Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Тв.: Хозяйственное освоенпе Вптебской областн в XVIXX веках: І/Історнкогеографпческмй аналпз. — Внтебск; ВГУ, 2008. —140 с.; А.С. БялынпцкнйБнруля — метеоролог Внтебіцпны // Архіўная спадчына Віцебшчыны як крыніца вывучэння гісторыі краю: матэрыялы архіўныхчытанняў, прысвечаныя 150годдзю з дня нараджэння А.П. Сапунова. — Мн., 2002. — С. 162164.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Пілавец Г.І. (10.04.2010) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ПІШЧУЛЁНАК МІХАІЛ УЛАДЗІМІРАВІЧ (25.05.1953, в. Цімошкава Туркоўскага с/с Міёрскага раёна 4.06. 2008), архівіст, педагог. Кандыдат гіст. навук (1990), Ганаровы архівіст Беларусі (2004). Скончыў гіст. факультэт МгДПІ (1974), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1990). У тым жа годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Праблемы дэмакратызацыі і галоснасці ў партыйных арганізацыях Беларусі». Працаваў настаўнікам гісторыі ў Павяцкай СШ Міёрскага раёна (1974—1977), у камсамольскіх і партыйных органах Віцебшчыны (19771987), кіраўніком аддзела па архівах і справаводстве Віцебскага аблвыканкама (19912008).
Асноўныя тэмы даследаванняў: архіўная справа на Віцебшчыне, праваслаўная царква ў XX ст„ Вялікая Айчынная
вайна на Віцебшчыне. Ініцыятар правядзення і актыўны ўдзельнік навуковых канферэнцый і архіўных чытанняў, «круглых сталоў», прысвечаных архіўным юбілеям, звязаных з гісторыяй краю, выдання матэрыялаў канферэнцый і зборнікаў дакументаў. Сярод інш. адзначым «90 гадоў Віцебскай вучонай архіўнай камісіі» (1999), «Архіўная спадчына Віцебшчыны як крыніца вывучэння гісторыі краю, прысвечаных 150годдзю з дня нараджэння А.П. Сапунова» (2001). Выкладаў у ВДУ. Падтрымліваў адносіны з шэрагам дзяржаўных устаноў і грамадскіх арганізацый (ВАКМ, ВДУ, Музей М. Шагала, таварыства «Веды», БДТАППК).
234
90 ГАДОЎ ВІЦЕБСКАЙ ВУЧОНАЙ АРХІЎНАЙ КАМІСП
Мііінчріін.іы на^ушмпракпіычійій канфкржіум
Адзін з ініцыятараў утварэння першага рэгіянальнага аддзялення Археаграфічнай камісіі Белкамархіва — Віцебскага, а таксама аддзела навуковага выкарыстання і публікацыі дакументаў ДАВВ. Адзін з ініцыятараў і распрацоўшчыкаў гарадской і рэгіянальнай геральдыкі Віцебшчыны. Дзякуючы яго намаганням шэраг гарадоў і вёсак Віцебскай вобл. атрымалі гербы. Актыўны ўдзельнік (старшыня) тапанімічнай камісіі пры Віцебскім аблвыканкаме.
Рэдактарукладальнік шэрагу выданняў, падрыхтаваных ДАВВ: «90 гадоў Віцебскай вучонай архіўнай камісіі» (2000), «Внтебтнна архнвная: нстормя, фонды, персоналнн (cep. XIX XX вв.)» (2002), «Архіўная спадчына Віцебшчыны як крыніца вывучэння гісторыі краю. Архіўныя чытанні, прысвечаныя 150годдзю з дня нараджэння А.П. Сапунова» (2002), «Внтебск. Класснка н авангард. Нсторня Внтебского художественного учнлніца в документах Государственного архнва Внтебской областп (1918—1923)» (2004), «Выстоялн н подебнлн» (2005), «Праваслаўная царква на Віцебшчыне» (2006). Аўтар шэрагу артыкулаў у навуковым («Архівы і справаводства», «Беларуская мінуўшчына», «Беларуская думка», «Беларускі гістарычны часопіс», «Веснік ВДУ»), рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку («Віцебскі рабочы», «Віцьбічы», «Народнае слова»), Шэраг матэрыялаў перадаў у ДАВВ, дзе створаны асабісты фонд М.У. Пішчулёнка. Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».
Тв.: Артыкулы ў навуковым друку: (разам з Н. Старковай) Ціхі прытулак, або Чацвёртае адраджэнне: [царква] // БМ — 1995. — № 6. — С. 2629; Православная церковь на Внтебіцнне в 1920х начале 1930х годов (по матерналам ГАВО) // ВеснікВДУ. —1996. — № 1. — С. 1216; Забойства Пэна. Афіцыйная версія // Зборнік выступленняў на навуковай канферэнцыі, прысвечанай 75годдзю Віцебскай мастацкай школы. — Наваполацк: Наваполацкая друкарня, 1997. — С. 6366; Пра час, калі здымалі званы // БМ. — 1997. — № 6. — С. 1619; А был лн портрет убнйцы? КбОлетню co дня трагнческой смерта Ю. М. Пэна// Мншпоха —1997. — № 3. — С. 111114; Госўдарственная архнвная служба Внтебіцнны: состоянне п перспектнвы // 90 гадоў Віцебскай вучонай архіўнай камісіі: матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі, 24 лістапада 1999 г., г. Віцебск. — Мн.; Віцебск, 2000. — С. 1016; Состоянне п проблемы развнтня архнвной отраслн на Внтебшнне на современном этапе //Архівы Беларусі на рубяжы ХХХХІ стст.: Псторыя, стан, перспектывы развіцця: Міжнародная навуковапрактычная канферэнцыя, Мінск, 89 лютага 2000 г. — Мн ’ 2000. — С. 118123; Архнвнсты Внтебской областн учатся зарабатывать деньгн // АІС. — 2001. — № 3. — С. 7883; Городскне м районные архнвы Внтебской областн: На этапе возрожденмя н укреплення // АІС. — 2001. — № 4. — С. 8995; Городскне м районные архнвы Внтебской областн: На этапе возрождення н укреплення // Архіўная спадчына Віцебшчыны як крыніца вывучэння гісторыі краю: матэрыялы архіўных чытанняў, прысвечаных 150годдзюз дня нараджэнняА. П. Сапунова 67 чэрвеня 2001 г„ г. Віцебск — Мн • Віцебск. 2002. — С. 513; Архнвное стронтельство на Внтебіцнне в 19912001 гг. (Современные тенденцнн’ проблемы, перспектнвы) // Внтебцмна архнвная: нсторня, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Внтебсіў 2002. С. 4753; Віцебшчына архіўная. Да 150годдзя ўтварэння першага дзяржаўнага архіва ў Беларусі // Беларускі гістарычны часопіс. — 2002. — № 4. — С. 3036; Страшная арпфметнка потерь // Віцебшчына ў гады Вялікай Айчыннай вайны: матэрыялы рэспубліканскай навуковапрактычнай канферэнцыі, Віцебск, 24 чэрвеня 2004 г. — Віцебск: ВДУ. — С. 4448; Страшная арнфметнка потерь: Злодеянмя фашнстскнх оккупантов на Внтебіцнне в фактах // Выстоялн н победнлн: свндетельствуют архнвы. — Вмтебск: ГУ ГАВО, 2005. С. 59; Спяідая смерть // Тамсама. — С. 2425; Чем было вызвано пясьмо П Сталнна // Тамсама. — С. 3637.
Артыкулы ў перыядычным друку: Крыніца вопыту і ведаў // ВР. — 1991. — 20 чэрв. — С. 2; He — бяспамяцтву // ВР. — 1991. — 26 чэрв — С. 3; Вяртанне біржы // ВР. — 1991. — 4 ліп. — С. 3; Сто пудов серебра' [канфіскацыя царкоўнай маёмасці ў 1920я гг.] // Віцьбічы. —1991. — № 42. — С. 3; На работу в Германню // Віцьбічы. — 1991. — № 82. — С. 8; Крыніца вопыту і ведаў: [ДАВВ] // ВР. — 1991. — № 118. — С 2' Жнлнбыля хлебушек растнлн: [с/х 19141918 гг.] // НС. 1991. № 53. 7 снеж.; (разам з В. Акуневічам) Тапанімічная рэвалюцыя на фоне Віцебска // НС. —1992. — № 16. — С. 4; «Целесообразно стены разобрать...»// ВР. — 1992. — 7 сак. — С. 5; Целесообразно стены разобрать: [цэрквы Віцебска] // НС. — 1992 — № 28 — С 5’ 1938: Затменне: [грам.паліт. жыццё Віцебшчыны] // НС. — 1993. — № 122, 125, 128; Новые документьі о художннке: [Ю. Пэн] // НС. — 1993. — № 71. — С. 3; Мы должны сберечь архі/івное н документальное наследне // НС. — 1997. — № 76. — С. 3; Как сберегается архнвное наследне // НС. — 1997. — № 130 — С. 3; Документальное наследне в надежных руках // НС. — 2002. — № 38. — С. 5; Ржавое рыло войньг [размініраванне на Віцебшчыне] // НС. — 2004. — № 44. — С. 4; Об отце Вл. Караткевнча: свндетельствуют документы // НС. — 2005. — № 7. — С. 5; Геральднка Внтебіцнны // ТЭ. — 2008. — № 4. — С. 2.
Літ.: Закоржевскнй Г. «А золотые купола комуто черный глаз слепнлн...»: [М. Пішчулёнак] // ВК. — 1998. — № 99 с 3; Шумейка М. Ф. Пішчулёнак М.У. // Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік / склад. С.У. Жумар, М.Ф. Шумейка. — Мн.: БелНДІДАС, 2006. — С. 178; Шпакоўская Г. Герб означает наследпе. [геральдыка Віцебшчыны] // НС. — 2004. — № 18. — С. 5; Шпакоўская Г. По законам геральднкн: [М. Пішчулёнак] /ЖС. — 2006. — № 18. — С. 6; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Пішчулёнак М.У. (1.06.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара; Шумейко М. Продолжатель богатых архявных н археографнческмхтрадпцнй:
235
[М. Пішчулёнак]//АІС. — 2007. — № 5. — С. 122124; Память. Мнханл Владммнровнч Пнідуленок// АІС. — 2008.— № 4,—С. 158159.
ПЛАВІНСКІ МІКАЛАЙ АЛЯКСАНДРАВІЧ (30.07.1981. г. Мінск). Скончыў гіст. факультэт БДУ (2003), аспірантуру пры Інстытуце гісторыі НАН Беларусі (2006). Працуе ст. навуковым супрацоўнікам ў Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі. Краязнаўчыя даследаванні распачаў з археалагічных разведак у Браслаўскім раёне з 2004 г. Удзельнічаў у экспедыцыях па Браслаўскім і Пастаўскім раёнах з 1994 г. Займаецца даледаваннем археалагічных помнікаў у Браслаўскім Паазер'і. Браў удзел у стварэнні некаторых выстаў у Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі. Матэрыялы экспедыцый перададзены ў Музей гісторыі і культуры Беларусі. Браслаўскае раённае аб’яднанне музеяў.
Тв : Кніга: Клінковая зброя ХХІІІ стст. на тэрыторыі Беларусі. — Мн.: Інстытут гісторыі НАН Беларусі. — 112 с. ....
Артыкулы ў навуковым друку: Полацк да Рагвалода: Пытанні тапаграфп і храналопі культурнага слоя // ААД. Vol II. — Мн., 2007; Курганный могнльннк Погоіца: результаты раскопок 20052006 годов // Lietuvos arheologia. Т. 4.—Vilnius, 2008.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Плавінскі М.А. (17.06.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ПЛАВІНСКІ МІКОЛА ХВЕДАРАВІЧ (Ю. Тутэйшы) (19.05.1927, в. Уланавічы Віцебскага раёна), краязнаўца. Зацікавіўся гісторыяй роднага краю яшчэ ў дзяцінстве. Жыў на 3й МОПРаўскай (цяпер вул. М.Ф. Ватуціна). Вучыўся ў 7й Сталінскай школе (цяпер СШ № 27, каля касцёла Св. Барбары). Навучанне было на беларускай мове. Часта наведваў в. Рашоткі (цяперашні Мазалаўскі с/с Віцебскага раёна). дзе жыў яго дзед. Пачаў збіраць бібліятэку кніг, прысвечаных роднаму краю, якая загінула пад час вайны.
У часы Другой сусветнай вайны быў удзельнікам СБМ. У 1947 г. быў асуджаны на 10 год пазбаўлення волі паводле артыкула 58 прым. Тэрмін пакарання адбываў на Кубані і Урале. Вярнуўшыся дадому. уладкаваўся ў мехкалону №43 Беларускай чыгункі, дзе працаваў цесляром да выхаду на пенсію. Па службе
шмат вандраваў (разам з мехкалонай) па Беларусі, Літве. Заходняй Расіі. У час летняга адпачынку аб'ездзіў амаль увесь СССР (як чыгуначнік меў права на бясплатны квіток). Быў у Хабараўску, Навасібірску. ва Узбекістане, на Каўказе, у Малдавіі і інш. рэгіёнах СССР. Аглядаў цэнтр горада, наведваўся ў кнігарні. Свае ўражанні занатаваў у некалькіх дзясятках блакнотаў, на аснове якіх рабіў альбомы.
Разам з вандроўкамі за межы Беларусі ў 1960—1990я гады актыўна займаўся даследаваннямі Віцебшчыны. З’яўляўся карэспандэнтам Г. Каханоўскага, М.Ф. Мельнікава, Г. Кісялёва. Шэраг здабыткаў і адкрыццяў, зробленых краязнаўцам, маюць важнае значэнне не толькі для краязнаўства Віцебшчыны, але і гіст. навукі Беларусі. Напрыклад, у 1974 г. адшукаў мясцовасць, дзе знаходзілася былая в. Пуцявішча, такім чынам лакалізаваўшы месца дзеяння паэмы «Тарас на Парнасе» і месца жыхарства галоўнага героя палясоўшчыка Тараса. Дзякуючы Г. Кісялёву ўвёў яе ў навуковы ўжытак. Знаходка стала важным аргументам у вырашэнні спрэчкі адносна аўтарства паэмы на карысць К. Вераніцына. Знайшоў месца пахавання 1. Манькоўскага — беларускага асветніка XIX ст., аднаго з верагодных аўтараў першай паэмы на беларускай мове «Энеіда навыварат», які пражываў у маёнтку «Мілае» (сучасная в. Мазалава Віцебскага раёна).
КНІГІ ОНЛАЙН
