнва о Снльннцком // ЖП. — 2009. — 5 мая. — С. 2, Льву Толстому йз Старого Села: [С.І. Чыр’еў] //ЖП. — 2009. — 20 чэрв. — С. 3, 6; Онм былн первымн: [краязнаўчы рух на Лёзненшчыне]// СП (Л). —2009. —14 ліп. — С. 3; Была такая школа — ткацкая: [в. Лукі]// ЖП. —2009. — 21 ліп. — С. 3, Баллада об амазонке, эпйзоды жнзнн которой связаны с Яновпчамн: [Н. Дурава]//ЖП. — 2009. — 18жніўня. — С. 3; «Уся віна —што яна кахае мяне»: [ураджэнка Віцебска Т.Ф. Шлёцэр жонка кампазітара А. Скрабіна] // Культура. — 2009. — 2228 жніўня. — С. 14; А кушать такхотелось [замалёўкі Фабэр дэ Фора 1812 г.] // СП (Л). — 2009. — 12 верас. — С. 7; Это было под Внтебском: [малавядомыя факты з гісторыі вызвалення горада, Карпаў] // ЖП. — 2009. — 22 верас. — С. 3; Нензвестный эпнзод пз нсторпп 1812 г. //ЖП. — 2009. —12 верас. — С. 3; Какя брал автографы у космонавтов //НС. — 2009. — 3 кастр. — С. 6; Отрез на костюм — по газетной лотерее // НС. — 2009. — 3 кастр. — С. 6; Коллекцйоннровал в окрестностях Внтебска: [Лётцы, Барвін Перавоз, Дабрамыслі, энтамолаг Пётр Аляксеевіч Донаў] //ЖП. — 2009. — 6 кастр. — С. 4; Нацнстское золото: [канфіскацыя золата ў жыхароў Віцебскага раёна фашыстамі]//ЖП. —2009. — 13, 20 кастр.; Почетный мнлнцнонер Внтебска: [Б.С. Гурэвіч]//02: Газета віцебскай міліцьіі. — 2009. — № 1516. — С. 8; Коллекцпонер й ученый: [У.А. ПлюшчэўскіПлюшчык] // ЖП. — 2009. — 4жніўня, —С. 3; Сколько насбыло?: [з гісторыі перапісаў]//НС. — 2009. —17 кастр. — С. 5; Последняя обнтель отца Репнна // ЖП. — 2009. — 24 кастр. — С. 6; В Лужесно мололн муку, в Новке выпускалн стекло, в Тнрасполе — внно //ЖП. — 2009. —14 ліст. — С. 3; Конверт напомннает о встрече: [Н.Б. Ватацы] // НС. — 2009. — 26 ліст. — С. 10; Автограф автора «Міколкіпаравоза» // НС. — 2009. — 26 ліст. — С. 10; Лотерен помогалн бороться с неграмотностью; [правядзенне латарэі ў Віцебску ў 1926 г.] // Тамсама; Электронная редакцня редкмх кннг: [стварэнне калекцыі ВАБ «Віцебшчына: дакументальная спадчына»] // НС. — 2009. — 1 снеж. — С. 3; Архнвы рассказывают // СП (Л). — 2009. — 1 снеж.; Врач, знаток старнны садовод: [П.М. Красавіцкі]//3ара. — 2009. —11 снеж. — С. 56; Моя встреча с Мессннгом //ЖП. — 2009 — 12 снеж. — С. 6; Детм Нльм Репнна //ЖП. — 2010. — 6 студз.; Храм в Слободе //ЖП. — 2010. —16 студз ■ Судьба репннскмх нкон //ЖП. — 2010. — 2 лют.; Затерянный памятннк: [помнік 1812 г. у в. Вароны] //ЖП. — РР ■ “23 лют.; He легенда, а выдумка // ВП. — 2010, люты; По Коммуннстнческой: [вуліца ў Віцебску] //
Літ.: Трусава А. Падліпскі А. // ЭГБ. — Т. 5. — Мн.: БелЭн, 1999. — С. 373; Аркадпй Мнхайловмч Подлйпскйй. Бнблнографня основных публнкацмй 19682005 гг. — Внтебск: ВОБ, 2006. — 78 с.; Саламаха Вл. Подлнпскнй Аркадмй: [электронны рэсурс] // Центральный еврейскнй ресурс sem40. — Рэжым доступу http7/ www.sem40.ru/famous/hud4_2.htm; Інтэрв’ю з А.М. Падліпскім (25.04.2010) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ПАЗНЯК ВАРЛАМ РЫГОРАВІЧ (1877—1957), жыхар Лепеля. Працаваў бухгалтарам, выкладчыкам пераплётнай справы ў Лепельскім педвучылішчы. Пакінуў некалькі тамоў рукапісных успамінаў, у якіх падрабязна апісвае мясцовыя звычаі, лад жыцця, памятныя месцы канца XIX пачатку XX ст. Склаў картусхему Лепеля з назвамі вуліц. Частка ўспамінаў была надрукавана на старонках раённай газеты «Калгасная праўда». Мемуары з’яўляюцца каштоўным краязнаўчым помнікам, важнай крыніцай для сучасных даследчыкаў Лепельшчыны.
Літ.: Глыбокая плынь // ЛК. — 2005. — № 911; Януш I. Летапісец роднай старонкі // ЛК. — 2005. —
ПАЛАЧАНІН ФЁДАР АНТОНАВІЧ (27.08.1951, в. Чаркасы Докшыцкага раёна Віцебскай вобл.), журналіст. Скончыў Чаркаскую пачатковую, Лісавіцкую ВШ, Сітцаўскую СШ Докшыцкага раёна, філал. факультэт МДПІ. Працаваў загадчыкам Лісавіцкагасельскагаклуба, настаўнікам Чаркаскай пачатковай, Лісавіцкай ВШ, метадыстам і інспектарам Докшыцкага РАНА, інструктарам ідэалагічнага аддзела Докшыцкага райкама КПБ. настаўнікам беларускай мовы і літаратуры СШ № 2 г. Докшыцы, загадчыкам раённай фільматэкі, гал. спецыялістам, нам. загадчыка Докшыцкага РАА і ідэалагічнага аддзела райвыканкама. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (2006).
Аўтар адзінаццаці кніг, сярод якіх гісторыі і культуры Докшыччыны прысвечана выданне «Докшыцкі край» (2009). Кніга складаецца з 3 раздзелаў: «Гістарычнае мінулае Докшыцкага краю», «Гісторыя і сучаснасць Докшыцкага краю» (населеныя пункты, помнікі прыроды, памятныя мясціны), «Докшыцкі раён на сучасным этапе» (помнікі гісторыі і культуры, славутыя землякі).
Тв.: Докшыцкі край. — Мн.: Беларусь, 2009. — 181 с.
Літ.: Палачанін Ф.А. // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Докшыцкага раёна. — С. 634635.
223
ПАЛЯКОЎ СЯРГЕЙ ІЛЫЧ (1949, г. Іркутск), краязнаўца. Скончыў Военнапалітычную академію ім. Леніна. Служыў ва УС СССР. Працуе дырэктарам Музея баявой славы ў г. Полацку. Даследуе гісторыю Полацкага кадэцкага корпуса, падзеі Айчыннай вайны 1812 г. на Полаччыне, гісторыю будаўніцтва Полацкага ўмацаванага раёна і ваенныя дзеянні 19411944 гг.
Тв.: Кнігі: (разам з С.П. Капылом) «Лнння Сталнна». Полоцкнй укрепрайон, 19191941 гг. — Полоцк: Полоцкое кннжное нзданне, 2009. — 55 с.
Артыкулы ў навуковым друку: (разам з В. Камісаравым і С. Паляковым) Полоцкая твердыня, 1941 г. // Белорусская военная газета. — 2006. — № 135136; 17я п 50я стрелковые днвнзпн накануне п в начальный перпод Велмкой Отечественной войны // Матэрыялы гісторыкакраязнаўчай канферэнцыі. Да 80годдзя Полацкага краязнаўчага музея / уклад. В.Д. Краско. — Полацк: НПГКМЗ, 2008. — С. 177187; 5я стрелковая днвнзпя. Событня п лнца // Матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі. Па выніках навуковадаследчай работы ў 2007 г. / уклад. Т.А. Джумантаева. — Полацк: НПГКМЗ, 2008. —С. 5378; Полоцкнй кадетскнй корпус. Нсторпя в лнцах: матэрыялы
навуковапрактычнай канферэнцыі. Па выніках навуковадаследчай работы ў 2008 г. / уклад. Т.А. Джумантаева. — Полацк; НПГКМЗ, 2009. — С. 4859.
Артыкулы ў перыядычным друку: (разам з С. Капылом) Полоцк. Крепость // ПВ. — 2006. — № 56. — С. 4; (разам з С. Капылом) Судьба солдата: [М.Я. Скрабін] // ПВ. — 2006. — № 95. — С. 4; На перекрестке войны: [1812] // ПВ. —2009. — Na 102; Отряд спецпального назначення «Боевой» // ПВ. — 2009. — № 35.
ПАМЯЦІХА СІЛЬВЕСТР ПЯТРОВІЧ (19161985). педагог. краязнаўца. Скончыў прыродазнаўчагеаграфічны факультэт Ленінградскага педінстытута. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў настаўнікам геаграфіі Руднянскай СШ Гарадоцкага раёна. На працягу 19541985 гг. вёў календары назіранняў за надвор’ем на тэрыторыі Руднянскага с/с. Сваё захапленне прыродай і гісторыяй краю перадаваў вучням. Кіраваў гурткамі, вадзіў дзяцей у паходы па родных мясцінах. вучыў з павагай адносіцца да навакольнага асяроддзя. Дзённікі, календары назіранняў захоўваюцца ў навуковым архіве Гарадоцкага краязнаўчага музея.
ПАНІЗЬНІК СЯРГЕЙ СЦЯПАНАВІЧ (С. Папар, Сяргей Пстар) (10.05.1942, в. Бабышкі Лявонпальскага с/с Міёрскага раёна), паэт, публіцыст, грамадскі дзеяч, краязнаўца. Член Саюза журналістаў(1966), Саюза беларускіхпісьменнікаў(1967). Старшыня таварыства «БеларусьЛатвія» пры Беларускім таварыстве дружбы і культурнай сувязі з замежнымі краінамі (з 1994).
Скончыў Лявонпальскую СШ (1959). фельчарскае аддзяленне Магілёўскай медыцынскай вучэльні (1962), факультэт журналістыкі Львоўскага вышэйшага ваеннапалітычнага вучылішча СА і ВМФ (1967). Служыў ва УС СССР (1967—1976). Працаваў карэспандэнтам газеты «Вячэрні Мінск» (19771978), рэдактарам на Беларускім тэлебачанні (19801982), рэдактарам выдавецтва «Юнацтва» (19821996), вучоным сакратаром Літаратурнага музея Янкі Купалы (19961999), літаратурным кансультантам Беларускагасаюза пісьменнікаў (лютыверасень 2000).
Пачаў даследаваць родны край пад час вучобы ў Лявонпаль
скай СШ. Пэўны ўплыў аказаў дырэктар Павел Аляксандравіч Марцінята. Асноўнымі кірункамі краязнаўчай дзейнасці з’яўляюцца літараіурнае краязнаўства. збор прадметаў матэрыяльнай і духоўнай культуры (фальклорных, этнаграфічных, лексічных матэрыялаў), стварэнне музеяў, прапаганда гісторыі і культуры краю.
Даследуе лёс славутых землякоў. Збірае фальклорную і этнаграфічную спадчыну роднага краю. Пачаў рабіць запісы песень. прымавак. тапанімічнага матэрыялу, іканаграфічнага, этнаграфічнага матэрыялаў у 1968 г. Важную ролю адыгралі цётка Яўгення Міхалаўна Адамовіч і суседка Ядзвіння Сцяпанаўна Кісляк.
Чырвонай ніткай праходзіць праз творчасць паэта тэма Падзвіння, Міёршчыны, Лявонпаля. Аўтар ідэі і ўкладальнік гістарычных зборнікаў «Бацькаўшчына», якія прысвечаны розным бакам гісторыі і культуры Полаччыны: 1998 — Ефрасінні Полацкай, 1999 — Рагнедзе, 2000 — 2000годдзю Хрысціянства. Адкрыў свету імя паэта Э. Вайвадзіша, вёў перапіску з Г. Героднікам. Адзін з арганізатараў краязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай роду
224
Лапацінскіх (1999). Аўтар кніг«Пасля вогненных вёсак», «Браніслава», «Освейская трагедня», «Дзеці вайны». У час іх падрыхтоўкі сабраў значную колькасць дакументаў матэрыялаў патрагічных старонках гісторыі Прыдзвіння ў гады Другой сусветнай вайны.
Стварыў у 1979 г. у в. Цінкаўцы Бігосаўскага с/с Верхнядзвінскага раёна на сваёй сядзібе літаратурнакраязнаўчы музей «Хата бабкі Параскі» («На Шляху з грэкаў у варагі»), У ім захоўваюцца мэбля, дываны, ручнікі, кавальскія вырабы, посуд, «Беларускі каляндар 1910 г.» і інш. рэчы матэрыяльнай культуры ДруйскаДрысенскага Падзвіння. У 1999 г. музей атрымаў статус народнага.
Ініцыятар і стваральнік «Музея радзімазнаўства» пры сельскай бібліятэцы ў в. Лявонпаль (адчыніўся 26.11.1999) і яго філіяла «Хата бабкі Ядзвінні з Панізьнікаў». У музеі зберагаюцца больш за 300 аўдыязапісаў, якія запісаў ад маці, бабулі Альжбэты, цёткі Адэлі, суседзяў, з песнямі, прыказкамі, прымаўкамі, казкамі, выслоўямі, загадкамі, лічылкамі (тое, што Рыгор Барадулін называе «прыбабунькамі»), Перавёў запісы ў электронную форму. Абавязкі экскурсавода ў Музеі радзімазнаўства выконвае загадчыца бібліятэкі Таццяна Канстанцінаўна Кліманская. Ініцыятар стварэння асобных выстаў, прысвечаныхЯ. Купалу і Я. Райнісу. Ініцыятар свята вуліц Я. Купалы ў г. Верхнядзвінску і Асвеі. У сядзібе складаецца літаратурнаграмадскі альманах «Гутаркі з пляндровак».
КНІГІ ОНЛАЙН
