Узнікненне кнігадрукавання ў Еўропе і Беларусі
Алесь Суша
Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Памер: 152с.
Мінск 2017
Тнпографнн работалн также во Вроцлаве (А. Вннклер), в Гданьске (М. Третгер, Я. Роде, Н. Ферстер), в Познанн (М. Нерпнг), в Торунп, Летннце, Крулевце н др. Всего во второй половнне XVI в. на террмторпн Речм IІосполнтой работалн 55 тппографпй в 24 городах.
Кракаў на гравюры з кнігі «Атлас гарадоў зямнога свету» Кёльн: Г. Браун, Ф. логенберг, 15721617
Краков на гравюре йз кнйгй «Атлас городов земного мйра». Кельн: Г. Браун, Ф. Хогенберг, 15721617
Cracow on engraving of the book Civitates orbis terrarium. Cologne: G. Braun, F. Hogenberg, 15721617
—НСТОКН ЕВРОПЕЙСКОГО КННГОПЕЧАТАННЯ 7 31
THE ORIGINS OF EUROPEAN BOOKPRINTING
POLAND
About 1473 the first printingoffice was opened at Krakow. Its activities are bound with the name of Ioannis Turrecramata.
The first printed book in Poland “Kalendarz astronomiczny” was published in Latin by Kasper Straube in 1474. K. Straube printed 3 more books till 1478.
It was only in 1513 that the first printed prayerbook in Polish appeared. It was published by the Krakow printer F. Ungler.
At the end of the 15th century the Cracow firstprinter Schweipolt Fiol started publication of Slavic books in Cyrillic alphabet. In 1491 Fiol published 4 books in Cyrillic alphabet, among these “Octoechos”, “Horologion” and Inodion.
At Krakow worked the most prominent printers, such asjanjanushevsky, who was the printer of His Majesty the King, who was himself the writer and published about 400 titles.
At the beginning of the 16th century the dynasty of printers by the name of Scharfenberger formed itself. During the century 6 printers of this name worked at Krakow and 3 at Slask. They published Polish authors as well as Bible. The most important part in the development of national literature and popularization of Polish writers played J. Haller and J. Wietor.
Printingoffices worked at Wroclaw (A. Winckler), Gdansk (M. Tretger a.o.), Poznan (M. Nering), Torun and minor towns. Totally on the territory of Poland 55 printing offices in 24 towns were active in the second half of the 16th century.
ГЬГЬТБОВЙ’ЬТеЕТСНАСНЬСПСТП'іA . ПАЬ*А«® KA TAB ««ДН£ >ШяЮВВТЬТАВ’ЦАН1М(НШСВ<в . НКТ>^БЕ«А№ЕлС«Т£ЬІ<ЬгірАСОТІ • &К«$ДЮ» лрцнш .■ІC»»^^fTM•*Ч•JІ*,^^^ • ГО(< ктадпрнАтьнднАПОйОшепві • с*лг;ьтврАкт»те rt,V(«p*4»FACTbFi«*ifi4^^ • сп^тре BbIA/HWp«HOS«IMAR’K®|[H»ViY • НП5А0ЖЖ й^ва'ьпо^йАло^ • нн<Діінтыагс€яг;£улн:‘ ^прТчьітал^АрмкАТГЕійс^ *
A К 0 FAtThrh • р Д tf Н< Аб$Л W Д "Ь ф Н С"««05» ■ n|«itj«f44»»
Ж ёрліцм4счртіонг|ААітьтв, ІС п^ньасп«4 * схуьврот» Ж . Bb^BltilUr^Hjmin4 • ”"* «Ж|ШІЙМ • hnOrSySBTbWfOY ЖНЛН^ЬвфрЦДА * нкздаьн^ы^ ё»л5цл • ЙМТрІКПТЫЛЛОуКЫ^ЛЯЬВЫП • " ЙШ1«ЖЫТК0»І.Ш|Ь"&^«Ь • яыклллявть ■ BW*Iun,«V°ft4"V°Ft • «W0»***»» CrOi»WbW" • "’■“•■«^Т™ Своёсон'чіо'ГСТнльесвлжпквысволнгровл т»йжшлв«Л«Г • c**tT»'TBf»*MiuM.)iuui цвсгвппфл • bs»^”8*""’"*""*""*" ствялтвлго, c»fror«®‘5WM’T'rt ’ ^ мжія«ч*го)[ьтлс"гія«Ул»г янмоукькрм» ІіЫ ПВСЧЛ’ЫІН^ьефрЧ*4 • nEHA»»;’^1 44 твоЖсяйяб ійілл^лвкда4 • >«44» . S. М лл% Atf ж Hf ГвАКО Д • Н Г ьАКЯТЫАМЛЛН • НН^Ы1
"r'^T i
mfflHNWK|4K0BBCKbl^ фіоль ,M^W»R^°PAet.'r/фмпкь • аскопчдйнмлбкож^ымр0
Актоіх. Кракаў: Ш. Фіёль, 1491
Октойх. краков: Ш. Фйоль, 1491
Octoechos. Krakow: Fiol, 1491
Часаслоў. Кракаў: Ш. Фіёль, 1491
Часослов. Краков: Ш. Фйоль, 1491
Horologion. Krakow: Fiol, 1491
Трыёдзь каляровая. Кракаў: Ш. Фіёль, 1492.
Трйодь цветная. Краков: Ш. Фйоль, 1492
Triodion. Krakow: Fiol, 1491
Тытульны аркуш з выдання кракаўскага друкара Ф. Унглера 1548 Тшпульный лйст йз йзданйя краковского печатнйка Ф. Унглера 1548
Title page from the edition of Krakow printer F. Ungler (1548)
Кракаў на гравюры з кнігі Г. Шэдэля «Кніга хронік». Нюрнберг:
А. Кобергер, 1493
Краков на гравюре йз кнйгй X. Шеделя «Кнйга хронйк». Нюрнберг:
А. Кобергер, 1493
Cracow on engraving of the book ofH.Schedel "Liber chronicarum".
Nuremberg: A. Koberger, 1493
Біблія. Кракаў:
М. Шарфенберг, 1561
Бйблйя. Краков:
М. Шарфенберг, 1561 Bible. Krakow:
М. Scharfenberger, 1561
Біблія. Кракаў:
М. Шарфенберг, 1561
Бйблйя. Краков:
М. Шарфенберг, 1561
Bible. Krakow:
М. Scharfenbereer, 1561
B®!!:J!Mli
УЗНІКНЕННЕ КНІГАДРУКАВАННЯ Ў ЕЎРОПЕ I БЕЛАРУСІ
34
ВЫТОКІ ЕЎРАПЕЙСКАГА КНІГАДРУКАВАННЯ
ВЯЛІКАБРЫТАНІЯ
14741475 гг. тыпограф Уільям Кэкстан надрукаваў першую кнігу на англійскай мове пераклад кнігі Р. Лефевра «Збор апавяданняў з гісторыі Троі» (Lefevre R. “The recuyell of the historyes of Troye”), без месца i года выдання (верагодна, Бругэ, Нідэрланды).
У 1476 г. Кэкстан стварыў друкарню ў Вестмінстары (у Лондане) і ў 1477 г. выдаў зборнік «Выслоўі і выказванні філосафаў» (“The dictes and sayings of the philosophers”). Гэта была першая англійская дакладна датаваная кніга, з указаннем месца выдання і імя друкара. 3 1476 г. па 1491 г. Кэкстан выпусціў 100 назваў кніг.
У 1525 г. выйшла першае друкаванае выданне англамоўнага Новага Запавету.
Важную ролю ў развіцці кнігадрукавання ў Англіі адыграў Джон Дэй (15221584). У 1557 г. ён атрымаў права на кнігавыданне і ў 1563 г. выпусціў кнігу «Гісторыя дзеянняў і помнікаў царкоўных».
Вялікай падзеяй ў гісторыі кнігадрукавання Англіі было заснаванне друкарняў пры ўніверсітэтах у Кембрыджы (1583) і Оксфардзе (1585), якія друкавалі галоўным чынам навуковую літаратуру.
Лондан на гравюры з кнігі «Атлас гарадоў зямнога свету» Кёльн: Г. Браун, Ф. Хогенберг, 15721617
Лондон на гравюре йз кнйгй «Атлас городов земного мйра». Кельн: Г.Браун, Ф. Хогенберг, 15721617
London on engraving of the book Civitates orbis terrarium. Cologne: G. Braun, F. Hogenberg, 15721617
Панарама Лондана. Клаэс Ван Фісшэр, 1616
Панорама Лондона. Клаэс Ван Фйсшер, 1616
Panorama of London. Claes Van Visscher, 1616
Выраб паперы. Гравюра 16 cm.
Пройзводство бумагй. Гравюра 16 в.
Manufacture of paper. Engraving of the 16th century
——■HCTOKH ЕВРОПЕЙСКОГО КННГОПЕЧАТАННЯ
Tino of »roeSpngof fanotfat» Capitata Ouanxfano Cfa.
JbierereSn» tofan un^tA W»« 6W«« €» A s fa» f top .efat onoffiaeefaOmne maan«,*tf«on6a(SctO
mens «fom А» foa? tofan «ае eofomptart m e geta famoK of mon» * ®«ft.»> €A of «wtaffawxm» Arfa: com#»? * pn fanm It Л»па ч) Ьп\'П.®Ьа «fan ft fab b «axtoges fat® fa Stafa A pofan an»? 1 monfanet» Wafi faw ana? eftta»® J ®mta 6.0 «aojltfa Ae rex A eA of Sonctofc ana fro ®r ft ®m ft * £<&m tfa® a fain Maeffqp an® tofa taM.ta) ®f fa» «fh а.ЛЬа» tfa» fame Tooaa get* refaunaaon of men» monafara • cootrrtljtonh)faunfa «octreeof tfaSo: t i,®6.rt S™tafcm<• ofac tfa ftrfe mS.tuaoi) an® renfinuco nj m«"P utaso,« ® foi.trtfaoijmic tfaaaffa of «ucmirng; Sae W fauna m'Mas g.iiictmXtmai.n:.«6.Aaaftu.mnfhotat> S8tismniimc«n6ft&*e«®«cft^tt« mare fa mime* «Eon fa mamnefon», Ja> out»A fona of gab fries tian, font □ofanofa.BfhancSa»Arepaftnl s ptottofab too «rite t»«A bwigt&mKafcrtaftrrtoputflt’Sctfrtaceto.Sbe on infanta mafotas Sett ftawre ano ег«чпсо?Л6г tattoo ft® ®at a greta nonfat Of atnrea ma. fctMfao Am^fal A? Sat aft® to far*» artwnc *.■*>> totrefofranqtftno. 5faofamtreKtSrpafan.ee of WtSgata «4 вмм> Befa ЯМ palbn J So. re titan A i>«se J aairiul Am of A€ift j toper Agata a tango ®вА>в«nt
АййпгдааАрпІяіопЛгтлп&чРпп t8n; Seta pat m fetano o tan..» t tfare fore ounpfflr® n) tnWpfc of o®.r 34
»Ч> о< ^aW5urr Soo® non? fry a*untr af£ mof 3 fb 3 Soft» wuct tf« torn* m ф fw«t St W>? mti) fp« w faoffi «nt? 0» №®о|оЯо€аі*?М<^« CM ? fa fa? 6 № Cjwnae of Jnfo (Xe fw tft most pit 3 fa «^ “$ в»?^іГ«А44 (W«fo&fa£ Qt gool? fur oop 3 few Sewia? & W< moneys (So «nt? nom^e рм» (Xnt? Mi J f»S p p7nnutfcr$a6^^^ к'^ОПб»^ Gnw^ $4 6»? $« at puqp WWt ft Guri? wg«f pofatrit ^nt? fj.w afaftw man foe & (Xnb? fo&Cpi? M fobif j> trfjf On «amt.) Me Gee foot