Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Адзін з арганізатараў свята в. Лявонпаль (2000), калі было адзначана 1000годдзе населенага пункта. Ініцыятар і адзін з арганізатараў свята «Галасы продкаў» ў в. Лявонпаль (2005).
Ініцыятар стварэння літаратурнага музея Верхнядзвіншчыны пры раённай бібліятэцы, куды перадаў шэраг матэрыялаў па гэтай тэматыцы. Ініцыятар і актыўны ўдзельнік сустрэч з вучнямі школ раёна, правядзення мерапрыемстваў пад агульнай назвай «Падарожжа па літаратурнай карце Верхнядзвіншчыны» (I. Храпавіцкі, Н. Арсеннева, Э. Самуйлёнак, Г. Героднік, С. Сартакоў, В. Мядзюта і інш.). Распрацоўвае тэму «Беларускія пісьменнікі Латвіі», «Ян Райніс і Беларусь», удзельнік міжнароднага праекта «ДзвінаДаўгава» (19881994).
Mae ненадрукаваныя працы: анталогіі «На хвалях ДзвіныДаўгавы», «Літаратурная Міёршчына», «Райніс і Беларусь», турыстычны даведнік «Балтакрэвы на латышскай зямлі», кнігу, прысвечаную літаратурным сувязям беларусаўу Еўропе: «Дыфузія культур»(«Мы — у Львове. Рызе, Празе»). Падрыхтаваў кнігу «Лексіка Лявонпальскага мацерыка» (друкуецца ў «КГ»), Рыхтуе зборнік «Літаратурная Міёршчына. На падкове Дзвіны».
Шэраг матэрыялаў перадаў у літаратурны музей Янкі Купалы, літаратурны музей М. Багдановіча, Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры. Нацыянальны навуковадаследчы цэнтр імя Ф. Скарыны, Беларускі дзяржаўны музей літаратуры і мастацтва, шэраг бібліятэк СШ Верхнядзвінскага раёна, краязнаўцам Беларусі і Віцебскай вобл. (больш за 100 кніг В. Ермалёнку ў музей
225
старой кнігі і друку пры СШ № 3 г. Міёр). 3 уласнага кнігазбору перадаў раённай бібліятэцы больш за 100 кніг з матэрыяламі пра Верхнядзвінскі раён.
Узнагароджаны Ганаровай граматай Вехнядзвінскага і Міёрскага райвыканкамаў за развіццё краязнаўства ў рэгіёне, захаванне гістарычнай спадчыны. Узнагароджаны медалём Ф. Скарыны (1991), ордэнам Трох зорак Латвіі (1998). Ганаровы грамадзянін г.п. Асвея (2003).
У завеях зімы
He заблудзіцца час, Будзем памятаць мы — Будуць помніць і нас.
С. Панізьнік
Тв.: Кнігі: Крывіцкія руны: Беларускія пісьменнікі Латвіі. — Мн.: Бел. кнігазбор, 2003; Пры свячэнні... — Вільня: Наша будучыня, 2004. — 222 с.; Тысяча гадоў добраму суседству: Беларускалітоўскае гістарычнае і літаратурнае сужыццё: анталогія. — Мн.: Кнігазбор, 2009.
Артыкулы ў навуковым друку: Пад небам Асвейшчыны II Полымя. — 1984. — № 2; Графскі бэз майго дзяцінства // БМ. — 1996. — № 4. — С. 4142; [Праз усю Еўропу...] // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Міёрскага раёна. — Мн.: Бел. навука, 1998. — С. 344; Адысея хлопца з Росіцы: [П.І. Уселенка] // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. — Мн.: Паліграфафармленне, 1999. — Кн. 1 — С. 315317; «Набліжэнне, збліжэнне, каханне»//Загурская Г.П. Здалоняўсэрца: выбраная лірыка. — Мн.: В. Хурсік, 2007. — С. 126127; (разам з М.Н. Крыўко) 3 гаворак паўночнай Мёршчыны // Народныя скарбы: дыялектычны зборнікда80годдзя А.А. Кравіцкага / Інстытут мовы і літаратуры НАН Беларусі імя Я. Купалы і Я. Коласа. — Мн.: Права і эканоміка, 2008. — С. 139; (разам з М.Н. Крыўко) 3 народных выслоўяў Мёршчыны // Тамсама. — С. 60.
Артыкулы ў перыядычным друку: На беразе Дзвіны // СП. — 1981. — № 113; Крэйц Ю. Полацк: Настаўніцкая семінарыя // СК. —1987. — № 85. — С. 2,4; Са шчырай удзячнасцю // 43. — 1989. —15 ліп.; Падоўжыць памяць у нашчадках: [Я. Райніс] // ВР. — 1990. — № 174. — С. 4; Згукі роднага Прыдзвіння // СП (М). — 1992. — № 11, 24, 68. — 1996. — № 49, 71; «Масці кладку, заві ў хатку» // СП (М). — 1992. — № 34. — С. 3; Валачобныя песні /I Тамсама; Шукаю Лапацінскіх // СГІ (М). — 1992. — № 38. — С. 4; Са скрыжаляў 1994 года: [1020 гадоў Віцебску] // ЖП. — 1994. — № 41. — С. 2; Мастаквандроўнік // ВГл. — 1994. — № 3. — С. 2; ДзвінаДаугава чакае // ЛіМ. — 1995. — 22 снеж.; ёсць сябры ў ДзвіныДаўгавы I/ ЛІМ. —1996. — № 24; «Душам іхнім неба!»: [Адам Станкевіч] // ЛІМ. —1996. — № 51.20 снеж.; Наш зямляк Эдуард Саленіекс// ГС. — 1996. — № 51. —С. 2; Падзвіжнік: [I. Храпавіцкі] // ГлР. —1997. — № 38. — С. 2; «Ураджай» з берагоў Дзвіны // Культура. — 1999. — 1925 чэрв. — С. 5; Мая анталогія радзімазнаўства // СП (М). — 1999. — № 42. — С. 4; Чужая кроў // СП (М). — 1999. — № 70. — С. 3; Міёрскія хлопцы будавалі Ленінград // СП (М). — 2000. — № 12; Погляд праз стагоддзі // ЛІМ. — 2000. — 21 ліп.; Зачараваныя Наддзвіннем...: [літаратары Верхнядзвіншчыны] // ЛіМ. — 2000. — 21 крас.; Асвейскія хатулі: [фашысцкі рэжым на Асвейшчыне] // ЛіМ. — 2000. — 14 крас. — С. 2; Плешча сугучна ДзвінаДаўгава // Культура. — 2001. — № 24. — С. 6; «Дзвіна — Двіна — Даўгава» // НС. — 2001. — 30 чэрв. — С. 3; I графскаму роду няма зводу //МН. — 2002. — Ns 27. — С. 3; (разам з М. Крыўко) 3 лексікі вёскі Бабышкі//МН. — 2002. — № 3743; «Ад сну прагнуць вякі» // Звязда. — 2002. — 4 снеж.; Навучыць нашчадкаў л юбых родным краем даражыць// МН. — 2002. — № 97. — С. 3; «Радзімазнаўства» — светлая замова // МН. — 2002. — № 103. — С. 3; Хто ёсць нашы // МН. — 2003. — № 63. — С. 3; Насустрач Духу // МН. — 2004. — Ns 29; У хаце бабкі Параскі // НС. — 2004. — Ns 78. — С. 5; Згукі роднага Прыдзвіння // КГ. — 2005. — Ns 18. — С. 6; Гаваркое слова з Міёршчыны // НС. —2005. — Ns 101. — С. 5; Гаваркое слова з Міёршчыны // НС. — 2006. — Ns 67. — С. 5.
Літ.: Гарэлік Л.М. Панізнік С.С. // Беларускія пісьменнікі: бібліяграфічны слоўнік: у 6 т. / пад рэд. А.В. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1994. — Т. 4. — С. 449453; Шкатулаў I. Як жывеш, Заходняя Дзвіна? // ЛіМ. —1988. — 8 ліп.; Дзядзінкіна С. Сяргей Папар: «Шукаю крыніцы, каб наталіць смагу»// НС. —1996. — № 1. — С. 3; Сіцька Здзіслаў. Забельскі аазіс// Дыялог. —1997. — Ns 70. — С. 1213; Іваноў С. Хатка бабкі Параскі прымае гасцей // ДзП. — 1999. — Ns 34. — С. 2; Гук С. Галоўнае свята Прыдзвіння: [«Дзвіна — Двіна — Даўгава»] // ЛІМ. —1999. —16 ліп.; Музей ў Лявонпалі //СП (М). —1999. — № 97. — С. 1; Характарыстыка на С.С. Панізьніка, вучонага сакратара Дзяржаўнага літаратурнага музея Я. Купалы //Асабісты архіў С.С. Панізьніка; фотакопія — асабісты архіў М.В. Півавара; Характарыстыка музеясядзібы С.С. Панізьніка «Хатка бабкі Параскі» // Тамсама; электронная фотакопія / асабісты архіў М.В. Півавара; План работы літаратурнаэтнаграфічнага музея «На шляху з грэкаў у варагі» (літаратурная сядзіба С. Панізьніка) на 1999 г. // Тамсама; Панізьнік С.С. Літаратурная сядзіба «На Шляху з варагаў у грэкі, грэкаў у варагі» // Тамсама; Кулажанка Л., Мальдзіс А., Сачанка С. Літаратурныя мясціны Беларусі: краязнаўчы даведнік: у 3х кн. Кн.1: Брэсц., Віцеб. і Гомел. вобл. — Мн.: БелЭн, 2000. — С. 147; Пазняк С. Сяргей Панізнік: «Я пасрэднік паміж мінуўшчынай і сучасным чалавекам» // 43. — 2000. — Ns 102. 6 чэрв.; Крук В. Імя на літаратурнай карце Верхнядзвіншчыны // РДзП. — 2001. — 39 мая; Бельскі А. «I ўсе мае дні — Беларусі»: Літаратурны партрэт Сяргея Панізніка // PC. — 2002. — № 5. — С. 410; Бубала А. Музей сялянскага побыту // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. —Мн.: Паліграфафармленне, 2000. —Кн. 2,— С. 324; Скобла М. Краса і сіла // Звязда. — 2002. — 2 лют.; Пакульневіч Я. «I хатка тая — мой Парнас» // ДзП. — 2002. — Ns 42. — С. 2; Матэленак Л. Свята паэта // МН. — 2002. — № 41. — С. 1; Матэленак Л. Куе паэт... «падкову» // МН. — 2007. — Ns 41. — С. 3; Матэленак Л. Новыя штрыхі да партрэта добра вядомага чалавека // МН. — 2007. — Ns 56. — С. 5; Пальскі Л. «Добры дзень, землякі!» /I КГ. — 2007. — № 30 (191), жнівень. — С. 2; ён абдымаў Сусвет: Т. Дмахоўскі варты міжнароднага прызнання// МН. —2007. — Ns 56. — С. 5; У чароўным люстэрку Памяці // МН. — 2008. — № 15. — С. 4; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Панізьнік С.С. (29.10.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
226
ПАНЦЯЛЕЙКА АЛЯКСАНДР ТОВІЕВІЧ (6.10.1967, г. Браслаў), краязнаўца. Скончыў БДУ (1991). 3 1991 г. супрацоўнік Браслаўскага музейнага аб’яднання. Асноўныя тэмы даследаванняў: тапаніміка, гісторыя Браслаўшчыны на мяжы X1XXX стст., падзеі Вялікай Айчыннай вайны, канфесійная гісторыя краю. Даследаваннямі стаў займацца пад час навучання ва ўніверсітэце. Значную ролю ў станаўленні яго як краязнаўцы аказалі А.Ю. Гарэлік. С.І. Сідор, К.С. Шыдлоўскі. Браў удзел у пераэкспазіцыі асобных раздзелаў Браслаўскага краязнаўчага музея, у падрыхтоўцы рознатэматычных выстаў. Удзельнічаўу рэспубліканскіх і абласныхнавуковапрактычных канферэнцыях, у тым ліку навуковакраязнаўчых Браслаўскіх чытаннях (19942002). Аўтар артыкулаў для кнігі «Памяць» Браслаўскага раёна, у зборніках «Браслаўскія чытанні»,
«Браслаўскія сшыткі». Друкуецца ў газеце «Браслаўская звязда» і выданні краязнаўцаў Браслаўшчыны «Павет».
Тв; (разам з К. Шыдлоўскім) Наш край — Браслаўшчына: дапаможнік па раздзеле «Наш край» праграмы па гісторыі Беларусі для настаўнікаў сярэдніх школ: [саматуж. выд.]. — Браслаў, 1993. —108 с.
Артыкулы ў кнізе «Памяць»: Паўстанне 18301831 гг. на Браслаўшчыне // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Браслаўскага раёна. — Мн., 1998. — С. 170171; Паўстанне 18631864 гг. на Браслаўшчыне // Тамсама. — С. 180181; (разам з К. Шыдлоўскім) Браслаўшчына ў XIX пач. XX ст. // Тамсама. — С. 189196; ЗямецА.А. //Тамсама. — С. 248; Масцюлін А.І.//Тамсама. — С. 248249; (разам з К. Шыдлоўскім) Браслаўшчына ў складзе польскай дзяржавы, 19201939 гг. // Тамсама. — С. 249261; Вызваленне Браслаўшчыны // Тамсама. — С. 400403; Вызваляючы наш раён // Тамсама. — С. 411412; Кропка не пастаўлена: [лёс сына М. Цвятаевай — Г. Эфрона] // Тамсама. — С. 415416; Доўгімі вёрстамі вайны: [браслаўчане на франтах вайны] //Тамсама. — С. 417419; (разам з К. Шыдлоўскім) Праўда балючая і страшная: Палітычныя рэпрэсіі на Браслаўшчыне 3050х гадоў // Тамсама. — С. 565570; (разам з К. Шыдлоўскім) Напісанае застаецца: Навуковыя і краязнаўчыя даследаванні // Тамсама. — С. 646653.
Матзрыялы канферэнцый: Браслаўшчына ў канцы XIX пачатку XX ст.: Гістарычнастатыстычная характарыстыка паводле друкаваных крыніц // Браслаўскія чытанні: Матэрыялы III навуковакраязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 200м угодкам паўстання 1794 грда, 2122 красавіка 1994 г. — Браслаў: Браслаўскі філіял Пастаўскай узбуйнёнай друкарні, 1994. — С. 5255; Вуліцы Браслава // Браслаўскія сшыткі 1/1996: гістарычны зборнік, прысвечаны 930годдзю Браслава (10651995): [саматуж. выд.]. — Браслаў, 1996. — С. 3638; Прозвішчы браслаўчан // Тамсама. — С. 4749; У гады Вялікай Айчыннай вайны // Тамсама. — С. 6268; Первая попытка регуляцнн снстемы Браславскнх озер. 1902 г. // Браслаўскія чытанні: матэрыялы IV навуковакраязнаўчай канферэнцыі, 2425 красавіка 1997 г. — Браслаў, 1997. — С. 171174; Анзельм Лячыцкі // Браслаўскія сшыткі 2/1997. Пстарычны зборнік, прысвечаны стогадовым юбілеям будынкаў касцёла і царквы ў Браславе (18971997): [саматуж. выд.]. — Браслаў, 1997. — С. 9499; Святары Васілеўскія // Тамсама. — С. 99; 3 гісторыі рэгуляцыі возера Дрысвяты // Браслаўскія сшыткі 3/1999: Гісторыя былога мястэчка Дрысвяты і наваколля: [саматуж. выд.]. — Браслаў, 1999. — С. 1415;У часы Вялікай Айчыннай вайны//Тамсама. — С. 123; Брыгада АК «Дрысвяты»//Тамсама. — С. 125126; Вызваленне//Тамсама. — С. 126127; ГЭС «Дружба народаў» // Тамсама. — С. 129130; «Браслаўская звязда» (19391949 гг.): Пачатак і гісторыя фармавання раённай газеты // Браслаўскія чытанні: матэрыялы V навуковакраязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 939годдзю першай згадкі Браслава ў пісьмовых крыніцах. — Браслаў; Наваполацк: Усяслаў Чарадзей, 2001. — С. 7071.
КНІГІ ОНЛАЙН
