Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Пастаўская воласць у сярэдзіне XIX стагоддзя // Сумежжа. —1991. — № 1; I стаў Пасаднік Паставамі // ПК. —1991. — 5 крас.; Чый горад Паставы // ПК. —1991.—
240
31 мая; Царкоўнапрыходскія школы на Пастаўшчыне // ПК. — 1992. — 10 студз.; На пачатку стагоддзя // ПК. — 1992. — № 8. — С. 2; За цемраю вякоў мінулых: Даславянскі перыяд на Пастаўшчыне // ПК. — 1992. — № 2226; Звязана з гісторыяй Пастаў // ПК. — 1992. — № 31. — С. 2; Пастаўшчына — азёрны край // ПК. — 1992. — № 79. — С. 2; Дзе нашыя карані // Сумежжа. — 1993. — № 15. — С. 3; 90 год назад у Лучаі // Сумежжа. — 1994. — № 3. — С. 4; Святыя мясціны Пастаўшчыны: Верлібры I. Пракаповіча // ПК. — 1994. — № 70. — С. 2; Любіць Радзіму — значыць ведаць яе//ПК. —1995. — № 28. — С. 2; Штоў назве// ПК. — 1995. — № 41. — С. 2; Уладзіміру Дубоўку — 95 // ПК. — 1995. — № 60. — С. 2; Бацькава закляцце // НС. —1995. — Ns 77. — С. 5; Забыты шлях// ПК. —1995. — Ns 102. — С. 2; Эхо далёкой войны... //ТнО. — 1995. —/юнь. — С. 4; Нямецкія чыгункі на Пастаўшчыне//ПК. —1996. — № 1. — С. 2; 3 роду фундатараў і мецэнатаў: [фундатарка і мецэнатка з м. Лучай Альжбета Пузына (Агінская)] // ПК. — 1996. — № 22. — С. 3; Адкуль паходзяць назвы // ПК. — 1996. — № 62,64,74. — С. 2; Шляхі краязнаўства // ПК. — 1997. — Ns 25. — С. 2; Куточак радзімы ў Мінску // ПК. — 1998. — № 41. — С. 3; Адкрыцці і знаходкі // ПК. —1999. — № 56. — С. 3, 4; Гісторыя і сучаснасць: [агляд кнігі земляка, доктара гуманістыкі Варшаўскай АН Юрася Гарбінскага «Беларуская філасофская думка XX стагоддзя»] // ПК. — 1999. — 17 сак.; Азёры Пастаўскага раёна // Шыпшына. — 2000. — № 2, кастрычнік; Краязнаўства: адкрыцці і знаходкі // ПК. — 2001. — № 60. — С. 4; Вандроўка ў Камайшчыну // ПК. —2001. — № 107. — С. 4; Падмурак будынка гісторыі // ПК. — 2002. — № 12. — С. 2; Помнік паўстанцу ў Каралінове: [будаўніцтва мастаком А. Цыркуновым помніка паўстанцу Ф. Даноўскаму] // Шыпшына. — 2002. — 7 лют. — С. 3; Экспедыцыя «Водны шлях» // НГ. — 2002. — 25 чэрв. — С. 3; Нязломны дух Фларыяна: [лёс паўстанца Фларыяна Даноўскага] // НС. — 2002. — 5 ліст. — С. 5; Зберажом сядзібу мастака: [сядзіба мастака А.І. Ромера ў в. Каралінова] // НС. — 2002. — № 135. — С. 5; Помнік змагару: [Фларыян Даноўскі] // Крэсы. — 2003. — № 12; «Блізкая гісторыя» // ПК. — 2003. — № 3. — С. 3; Насельніцтва Пастаўскага краю//ПК. — 2003. — № 13,14,17, 26, 29, 32, 45, 61,65, 69, 70, 79, 93, 94,101, 111,113,118,119,121,122,126,127; Моўныя працэсы на Пастаўшчыне//Новы час. —2004. —30 студз. — С. 3; Новыя знаходкі юных краязнаўцаў // ПК. — 2004. — 27 кастр. — С. 3; Праваслаўны храм у Паставах // ПК. — 2004. — № 150151. — С. 3; Новыя адкрыцці // ПК. — 2005. — 14 верас. — С. 3; Задзеўе — назва таямнічая // ПК. — 2005. — № 115. — С. 5; Дукі ў пекле вайны // ПК. — 2005. — № 129130. — С. 5; Сарачаны адкрываюць таямніцы // ПК. — 2005. — № 147. — С. 5; Гісторыя вёскі Груздава // ПК. — 2006. — № 9,10, 15, 26; Рамуальд Зянькевіч // ПК. — 2006. — 14 чэрв. — С. 3; Пастаўшчына літаратурная//ПК. — 2006. — 2 верас. — С. 3; Хроніка г. Паставы // ЛіМ. — 2006. — 1 верас. — С. 6; Шляхі вядуць у Паставы // Тамсама; Палац Тызенгаўзаў // Тамсама; Літаратурны каляндар // Тамсама; Метрычныя кнігі Груздаўскай царквы // ПК. — 2007. — № 5. — С. 3; Падарожжа ў Рокішкі // ПК. — 2007. — № 54, 55, 57, 59, 61,63; Шматгранная і таленавітая асоба // ПК. — 2007. — № 71. — С. 3; Рокішкі: Горад, поўны турыстычных спакус // Турызм і адпачынак. — 2007. — 25 ліп. — С. 3; «Пастаўшчына напаіла мяне беларускай пявучасцю...» // ПК — 2007. — 3 кастр. — С. 3.
Літ.: Пракаповіч Ігар // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Пастаўскага раёна. — Мн.: БелТА, 2001. — С. 521522; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Пракаповіч І.М. (28.12.2003) // Асабісты архіў М.В. Півавара Бубала А. Прыгожы край на таленты багаты // ПК. — 2003. — № 117. — С. 3; Гук С. Усё класічна: [рэц. на кнігу «Мястэчка каля пушчы»] // НС. — 2005. — № 148. — С. 5; Паставы: [электронны рэсурс] // Сайт г. Паставы. — 2004. — Рэжым доступу: http://postavy.euro.ru /prokopov.html; Шпакоўская Г. Калі Радзіма натхняе: [I. Пракаповіч] // НС. — 2008. — № 1. — С. 9.
ПРАКОФ’ЕЎ А., педагог. Працуе ў Дварнасельскай СШ Міёрскага раёна. Даследуе Дзісненшчыну. Распрацаваў «Геаграфічны нарыс Міёрскага раёна». Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку, прысвечаных гісторыі, культуры, прыродзе Міёршчыны.
Тв.: Вята — прыгажуння // СП (М). — 1990. — № 5767; Смерч // СП (М). — 1990. — № 87. — С. 4; Традыцыі і сучаснасць: без канфлікту // СП (М). — 1991. — № 38. — С. 3; Таямніцы дзён // СП (М). — 1991 — № 83. — С. 4; Кастрычнік// СП (М). — 1991. — № 88. —С. 4; Лістапад //СП (М). — 1991. — № 99. —С. 4; Студзень // СП (М). — 1992. — № 2. — С. 4; Адкрой для сябе родны край // СП (М). — 1995. — № 45. — С. 3; Непаўторнае аблічча Міёршчыны // СП (М). — 1996. — Ns 77. — С. 3.
ПРЖЭВАЛЬСКІІОСІФ ФЛАРЫЯНАВІЧ (24.12.1914, в. Скуратава Віцебскага раёна — 9.08. 1999), краязнаўца. Скончыў Мінскі педтэхнікум (1931). Працаваў дырэктарам сямігодкі ў Віцебскім раёне. У гады вайны нач. штаба, камісар атрада імя Чапаева брыгады Кірылава, ваяваў на фронце. Працаваў загадчыкам Багушэўскага рана (19441945), дырэктарам школы працоўнай моладзі № 2 г.п. Багушэўска. дырэктарам дзіцячага дома № 9 г.п. Багушэўскага раёна (19451954), завучам, ст. выхавацелем Багушэўскага дзіцячага санаторыя (19541964), інструктарам, лектарам аддзела прапаганды і адукацыі Сенненскага райкама КПБ (19641968), сакратаром парткама саўгаса імя А.К. Гараўца Сенненскага раёна (19681979), выхавацелем, інструктарам па працы ў дзіцячым санаторыі (19791981), сакратаром прафкама саўгаса імя А.К. Гараўца (19811988). Жыў у п. Рыбнае Сенненскага раёна.
Даследчык роду Пржэвальскіх. Склаў радавод роду да 12 пакалення. 3 гэтай мэтай працаваў ў Цэнтральным гістарычным архіве СССР. Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку на краязнаўчую тэматыку.
Тв.: Старонкі баявой славы: [1941 г. на Сенненшчыне] // ЛІ. — 1990. — Ns 52. — С. 2,3; Чалавек. Камуніст. Педагог: [І.П. Пятруша] // ВР. — 1990. — Ns 75. — С. 3; Род Пржэвальскіх паходзіць з Віцебшчыны // ВР. —
241
1991. — Ns 6. — C. 4; Пра дзяўчат з чацвёртага батальёна// ВР, — 1991. — № 89. — С. 2; Легенды і факты; [Сталін I. — сын М. Пржэвальскага] // ГС. — 1992. — № 1, —С. 2; Абавязкова і з годнасцю//ГС. —1999. — № 33.—С. 2.
Літ.: Кутузаў М. Вялікі следапыт // ВР; Да гістарычных фактаў трэба ставіцца ўзважана: [да 160годдзя М.П. Пржэвальскага] // ГС. — 1999. — № 32. — С. 23; Пржэвальскі І.Ф. Некралог// ГС. — 1999. — № 65. — С. 4.
ПРУДОЎСКІ РЫГОР, краязнаўца. Займаў пасаду адказнага сакратара Расонскага раённага аддзялення БТАПГіК. Аўтар артыкулаў. прысвечаных гісторыі і культуры Расоншчыны, гісторый з мясцовага жыцця. якія змяшчаліся ў рубрыцы «Вячоркі ў дзеда Міхася» ў раённай газеце «Камуністычны шлях» (цяпер «Голас Расоншчыны»),
Тв.: Ці будзе ў Клясціцах помнік? // КШ. — 1989. — Ns 25. — С. 2; За кожным помнікам — людзі // КШ. — 1989. — № 62. — С. 2; Ніхто не хацеў паміраць: [1943] // КШ. — 1989. — № 79. — С. 2; (разам з В. Малікавым) Помнікі археалогіі// КШ. —1989. — № 83. — С. 2, 3,4; Першы нумар часопіса: [«Спадчына»]// КШ. —1989. — № 125. — С. 2; (разам з В. Афанасьевым) Аб назве Кпясціцы: Баі пад Клясціцамі ў 1812 г.; Рагнедзін курган; Сакалінскі замак; Вопіс царкоўных і манастырскіх маёнткаў // КШ. — 1990. — № 90. — С. 23; Ян Баршчэўскі — першы беларускі пісьменнік// КШ. —1990. — № 114. — С. 23; За светлы дзень — жыцця не шкадавалі// ГлРс. —1991, —№ 8. — С. 23; Такпачыналася вайна // ГлРс. —1991. —№ 5054, 5660; Вечная памяць, вечная слава: [Клясціцы] // ГлРс. — 1991. — № 62. — С. 2; Дапаможам у выданні кнігі «Памяць» // ГлРс. — 1991. — № 71. — С. 1; Ветэран і сёння ў страі: [Я.Ф. Чумакова]// ГлРс. — 2004. — № 39. _ с. 2; Ну і дарожнікі // ГлРс. — 2004. — № 54. — С. 4; Жывы вянок яе зямнога шчасця: [Н.У. Кожар] // ГлРс — 2004. — № 69. — С. 3; Праз гады і выпрабаванні: [сям'я Дукаў] // ГлРс. — 2004. — № 71. — С. 3; Сцэнкі з жыцця // ГлРс. — 2005. — № 7. — 2007 — № 3132. — 2008. — № 32; I ад сляпнёў ёсць карысць // ГлРс. — 2005. — № 24. — С. 4; Вайна не шкадавала нікога // ГлРс. — 2005. — № 36. — С. 2; Плешчуцца жыватворныя хвалі Белага Юхаўскага: [возера] // ГлРс. — 2005. — № 74. — С. 2; Удзячнасць нашчадкаў // ГлРс. — 2005. — № 88. — С. 3; Мянушкі дзеда Міхася // ГлРс. — 2006. — № 5. — С. 3; Зберагаем і прымнажаем нашы багацці // ГлРс. — 2006. — № 9. — С. 2; Дэпутат, асветнік, арганізатар: [С.Я. Алейнікава] // ГлРс. — 2006. — Ns 13. — С. 3; У Кавалях — цудоўныя народныя майстры // ГлРс. — 2006. — Ns 16. — С. 3; На занятках па гісторыі ў Клясціцкай школе // ГлРс. — 2006. — Ns 31. — С. 2; Зялёны турызм у Расонскім раёне: [рэц. на буклет] // ГлРс. — 2006. — № 90. — С. 2; Аповеды дзеда Івана // ГлРс. — 2006. — Ns 92. — С. 3; Новыя Рубахі, Аверкава, Бандары: [тапаніміка] // ГлРс. — 2007. — Ns 13. — С. 2; Як будзе рэканструявацца Клясціцкая ГЭС? // ГлРс. — 2007. — Ns 57. — С. 2; Я помню цябе, мая родная вёска // ГлРс. — 2008. — № 4. — С. 5; Гарадскі пасёлак Расоны — 50 гадоў // ГлРс. — 2008. — Ns 22. — С. 2; Вернутыя імёны: [19421944] // ГлРс. — 2008. — Ns 62, —С. 4.
ПРУСКІ ІВАН МАКСІМАВІЧ (11.02.1923, в. Варанцэвічьі Старасельскай вол. Магілёўскага пав., цяпер Волкавіцкі с/с Талачынскага раёна 22.03.2002), педагог, краязнаўца. Скончыў Варанцэвіцкую школу (1938), Беларускае педагагічнае вучылішча (1941), Аршанскі дзяржаўны настаўніцкі інстытут імя Я. Купалы (1950), гіст. факультэт ВДПІ (1955). Служыў у Савецкай Арміі (5.194412.1945). Працаваў настаўнікам пачатковых класаў Жукаўскай ПШ (19451946), загадчыкам Рацаўскай ПШ Талачынскага раёна (19461947), загадчыкам Башараўскай ПШ Талачынскага раёна (19471949), настаўнікам гісторыі Рыдомльскай сямігодкі (19491961), дырэктарам Няклюдаўскай сямігодкі (19611962), настаўнікам гісторыі Рыдомльскай СШ (19621963), настаўнікам гісторыі Варанцэвіцкай СШ Талачынскага раёна(19631984).
Краязнаўствам займаўся ў час працы настаўнікам гісторыі. і асабліва актыўна ў Варанцэвіцкай СШ. Вёў вялікую збіральніцкую працу, перапіску з ветэранамі Вялікай Айчыннай вайны. На аснове сабраных матэрыялаў стварыў школьны музей, у якім меліся аддзелы старажытнай гісторыі Талачыншчыны, гісторыі Друцкага княства, гісторыі мясцовасці часоў ВКЛ, нумізматычны аддзел. Асобныя раздзелы былі прысвечаны гісторыі школы, мясцовага калгаса «Камсамольская праўда». На аснове матэрыялаў, сабраных па гісторыі партыз. руху натэрыторыі Талачынскага раёна напісаў і выдаў кнігу «Партнзанская брнгада“Чекнст”» (1993). 3 мэтай выдання кнігі атрымаў ліцэнзію на выдавецкую дзейнасць.
КНІГІ ОНЛАЙН
