Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Даследаваў гісторыю і культуру Віцебска, гісторыю спартыўнага жыцця горада. Зацікавіўся гісторыяй Віцебска з кан. 1970х гг., калі вучыўся на курсах экскурсаводаў Віцебскага бюро турызма і экскурсій (1979). З'яўляўся членам таварыства «Веды». Значны ўплыў на фарміраванне цікавасці да гісторыі рэгіёна зрабіла знаёмства з А. Падліпскім.
Укладальнік шэрагу брашур, даведнікаў па гісторыі спорта ў г. Віцебск. сярод інш. «Летапіс футбола Віцебшчыны (19122001 гады)» (2002), «Футбольны клуб “Лакаматыў”» (за 20022007), «Футбол Віцебшчыны» (разам з А. Падліпскім) і інш. Удзельнічаў у стварэнні кнігі «Спартыўны летапіс Віцебска». Бярэўдзел у напісанні гісторыі футбола Віцебска, гісторыі спорта Віцебшчыны. Аўтар артыкулаў на краязнаўчыя тэмы ў мясцовы.х перыядычных выданнях Віцебшчыны: «Віцебскі рабочы», «Віцьбічы». Аўтар ідэй і прапаноў па шанаванні спартыўных дасягненняў горада: алеі спартыўнай славы Віцебшчыны, пытанняў для конкурсаў і віктарын на веданне гісторыі футбола Віцебска.
Тв.: (разам з А. Падліпскім) Футбол Внтебіцпны. — Внтебск: ВОУТ, 1984. — 32 с.; Участннкн Велнкого Октября на Вптебшнне С.А. Крылов н М.А. Евстнгнеев. — Ввтебск: ВОУТ, 1987 — 4 с.; Герон Советского Союза Т. Марнненко н 3. ТуснолобоваМарченко. — Внтебск: ВОУТ, 1987. — 4 с.;
^ЬФЛ^ вкп&вшны ^•ам^
СПРАВОЧННК
г. ВнгаЗск, 2002 год
Стромтельномонтажный трест № 28 «Внтебскгражданжнлстрой». — Мн.: Полымя, 1987. — 18 с.; Новополоцкнй хоккей. — Внтебск: Тнпографня телезавода, 1989. — 18 с.; КНМ. Футбольный клуб: календарь
238
справочннк. — Внтебск: ВОУТ, 1993. — 44 с.; Команды Внтебіцнны в чемпнонатах Беларусн — Внтебск' ВОТ, 2002. — 36 с.
Артыкулы у перыядычным друку: Рекррды Внтебцмны // Віцьбічы. — 2006. — 17 жніўня; Внтебск турнстнческнй // Віцьбічы. — 2007. — 21 жніўня; Летопмсь Прндвннского края // Віцьбічы. — 2008. — 17 студз.; Летопнсь древнегр Внтебска // Віцьбічы. — 2008. — 9 лют., 1 сак., 5 крас., 12 крас.; Летопнсь Внтебска’ XX век // Віцьбічы. — 2008. — 19 крас., 3 мая., 17 мая., 31 мая., 14 чэрв., 26 ліп., 30 жніўня., 13 верас 27 верас., 18 кастр., 1 ліст.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Плысаў В.Ф. (11.03.2009) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ПЛЕШЫВАВА ТАЦЦЯНА, педагог, краязнаўца. Працуе загадчыцай бібліятэкі пры Відзскім ПТВ Браслаўскага раёна. Пасля сыходу з вучылішча А. Самойленкі працягвала працу ў музеі, арганізавала збіральніцкую дзейнасць.
Літ.: Краязнаўчай праца ў Відзскім профтэхвучылішчы // Павет. —2005. — № 8 (45), снежань. — С. 7.
ПРАКАПОВІЧ ІГАР МІХАЙЛАВІЧ (9.12.1960, г. Паставы), краязнаўца, педагог. Скончыў СШ № 2 і СПТУ № 2 у г. Паставьі, геаграфічны факультэт БДУ (1984). Спецыялізаваўся на фізічнай геаграфіі (геамарфологія і лімналогія). Працаваў настаўнікам геаграфіі, біялогіі і хіміі Апідамскай школы. старшынёй Палескага сельсавета Пастаўскага раёна Віцебскай вобл.), настаўнікам геаграфіі і астраноміі СШ № 1 г. Паставы (з 1986) Скончыў аспірантуру пры Нацыянальным інстытуце адукацыі па спецыяльнасці «Агульная педагогіка» (завочна, 1999). Падрыхтаваў да абароны кандыдацкую дысертацыю па тэме «Тэарэтычнадыдактычныя асновы пабудовы сістэмы школьнага краязнаўства». Член Геаграфічнага таварыства Беларусі (1985). Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1994).
Сфера інтарэсаў як даследчыка і грамадскага дзеяча шырокая: геаграфія наваколляў (геамарфалогія, лімналогія, тапаніміка,
ландшафтазнаўства), лакальная гісторыя Пастаўшчыны (даславянская гісторыя рэгіёна, старажытныя гандлёвыя шляхі, археалагічныя помнікі, нямецкія ўмацаванні і пахаванні налініі фронта Першай сусветнай вайны, гіст. мясціны Пастаўшчыны. Сур’ёзназаймаецца літаратурнай працай і журналістыкай, педагогікай, бардаўскай песняй. Пад час вучобы ў БДУ праходзіў практыку і працаваў у экспедыцыях галіновай навуковадаследчай лабараторыі азёразнаўства пры БДУ і лабараторыі вывучэння ландшафтаў Інстытута геахіміі і геафізікі НАН Беларусі.
Аўтар 12 кніг пра Пастаўскі край, сярод якіх «Фізічная геаграфія Пастаўскага раёна» (1994, 2007), «Адкуль паходзяць назвы: Назвы рэк і азёр Пастаўскага раёна» (2000), «Крыжы і камяні: нарысы па гісторыі Пастаўскага краю» (2003), «Ваколіцы Пастаў» (2004), «Насельніцтва Пастаўскага краю» (2004), «Сістэма школьнага краязнаўства» (2006) і інш. Укладальнік кнігі «Дзе Мядзелка песні пяе... Пастаўшчына літаратурная (проза, паэзія. публіцыстыка)» (2006), якая змяшчае вершы і біяграмы пастаўскіх паэтаў. Сааўтар кніг «Манькавічы» (з А. Вансовічам, I. Заяц), «Мястэчка каля пушчы: Груздава і ваколіцы» (Собаль I.), «Мястэчка над возерам. Задзеўе і ваколіцы», напісанай разам з I. Заяц. Разам з ёй
Iran №ш*пмІ«
ВАК0ЛІЦЫ BACTABAt
і ІОМІІІКІ лрыроды, 11».Нфмі І кулыурм 1 м.фшругамі кгпжімаўчых іі.іч іравак
239
выдаў кнігу «О Беларусь, мая шыпшына» (2007), прысвечаную У. Дубоўку, якая змяшчае ўспаміны пра пісьменніка, лісты, творы аб родных мясцінах, выказванні і вершы сучаснікаў і інш. матэрыялы. Разам з краязнаўцам з в. Гута Пастаўскага раёна М. Арэхам выдаў кнігу «ГутаГолбія» (2007). Браў удзел у падрыхтоўцы геаграфічнага паказальніка для кнігі В. Кіпеля «Беларускі друк на Захадзе».
Аўтар больш за 50 артыкулаў па краязнаўстве
ў навуковым і перыядычным рэспубліканскім і мясцовым друку («Беларускі гістарычны часопіс», «Родная прырода», «Маладосць», «Крыніца», «ЛіМ», «Вожык», «Маладосць», «Звязда», «Турызм і адпачынак», «Настаўніцкая газета», «Народнае слова», «Шыпшына», «Краязнаўца Паазер’я», «Сумежжа», «Крэсы», «Нарачанская зара» і інш.). Распрацаваў вучэбныя праграмы «Спадчына», «Турызмкраязнаўства» і «Аэракасмічныя метады даследавання ў геаграфіі» (факультатыў). Член рэдкалегіі часопіса «Геаграфія: праблемы выкладання». Выдаў некалькі паэтычных зборнікаў: «Рэха малітваў» (1993), «Намагнічаны космас»(1996), «Шляхі наканаванагабязмежжа»(1999). Арганізаваў і правёў літаратурныя семінары, прысвечаныя У. Дубоўку: «Даўжанскія вечары96» і «Даўжанскія вечары99». Уваходзіць у рэдкалегіі рэгіянальных недзяржаўных неперыядычных выданняў «Шыпшына», «Краязнаўца Паазер’я», «Выспа літаратурная».
Адкрыў месца старажытнага паселішча каля воз. Саранчаны, курганны могільнік каля в. Міхаліна (Пастаўшчына). Лаўрэат прэміі часопіса «Маладосць» (1993). Фіналіст рэспубліканскага і пераможца абласнога конкурсу «Настаўнік года 95», «Чалавек 2009 г. Віцебшчыны».
Тв.: Кнігі: Фізічная геаграфія Пастаўскага раёна. — Віцебск: ІУН, 1994. — 50 с.; Адкуль паходзяць назвы: Назвы рэк і азёр Пастаўскага раёна. — Наваполацк: Усяслаў Чарадзей, 2000. —45 с.; Крыжы і камяні: нарысы па гісторыі Пастаўскага краю. — Маладзечна: Перамога, 2003. — 56 с.; (разам з А. Вансовічам, І. Заяц) Манькавічы: гісторыкагеаграфічны нарыс. — Паставы: Сумежжа, 2004. — 60 с.; Насельніцтва Пастаўскага краю. — Паставы: Сумежжа. 2004. — 56 с.; Ваколіцы Паставаў; Помнікі прыроды, гісторыі і культуры з маршрутамі краязнаўчых вандровак. — Паставы: Сумежжа, 2004. — 60 с.; (разам з I. Собаль) Мястэчка каля пушчы: Груздава і ваколіцы. — Паставы: Сумежжа, 2005. — 60 с.; Паставы: [фотаальбом]. — Мн.: Беларусь, 2006.; Дзе Мядзелка песні пяе...: Пастаўшчына літаратурная: проза, паэзія, публіцыстыка / уклад. I. Пракаповіч — Мн.: Маст. літ., 2006. —270 с.; 14 край родной откроеттайны: Снстема школьного краеведенмя _ Мн.: Четыре четвертн, 2006. —124 с.; (разам з I. Заяц) Мястэчка над возерам: Задзеўе і ваколіцы. — Мн.; Ковчег, 2006. — 56 с.; (разам з I. Заяц) О Беларусь, мая шыпшына...: На радзімеУ. Дубоўкі. — Мн.: Тонпік, 2007. — 128 с.; (разам з М. Арэхам) ГутаГолбія: гісторыкагеаграфічны нарыс Галбейскага краю. — Мн.: Кнігазбор, 2007. — 88 с.; Фізічная геаграфія Пастаўскага раёна. — Мн.: Кнігазбор, 2007—124 с.; Паставы: гістарычная хроніка горада. — Мн.: Кнігазбор, 2007. — 80 с.; Чароўны край — Пастаўшчына: (гісторыкакраязнаўчы курс «Паставызнаўства»). — Мн.: Кнігазбор, 2009. — 304 с.
Артыкулы ў кнізе «Памяць» і навуковым друку; 3 глыбіні вякоў: [даславянская гісторыя Пастаўшчыны] // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Пастаўскага раёна. — Мн.: БелТА, 2001, — С. 2935; Сацыяльнаэканамічнае развіццё Пастаўшчыны да сярэдзіны XIX ст // Тамсама. — С. 8999; Выкарыстанне дапаможніка па геаграфіі свайго раёна // Геаграфія: Праблемы выкладання. — 1995. — № 1; Забыты шлях: [гіпотэза аб існаванні ў старажытнасці воднага гандлёвага шляху з Полацку у Вільню і Наваградак праз сістэмы рэк Дзвіны, Нёмана, Віліі, Дзісны і сістэмы Нарачанскіх і Мядзельскіх азёр]// Падарожнік. —1996. — № 9, 10; Сляды Першай сусветнай // БМ. — 1996. — № 2. — С. 7374; Возера, якое праглынула само сябе // Падарожнік. — 1997. — № 3; Праграма турыстычнакраязнаўчага гуртка // Школа: Авторство п творчество: сборнпк программ. — Внтебск; ВПК п ПРР н CO, 1997. — С. 5871; Праграма «Спадчына» // Геаграфія; Праблемы выкладання, —1997. — №8. — С. 117127; Сістэма школьнага краязнаўства// Геаграфія: праблемы выкладання. —1998. — № 1. —С. 103114; Геаграфія і краязнаўства // Матэрьіялы VI з’езда Бел. геаграф. таварыства, верасень кастрычнік 1999. —С. 329330; Агульныя рысы краязнаўства як сістэмы // Геаграфія; Праблемы выкладання. — 2001. — № 3. — С. 4446; Заняткі краязнаўчага гуртка па тэме «Тапаніміка Пастаўскага раёна» // Геаграфія: Праблемы выкладання. — 2001. — № 4. — С. 6671; Крыжы і камяні // Нашы карані. — 2002. — №4 — С. 4546; Экспедыцыя «Водны шлях» // Нашы карані. — 2002. — № 4; Мадэль сістэмы краязнаўства ў школе і характарыстыка яе элементаў // Веснік адукацыі. — 2003. — № 12. — С. 2229; Разнастайнасць форм і метадаў краязнаўчай работы і іх выкарыстанне ў сістэме школьнага краязнаўства // Геаграфія: Праблемы выкладання. — 2003. — № 4 — С. 7792; Насельніцтва Пастаўскага краю // Нашы карані. — 2003. — № 9 — С. 2042; Манькавічы // Нашы карані. — 2004. — № 12. — С. 427; Планаванне сістэмы краязнаўчай работы ў школе // Пазашкольнае выхаванне. — 2004. — № 7. — С. 2529; Каб любіць Беларусь нашу родную// Беларуская думка. — 2004. — № 10. — С. 126129; Сістэмны падьіход да краязнаўчай работы // Народная асвета. — 2004. — № 11. — С. 5658; Сляды Першай сусветнай на Пастаўшчыне // Нашы карані. — 2005. — № 15. — С. 2126; Азёры Пастаўскага раёна // Нашы карані. — 2005. — № 15. — С. 55; Моўныя працэсы на Пастаўшчыне // Роднае слова. — 2005. — № 10. — С. 67; Паставы: Погляд географа // Геаграфія: Праблемы выкладання. — 2007. — № 5 — С. 5057.
КНІГІ ОНЛАЙН
