Шашкi i камбiнацыi
Выдавец: Беларусь
Памер: 272с.
Мінск 1976
Памылковы ход. Белым неабходна было адказваць 21...12—g3, не баючыся, што адбудзецца 22. а5—Ь4 сЗ : g7 21. 18 : h2 d4—е5 і г. д.
21. ..d6—с5 22. cl—d2 с5—Ь4 23. g5—h6 е7—d6 24. еЗ—f4.
111
Партыя № 153
М. КУКУЕЎ С. ПЯТРОЎ
Ход чорных.
«ЦЭНТРАЛЬНАЯ ПАРТЫЯ»
Гулялася на чэмпіянаце Масквы, 1936 г.
1. сЗ—d4 f6—g5 2. g3—
14 g7—f6 3. b2—c3.
1. c3—d4 h6—g5 2. g3— f4 g7—h6 3. b2—c3 g5—h4 4. cl—b2 f6—e5 5. d4 : f6 e7 : g5 6. c3—b4 b6—a5 7. b4—c5 d6:b4 8. a3 : c5 d8— e7 9. d2—c3 e7—f6?
Чорныя трапляюць на до-сыць замаскіраваную камбіна-цыю. Ім трэба было неадклад-на атакаваць белую шашку с5 ходам 9...с7—d6 і г. д.
10. с5—Ь6! а7:с5 11. f2—g3!l h4 : d4 12. сЗ : g7 h8 : f6.
Парадак узяцця шашак чорнымі не мяняе выніку.
13. el—f2 g5:e3 14. f2 : h4.
Белыя выйгралі.
112
Партыя № 154
М. РАБІНОВІЧ I. БЕЛЬСКІ
12 .J6—е5!1 13. f4:b4.
Напэўна, што на 13. h4 : f6 чорныя паб’юць 13...е5 : g7, a на 13. d4: f6 адбудзецца 13... с5—d4 14. еЗ : с5 g5 : gl і чорныя выйграюць.
13 ...е7—d6 14. h4 : f6 d6— c5 15. b4 : d6 c7 : e7.
Чорныя выйгралі.
Гулялася на чэмпіянаце
БССР, 1950 г.
1. g3—f4 f6—g5 2. c3— d4 g7—f6 3. b2—c3 h8—g7 4. f2—g3? g5—h4! 5. cl—b2 h4 :12 6. el : g3 f6—g5! 7. g3—h4 g7—f6 8. f4-e5.
Каб знайсці выхад з гэ-тага дрэннага становішча, бе-лыя ахвяруюць шашку, спа-дзеючыся праз некалькі хадоў яе адыграць.
8. ..d6:f4 9. gl—f2 Ь6—с5 10. d4 : Ь6 а7 : с5 11. сЗ—d4.
He прыносіла белым вы-ратавання і нападзенне шля-хам 11. f2—g3 з-за ll...f8—g7 12. g3:e5 f6: f2 13.h4:h8 f2—el i г. д.
H...f4—g3l! 12. h2:f4.
Трэба браць толькі так, інакш белыя адразу прайгра-юць.
113
Партыя № 155
Г. ЯРЭМЕНКА
М. ДАЙНОУСКІ
10. ..C7—Ь6! 11. 14—е5.
Нічога лепшага ў белых няма. Але яны спадзяюцца адыграць ахвяраваную шаш-ку.
H...d6:f4 12. Ь4 : d6b6— а5 13. аЗ—Ь4.
13...h4—g3! 14. f2 : f6 h6—g5 15. f6:h4 d8—e7 16. e3 : g5 e7 : h6.
Чорныя выйгралі.
Гулялася на першынстве СССР сярод юнакоў, 1972 г.
1. сЗ—d4 16—g5 2. g3— 14 Ь6—с5 3. d4 : Ь6 а7 : с5 4. Ь2—сЗ g5—h4 5. сЗ—Ь4 g7— f6.
Паступова партыя перай-шла да становішча, якое ўзні-кае ў касяковых дэбютах.
6. аі—Ь2 16—е5 7. Ь2— сЗ е5 : g3 8. h2 :14 е7—16 9. cl—Ь2?
Слабы ход, пасля якога, бадай, нельга выратаваць пар-тыю. Белым лепей было гу-ляць 9. Ь4—а5.
9. ..16—g5 10. gl—h2.
Прыходзіцца ісці так, бо на 10. Ь4—а5 адбудзецца 10... с7—Ь6 11. а5 : е5 с5—d4 12. еЗ : с5 g5 : сі і чорныя вый-граюць.
114
«БЕЗНАЗОЎНЫ ПАЧАТАК»
Гулялася на камандным першынстве СССР, 1960 г.
Да гэтых дэбютаў адно-сяцца такія, у якіх першапа-чатковыя хады не падобны на хады прыведзеных вышэй дэбютаў. Часцей за ўсё яны з’яўляюцца нечаканымі (з мэтай адысці ад вядомых хадоў) або часам мудраге-лістымі.
1. сЗ—d4 h6—g5 2. Ь2— сЗ g7—Ь6 3. сЗ—Ь4 Ь6—с5 4. d4 : Ь6 а7 : с5 5. a 1—Ь2 h8—g7 6. g3—h4?
Адразу прайграе партыю. Тут белым трэба было гуляць 6. g3—f4.
6. J6—е5! 7. h4:h8.
Узяцце 7. h4 : Ь6, у чым няцяжка пераканацца, прай-грае адразу.
7. ..Ь8—а7 8. Ь8:Ь6 с7:а1.
Чорныя выйгралі.
115
Партыя № 157
С. ДАНІЛІН В. КАЛІНІН
Партыя № 158
А. ПЛАКХІН В. АМЯЛЬЯНЧЫК
Гулялася ў Маскве, 1929 г.
1. сЗ—Ь4 h6—g5 2. g3— h4 Ь6—a5 3. d2—c3 d6—e5 4. e3—d4 e7—d6 5. d4—c5.
Рызыкоўнае ўварванне ў лагер чорных.
5. ..d8—е7 6. cl—d2 g5 —f4?
Чорныя не падазраюць, што белыя гатуюць камбіна-цыю. Чорным неабходна было атакаваць белую шашку с5 шляхам 6...с7—Ь6, каб атры-маць лепшае становішча.
7. d2—еЗ! f4 : d2 8. h4— g5! f6:h4 9. c5—Ь6! a7 :c5 10. f2—e3 d2:f4 11. c3—d4 e5 : c3.
Ha ўзяцце шашкі 11...а5: сЗ адбудзецца 12. d4 : h6, а на 11...с5: еЗ белыя адкажуць 12. el—f2 а5:сЗ 13. 12:е1.
12. Ь2 : сі.
Белыя выйгралі.
Гулялася на камандным першынстве ЦС ДСТ
«Чырвоны сцяг», 1965 г.
1. сЗ—Ь4 d6—с5 2. Ь4: d6 е7 : с5 3. Ь2—сЗ f6—g5 4. сЗ—Ь4 d8—е7 5. Ь4 : d6 е7 : с5 6. g3—f4 f8—е7 7. d2—сЗ Ь6—а5?
У дрэнна разыграным дэ-бюце чорныя дапускаюць па-мылку, пасля якой белыя вый-граюць нескладанай, але раз-громнай камбінацыяй. Чорным трэба было адказваць 7...g7— 16.
8. сЗ—Ь4! а5:сЗ 9. аі — Ь2! сЗ : аі 10. сі—Ь2 al : g3 11. 12 : d4.
Белыя выйгралі.
116
Партыя № 159
У. СЯРГЕЕЎ М. ШМАКАЎ
Партыя № 160
I. ЦІМКОЎСКІ A. ПЕЎЗНЕР
Гулялася на Усесаюзным першынстве ДСТ «Праца», 1968 г.
1. g3—f4 f6—е5 2. 12— g3 g7—f6 3. g3—h4 e5 : g3 4. h4 : f2 h8—g7 5. c3—d4 b6—c5 6. d4 : b6 a7 : c5 7. e3—f4 f6—e5 8. f2—g3 e7— f6 9. d2—c3 c5—d4.
Паступова партыя абваст-рылася.
10. сЗ—Ь4 d8—е7 11. el—f2?
Неасцярожны ход. Чор-ныя атрымалі магчымасць правесці малапрыкметную кам-бінацыю. Для аднаўлення раўнавагі белым належала адказаць 11. Ь4—а5.
H...h6—g5! 12. f4:h6
е5—f4! 1 13. g3 : c3 f6—g5! 14. h6 : f4 d6—c5 15. b4 : d6 c7 : a5.
Чорныя выйгралі.
Гулялася на чэмпіянаце БССР, 1932 г.
1. аЗ—Ь4 Ь6—с5 2. Ь4— а5 f6—g5 3. g3—f4 g7—16 4. c3—d4 g5—h4 5. d4 : b6 a7 : c5 6. b2—c3 c5—b4 7. c3—d4 b4—a3 8. 14—g5 h6 : 14 9. e3:g5 d6—e5 10. d2— c3 b8—a7 11. al—b2 c7—d6?
Для белых склаліся спры-яльныя ўмовы, каб правесці нестандартную разменную кам-бінацыю. Чорныя маглі яе па-пярэдзіць ходам П...а7—Ь6.
12. 12—g3! h4:12 13. gl : еЗ 16:h4 14. d4 : f6 e7 : g5 15. h2—g3! h4 : d4 16. c3 : c7 d8 : b6 17. a5 : c7.
Белыя выйгралі.
Частка другая
КАМБІНАЦЫЙНЫЯ КАНЦОЎКІ
Усе канцоўкі размеркаваны па колькасці белых шашак, паслядоўна ад меншага да большага ліку, якія ўдзелыіі-чаюць у гульні, а таксама па прозвішчах аўтараў канцовак у альфавітным парадку.
Аўтары кнігі не прытрымліваліся падбору канцовак па тэмах або фінальных ударах. Улічвалася, што ў першай частцы кнігі былі прыведзены па дэбютам разнастайныя камбінацыйныя партыі. Разабраўшы іх, чытачы маглі на-быць належную падрыхтоўку для рашэння любых пазіцый без загадзя вядомага заключнага ўдару.
Прыведзена частка канцовак з ненатуральнай расста-ноўкай шашак і з неэканомным фіналам. Гэта выклікана імкненнем аўтараў усебакова і паўней паказаць хараство шашачнай камбінацыі.
118
№ 1. К». ШМІТ
№ 2. В. АДАМОВІЧ
Выйгрыш.
Выйгрыш.
Прыгожым камбінацый-ным ударам заканчваецца гэ-ты маленькі твор.
I.h4—g5l
Толькі такая неверагод-ная, але своечасовая ахвяра шашкі вядзе да перамогі.
I. ..f6:h4 2. cl—Ь2!!
У гэтым на першы погляд безнадзейным становішчы ў белых знаходзіцца вельмі моц-ны ход.
2. ..еЗ—d2 З.Ь2—сЗ! d4 : Ь2.
Падобны вынік будзе і пасля ўзяцця шашкі 3...d2 : Ь4.
4. h2—g3 h4 : f2 5. gl : a3.
Карысны прыём выйгры-шу дэманструецца ў гэтай мі-ніяцюрнай канцоўцы.
1. el—f2 е5—f4.
Неабходна хадзіць так. Інакш адбудзецца 2.12—g3 h4 : f2 3. gl : с5 з выйгрышам белых. He выратоўвае чор-ных і ахвяра шашкі l...h4—g3 2. 12 : h4 е5—f4 з-за 3. h4—g5! f4 : h6 4. d2—e3 d4 : f2. 5. gl : e3.
2. Ь2—c3! d4 : b2 3. d2— e3! f4 : d2 4. f2—g3 h4 : f2 5. gl : аЗ i г. д.
119
№ 3. В. ВІГМАН
№ 4. Ф. КАУЛЕН
Выйгрыш.
У гэтай простай з выгля-ду мініяцюры пасля трох вы-мушаных хадоў адкрываецца прыгожая ідэя выйгрышу.
1. f4—е5 h8—g7 2. с5— d6 с7—Ь6 3. аЗ—Ь4!
Белыя гасцінна запраша-юць чорных у любкі, ад якіх яны не могуць адмовіцца.
З. ..Ь6—с5 4. е5—f6!! g7 : с7.
I другое ўзяцце шашак не прыносіць чорным задаваль-нення.
1. сЗ—d4.
Толькі гэты прамалінейны ход выратоўвае белых.
1...Ь6—а5.
Відавочна, што чорныя павінны адказаць так.
2. d4—с51!
Бліскучы і нечаканы ході
2. ..а5:е1 3. аЗ—Ь4!
Згуляна цудоўна!
З. ..е1 : а5 4. с5—Ь6.
Дамка і тры простыя шашкі чорных не могуць пе-рамагчы адну простую шашку белых.
120
№ 5. М. ГРУШЭЎСКІ
№ 6. I. БУГАЁЎ
Выйгрыш.
Эфектным фіналам за-канчваецца барацьба белых у гэтай мініяцюрнай канцоўцы.
1. g5—h6 d4:b2 2.
h6 : f2!
Трэба браць так. Інакш — нічыя.
2, ..Ь2—аі 3. f2—d4I е5 : сЗ 4. сі—Ь2 сЗ—d2 5. el : сЗ.
Непрыемны сюрпрызі
Тут дэманструюцца два прыгожыя варыянты выйгры-шу. Прычым абодва карыс-ныя для практычнай гульні.
1. f4—е51
На першы погляд белыя яшчэ больш аслабляюць сваю пазіцыю.
I...d4—сЗ.
Калі l...d4—еЗ, то 2. f6— g7! f8:h6 3. е5—d6 с5 : е7 4. g3—f4 еЗ : g5 5. h4 : d8 з вый-грышам.
2. el—d2! c3:el 3. h4— g5 el ; h4 4. e5—d6 c5 : e7 5. f6 : d8 h4 : f6 6. d8 : g5 a5— b4 7. g5—d2 b4—a3 8. d2— c3.
121
№ 7. В. ВІГМАН
№ 8. В. ДЗЯРАБІН
Выйгрыш.
Выйгрыш.
У белых на шашку больш. Але чорныя наступным ходам пагражаюць адкрыць дамку і выйграць. Таму белым трэба дзейнічапь неадкладна.
1. f2—еЗ f4 : Ь4 2. аі : сЗ!
Як быццам незразумелае ўзяцце шашкі.
2. ..Ь4 : d2 3. d4—с5 d6 : Ь4 4. а5 : еі.
Апазіцыя ў карысць бе-лых.
Гэта невялікая канцоўка ўтойвае ў сабе нечаканы кам-бінацыйны размен.
1. f2—еЗ! сЗ:е1 2. сі — d2 el : сЗ 3. еЗ—d4.
Падрыхтоўка да рашаю-чага размену закончана.
З. ..с5 : еЗ 4. g3—f4 еЗ : g5 5. h4 : Ь2.
122
№ 9. В. АДАМОВІЧ
№ 10. I. БУГАЁЎ
Выйгрыш. Выйгрыш.
1. f4—g5.
Моцны пазіцыйны ход, якім ствараюцца спрыяльныя ўмовы для правядзення камбі-нацыі.
1...(6-е5.
Калі l...h8—g7, то 2. сЗ— d4 g7—h6 3. g3—f4 f8—g7 4. d4—c5 e7—d6 5. g5 : e7 d6 : f8 6. a5—Ь6 i г. д.
2. g5—f6! e5:g7.
Інакш губляецца шашка.
3. a5—Ь6 a7 : c5 4. c3—d4 c5:e3 5. g3—f4 e3 : g5 6. h4 : d8.
У гэтай канцоўцы карот-кая, эфектная развязка.
1. g3—f4 Ь4—аЗ.
У чорных застаецца толь-кі такі адказ.
2. d2—еЗ! аЗ : сі 3. (2— g3l! h4 : d4 4. g5—h6 cl : g5 5. h6 : h6.
123
№ 11. Ю. ГАРДЗІЕНКА
№ 12. Я. ГОБІНЬШ
Выйгрыш.
Тут дэманструецца карот-кая і прыгожая камбінацыя.
1. h2—g3! еЗ : gl 2.
Ь4—а5.
Ход, якім утвараецца пят-ля, патрэбная для знішчэння чорнай дамкі.
2. ..h4 : f2 3. а5 : сЗ gl—h2 4. el : g3 h2 : b2 5. al : c3.
У гэтай канцоўцы гульня пачынаецца з ціхага ходу.
1. g3—f4 f6—е5.
Чорным трэба адказваць толькі так, бо на l...d6—с5 ад-будзецца 2. f4—g5 h6 : f4 3. f2—e3 d4 : f2 4. el : g7 i вый-граюць белыя.
2. h4—g5!
Добры ход, якім падры-ваюцца цэтральныя шашкі чорных і ў іх лагеры робіцца «сіта».
2. ..e5:g3 3. 12: Ь4 Ь6:Т4 4. d2—еЗ d4 :12 5. el : с7.
124
№ 13. Я. ГОБІНЬШ
№ 14. М. ГРУШЭЎСКІ
Выйгрыш.
За няправільнае нападзен-не на белую шашку g5 чорныя атрымліваюць...
1. аЗ—Ь4!1
Рэдкі па прыгажосці ўдар!
1. ..с5 : сі.
Відавочна, што пры ін-шым узяцці шашкі чорныя прайграюць адразу.
2. el—d2!
Проста і неабходна.
2. ..14 : h6 3. d2 : f4 cl : g5 4. h4 : d2.
Прыведзеная канцоўка мае тры варыянты. Такое вельмі рэдка сустракаецца ў мінія-цюрах.
КНІГІ ОНЛАЙН
