Гісторыя Беларусі
кароткі нарыс (у 5-ці частках). Частка V
Памер: 188с.
Мінск 1994
жь 14 кастрнчзіка 1964 г. адбцуся пленум Цд КПСС, пкі ннзваліу яго "па уласнаму эданню" ад абавязкау пзршага сакратара ЦК КПСС і стардыні Са~ вота Ыініотрау СССР. 3 палііЕЧнай арзні: сіл.шоу неар шнацны палітечнц дзвяч. 3 адстаукай М. С. Хрушчова завярзцуся перняд рэйорм другой палозы 5Ох — пзршай палозн 60х ?адоу.
У выніку закуліоных ыанеурау і каыпраміоау плбнук абрау ntpаым сакраіаром ЦК КПСС Л. I. Ррэан°ва. Чалаввк пасрздных здольнасцвй, ен пачау сяба акружаць іакімі ж лвдзьаі, якіх вздау па суывонай працы. Tax бцу пакладзены пачагак клаыавага кірауніцтва партняй і дэяркавай, які прынес у далзйаш нспапраунЕЯ птраты у развіцці граыадстза. 3 узнацненнвм брэжнеускай кшанда быу узяты курс яа рэабілітацлю Сталіна. Зроблеаая ХХШ з’оздаы КПСС (1966 г.) зменй у отатуце партні з.чымал: палааэпне аб магччйасці вйбрапня адных асоб на кіруючыя пасацы нз болыа трох тэрмікау, якое зацвзрдзіу ХХП з’езд. Закест гэтага з’явілася пала жзннв аб абнауланні і айалажэьні кіруючых кадрау. Гарантыя на бесгэраіновае знахадаапне на кірую^ж паоадах бнлэ адной з прйччн, якая прыьодзіла да пратэівдяніэму, карупцыі сярод часткі кіраунікоу. Партыя уйацоувала сябз як вядучае звяно загаднаедмініотрац>:йна” оістэыы. Вянчала гэту палітнку зэаацаваннв у 6 артжулв Канстйтуці:і СССР, прынятай у 1977 г. хіруьчай ролі партыі у грамадстве.
Сур’еэныя пралікі мелі месца у галіне тэарэтнчнай дуклі. У грамадскіх навуках пашыраусл дагматызы, стэрэагчш, якія порашкадкалі творчаму пошуку. Афіцлйная прапаганда абнходзіла маучаннвм правалы у оацыяльнай сферп, штурааушчіпу, нізкуіс якасць предукцні. Іюбая форйа йрызнання воотрых супярэчяасцей і тм больш магчінаоць паглыблзнзя дэмакратні разглядалазя як за:.іах на аснозы оацняліэму, зланамераае адмаулеянс ягс г'старычных перавав лорад капіталізьам. «іногія вядськя яавукоуцн, дзекчн мастацтва вныушэнн бцлі пакі.чуць Рацзічу, негаторійі грапілі у лагзры. У той жа чао афідцйяая прглаганда усяляк узвышала асобу ’ ।
Л. I. Брэхнева, які па стану гдароуя усе ;.:анш увагі удзяляў пп
90
ганням ліраваннл партыяй і дзяр/а^.ЛШ<^Н^м^!лІоя оправк, тым болы; ужналанняу аддсвалаоя яму.За тн час 'іорны ленінл," чаіыры разн увянчау зябе залатыаі зоркемі гороя.
?а нйпісанне груяай аурналістау "успкі.іьу" "Малая зя>.ля", "Дгрдддэнно", "Цал;на" аіршау Лэнінокуу прэгію. 7 апоіаія геды К'Жл Epawy лозбазіуся узякай павагі у яаоода, ала акруаэнно усг рабіла для wco, каб прадоудыць яго пааітычнае знвдё.
І’егатіг’ішя з’явн нараслалі у дзейнасці Кашартыі Беларусі. о.чоу стзу вацвярдЕацца ауіарытарна—бюракратычаы отыль узаемаад— нсс іу паміж апяратаіл I радавымі кадуяістам'. 3 учікам таго, uro сйіуэ малвн&куп кіруючую пасаду мог эаі.'яць толькі член КПСС, у паргнэ часта пранікалі десумлонкія, дзрлстачюбівыя лгдзі, якія •імкнуліся каць вчггду ад napsiOara білота. Нтучна завышалася діля рабочж у КЛЕ. Калі у 1965 г. слрод пржятых рабочыя састаўля; і 4С,9”, іо у 1985 — 57,8%. Ha I оіудзеня 1586 г. КЛБ аб’ядаоувала 667 930 кауністау, судраць 319 19€ на I сіудзэня 1965 г.
У 1965—I9SC гі'. Хглпартыю Беларус і увначальвау П. ^. Hanapay. ь‘я няьалЕ. зрэбіу для развіцця нарсднай гаопадаркі і хульгуры рэзпуолікі. Алэ і на яго екызвау уплду uc, у ялім вн працсж. Too ж ошао аодна оказацл і лра Ц. Я. Кіоялова, які паоля гібслі П. М. Мапзрсва быу аораніч пэрл'ьм с&кпатарсш ЦК КПБ, a да гэтагэ ча прадяіу айалд длаццаці тадоу узначалввау Саввт Мініетрау БСС2.
Загадназд:':ністрацк’:!ная сіотзма скоувала ініцняіыву Саве^су, прабоайзау, камоакола, пе зпркяла певашзнню прэстыхйасці оукленнай працп. Уоо больс заяуляла аб сабе тэвдзнпая "абязлічвання" грамгдска? уласаасці, чыч у значнай моры тлумачыліся абыякавыя, а зярэдка опажыввцкія гдноэінн да яе, нораццгліальнао вчнарысганьо матэрчялья.йх рэсурояу, крадзеж нарсднага багацдя, маряатрауства і безгаоладарчьопь.
Лепшыя сілі’ чартч: і дзярааш уое вастрэй адчувалі жнццевую ьоабходнясль оет.эадолоячя ноіш^кых з*яу. Пачатак пошукам выхаду бц? зроблены лааля ліслапаііауокага (1982 г.) плэнуме ЦК КПСО, чкі вгЗрау Ю. у. Аадроаава газоральнкд оакратаром ЦК КПСС. За кармлі час яго дзекнасці ва гэтай паоадзе пановаку бру паотчулсш аэрзр пыі'апаяў сачцяль.чаэканамічнага раззіцдл, мераадслэвня негаіч^якх з’яу у жнцці гранвдства. Лачалаоя сарчцба з кяруотыяй, за навядзонно парадк/ і дйсцыплінп. Б«л1
91у гэіай сгіравэ і перагібн, калі ітзьл лравяралі на вуліцах, магазіна::, кінатэатрах. Пасля сыэрці £. У. Аэдпслаэа у .татш 1904 г. ганаральнл оакратаром ЦК КПСС оц? абрана К. У. Чарненьа, біЛжэйшы лаплечнік Брэхлава. цяжка было прадуглядзецв ва гэтак пасадзе болып неацпавадную фігуруІ Ала на яе зрабілі стауку кансерватыуныя сілы. На другую ролю у парті зыйлау Ч. С. Гарбачоу. Яго час насгупіу у ракавіку 1985 г. пасля смерці К. У. Чарнепк'.
Такім чынад, лфамадокапаліінчнав Ыцца Б^лг^зі у другой паловз 50 — пчршай палозе 80х гадоу было неадназначнж і супьрэчлівйм. Пагля XX з’езда КПСС гачаліоя прагрззіунчн црацэсы, аднак з другсй паловн 60/ гадоу сгаловішча знянілася. У гранадскім адці ciaat узмацняцца яегаацуння працэоы, звязаш® з яычэ больк цеонш зрсотаннемпартыйнеіа і дзярлауяага адарату. Раопаус.одоаліся абыякавня адносіннда працы, безшчцыятчунаоць, оацняльная апатыя.'У гэтых уйовах перзд здарсвымі с’ламі дранадоіза паусіала зедача псшуку выхаду са склаушагео. отановіяча.
Ацнаьіушы нарсднуа гасдадарку працаукікі Беларусі у другой палозе 50х гэдэр дамагліся яв далейшага развіцця, асабліва у галіне прамцсловасці. Прадпрыемртвы больш сталі вырабляць элзк' граэнергіі, кеталаразнйх станкоу, аутамабіляу і трактарау.свльскагаопэдарч’дх яаэдн, будаунічых «атэрЕялау, абутку, едзення. льняннх ткаяін і іншай прадукцпі. У рэіы час у рзспубліка быу пакладзены пачатак сгварэннй буЗной хімічяай прамнолозосці. Дднак у параунанні з палярэднім пяцігодцзем тэмла роогу пракнсловай выворчасці і прадукцнйпасці працы знШліоа. Еааг якія прадпрнамотвн працгвалі ігархтмічна, яе спрауляліея 3 лнкананкем давадзаянх заіанняу, слаба вжарысюуьалі дазягненні назукозага' лрагрэзу і перадавн воп:я.
У граыадатва уса больш ацчувалася наабходнасць экЕнацічннх рэфорл, якія унеслі б істотнш зманн у'гаспадгрчае raune краінн. паскорылі гэшш яа оацйяльнаэканамічнага развіцця, палапшдлі умовы кецця працоунях. Такія спробц ыалі масца, але іх шшццяуленне ішло у ме.іах ішйакднаадмШатрацэйнай ckssyi, у рэчнлчп отарых поглядау і лэдыходау, якія ухо яа адп&вяда.г.! гапаррабаванням часу. He дала станоучых рынікау і была лікзідзвана у 1965 г. саунаргасауокая сістэма тзріч'арняльаага кіравання прпмнсловасц». Дцпачасева бнлі адноулены міністэрствы і іх колькасць няспннна павялічвалася.
92
У вераоні ІЭ;>5 г. бчло прйняіа рашэнно аб паватку аванамічнаЛ ргўсрмы, іьідютарам нкой бцу старлыня Савета Мініотрау ССС? Л. М. Касыгін. 2 к'стрьчніка гэтага к года Вярхоуны Сават ССОР грыняу задон "Лб змянашіі сісіэка органау кіравання праШіо.'іпааоцю і двоаутварэнні '>ека*орыг іашых органау дзяржаунага ^іраваная", дзо гаваріг.аоя аб ыадахспах існаваушай эканамічнай надг/і і внэяычаліся аовыя шляхі гаспадарання. У пачатку аадцяу.ю.шя рэформа падавала надзоі на змянэнні да лепшага. Пазкорцуся эканамічйц рост СССР і рэспублія, у тым ліку Ееларусі. Лсабліва гзта праязілася у внніках вооьчаГ. пяцігодкі (1966— 1970 гг.). За гэтн час аб’еа прашісловай прадукцні ЕССГ павялі' чуся вчаль у 2,8 раза. Снрэдаегадавпя "2:лы і’рнросту ярамйслзва’’ прадукглі склалі 22,ч^ супраць 10,V у яапярэднім пяцігодіізі. Нарокчганна лнтворчаоці садзоі нічала пзкаторае удоскаяалвнне арганізацй кргшы, оісгэаы магораяльнага сті.мулнванкя, яалншэнлв творчай акп’унасці рабочнх.
Адйах □канаі)і'’на>і пэ/юрма но бнла заввраана і у пачат’су 70х гадоу факгкчна перьсгала дзойзічаць. Асноунай прычннаЧ яа няудц'ш бцла іопаі.гумая, як і рапой, практйка ввй іцэнтралізазанага к;уаван’ія, адсутяас\ь аамі.стоіінасці прадпрітсіьау, планаэдчна аааглікід пакг.ьчііі;у, адаікам чаго онла нвзацікаулвнасць ю:тво(лау у ш’.акарэшн ііавукезатЭліПчііага прагрэсу, фарнальнаэ внкананяо і перавчкаканне дланау ыогімі працлрцемстваыі і гал і :;а.ч і.
J A’# — лачатку ГСх гадоу працягвалася яарошчванна uarapuяльнаіэхнічнай баац прайнслазасці, а(бнліся змеян ле галіновай отру?:турн і спзчйялізацйі, павнвалаоя канцэнтрадыя вытворчасці. За 1971 —2989 гг. у рэспубліцй ча развіцце праансловаоці бйло впхфнатгша ввыш 23,5 алід. рублёу 'лліталау сладанняу, auo у гра разй бэ.іья у параупалні э папярэдніыі пятнацдацю гедайі. BwroA паьялічгалі внпуск лрздукцні аінскія ауг&дабількн і драк/арнц .іаводіі^лагмачы беларусксй ікдустрні. У пачатку 50х гадоу дракгарніг зазод асааіу езрійаую внтзорчасць уяівероальных upr.na^i'rK т'чктарау "LejapycB", якія у далеЗшіа? ”чв болм уда(.•лй.із.'.ьваліся і ііабнлі шырок’Т!' іыдсмасць нв тслькі у рэспубліках ОООР, а.іа і аногіх ^хіваяж краілах. У 2985 г.’завод дасягяуу r<‘:._?t I'l'i'Bop'iMU'; у .'V, тш. трактарау. :к^аіі!; вп’.уск галіка,і\',"': \ .''a'; i.i^y, ..• лдгія.поу ; ••"? лгх.г.'.ва.яіу .і. дг^зіу ка
93
Даяейвацу нарошчваняю пржнслелага патэнцйяла рэспублікі асабліва садзайнічала увядамняв у отрй шэрагу новйх фабрнк і заводаў, а таксаьа рзканструкцыя і паіаырзые дзвйійчаўаых прадiipueaomay. За трй дзэсяціроднзі (1956—1935) бнло л&буддвянз і уведзона у дзеянне 5П нов ж дзяржаунйх лрймчсловж прадярнемстваў. У аояоуннм гэта былі буйндя і сярэдяія прадпрыенсівй. аснацанйя перапавой тзхяікай ; спвцімлізаванж яа внпуску працухцыі машынабудавання і мчталаапрацоукі, хімічкай, лзікай.хаочоваіі пратасловасці. Снрод іх наі.болып буйніімі былі Лукомск ; і Г2С, калійкця камбінаты у Салігорску, Наваполацкі і Зазырокі нафтаперапрацсўчпя заводн, йііюкія заводы элвкіронніа ьылічальннх машын, хрладзільяіхду, маторны, завод ауічаіммчнйх лПіб у Баранавічах, Брэсцкі йіектралямпайй, заводя се.:ьсі:агаспадарчага машынабудавання у Бабрумзку і Лідза, Еабруйокі ^ынна камбінат, Уагілеуекі каабінат сінтзтлнага валахі.а, Ban. навіцчі багауяянц дн іншця.
У гзты перняд на прадпрыемотьах Еаларусі правоцзілася млат ьэрапрі.емствау, пакіраваных на развіццо савнчлістнчнага спгйорніцтва, чкое лічмлаля вахнвйі'тм ородкам узді:.:у працоунай апіцугасці рабочых і служачнх. Аднак у арг
КНІГІ ОНЛАЙН
