Гісторыя Беларусі
кароткі нарыс (у 5-ці частках). Частка V
Памер: 188с.
Мінск 1994
СР аб дзяржауным суворэнітэцо Боларускай Савоцкай Сацыяліотычнай Рэспублікі" і пастанову "Аб забяслячэнні пал^тычнай і эканамічнай саыастойнаоці Беларускай ССР", якімі аб’явіла палітычную і экананічную нозалвжнасць Боларускай ССР.
Пачатак суворэннага развіцця азнаменавауся заыонай назвы рзопублікі, а таксаыа дзяржаунай оімволікі. 19 ворасня 1991 г. шостая унечарговая сосія Вярхоунага Савота БССР разглвдзіла пйтанно "Аб яазво Беларуокай Саввцкай Сацйялістнчнай Рэопублікі". Блло прннята рашэтшо Боларускую Савецкую Саццялістіяную Рэспубліку
134
надалай называць Рэспубліка Беларусь, а у скарочаннх і састауянх назвах — Беларусь. У той жа дзань былі прішятц Законй "Аб дзяржаунш сцягу Рэспублікі Баларусь", "Лб дзяркауным гербе Рэопублікі Бвлару;ь". Дзяржауны сцяг Рэспублікі Беларусь цяпер уяуляа сабой прачавугольнао палотнішча, якое складаацца з трох гарызантальна размешчаннх каляровых палос роунай шырыні верхняй і ніжняй болага, а сярэдняй — чырвонага колеру. Дзяркауным гарбам стау старюштны беларускі герб "нагоня", які сімвалізуа дауняа ісяаваянв дзяржаупасці беларускага народа.
Паоля правалу жнівеньскага поравароту адбнлося рэзкао змяіізннз абстаноукі у краіне. Саюзная улада аказалася паралізаванай: на мвсцах ніхто не внконвау прззідэнцкія указы і заксны Вярхоунага Савета СССР. Фактычна улада на меоцах знаходзілеся у руках рэспублік. У гэты час прэзідэнт, саюзныя структуры прымалі глорм n' рзанімацні отарой дзяржава у межах новааі'ароускага працзса. Але глйбокі эканааічны крызіс, оацыяльная неуладкавапасць насвльніцтва, бвзданайожяасць цэнтра штурхалі рзспублікі на пошук шляхоу капчатковага внзвалення ад цэнтральных улад. 8 снашія 1991 г. у Віскулях (Бэлавекскап пуша) кіраунікі Бвларусі, РСФСР і Украінй падпісалі пагадішнне аб стзаргяні Садружнасці Нэзалежяцх дзі.ржау (СІй). Яго узнікненна у рэспубліцы, як і у іншйх ызсцах краіны, было успрннята неадназначна. Адны палічнлі гэтц акт наканстытуцыйвйм, іншыя педтршалі нарадкэнне Садружяасці. 10 снаііня 1991 г. Вярхоуны Сават Рэспублікі Беларусь ратыфікавау пагадненне назалешшх дзяраау аб стварэнні Садружнасці. Адначасова бша прннята пастанова ад дэнансацні дагавора 1922 г. аб утварзнні СССР.
Пасля абвяшчзняя палітычнай і эканамічнай назаложнасці Беларусі пачалазя работа па фарміраванню органау кіраваяпя. 25 жніуня 1991 г. Вярхоуны Савэт БССР прыняу Закон "Аб накаторііх зкяяаннях у сістаме органау дзяржаунага кіравання Баларускай ССР",якім пераутварыу саюзнарэспубліканокае міністэрства унутраннх спрау БССР у рэспубліканскаа міністэрства унутраных спрау, падпарадкаваупы яму унутрання войскі [Ііністэрсгва унутраных спрау СССР і навучальння установы Міністэрства унутранмх спрау СССР, размешчаныя на тэрыторні рэспублікі.
У гэты а дзень саюзяарэспублікаііскі Кадітэт дзяр::^унай бяспекі БССР бцу лараутворанц у рэспублікапскі Камітэт дзяржаупаі'
135
бяспвкі. У каотрйчніку 1991 г. Вярхоуны Савет рэспублікі прыняу Закон "Аб змяненні у сістэот органау дзяржаунага кіравання Рэспублікі Беларусь", якій падпарадкавау Каштэт дзяржаунай бяспзкі Вярхоунаму Савету Рэспублікі Бвларусь. Былі пврагледжанн функцыяяальныя накірункі дзойнасці камітэта, окасавана служба палітйчнага вышуку. Такі а лёс напаткау і яшчэ тры упрауленні.
У вэрасні 1991 г. Савету Міністрау Беларусі бнлі падпарадкаваны пагранічныя войскі Камітэта дэяржаунай бяспекі СССР. 3 пачатку 1992 г. пачало дзвйнічадь Галоунао упрауленнв пагранічных войскау пры CM РБ. За кароткі тэрыін упрауленне правяло работу па умадаванню пагранзастау. Да верасня 1992 г. у рэспубліку удалося вярнуць 1400 боларусаупагранічнікау.
У мэтах забоспячэння палітнчнай 1 эканамічнай самастойнаоці Рзснублікі, удасканалення знешнеэканамічнай дзейнасці 20 варасня 1991 г. Вярхоунн Савот Рэспублікі Беларусь прыняу пастанову "Аб мнтпай службе Рэопублікі Бвларусь". Згодна з бй Боларусказ упраулепне дзяржаунага мытнага кантролю СССР было пвраутворана у дзяржаунн мнтны камітэт Рэспублікі Бвларусь. У яго пацпарадкаванна порайшлі мцтныя органы СССР, размошчаныя на тэрыторді рэспубл ікі.
Станаулеішв сувврэннай дзяржавн паставіла пытаннв аб стварэнні улаонага войсіса, што з’яулявцца ns толькі атрыбутам дзяржаунасці, але і гаран”ам яе бяспекі. 20 верасня 1991 г. УІ унечарговая сзсія Вярхоунага Савета прйняла пастанову "Аб стваршші Узброоннх Сіл Рэспублікі Беларусь". Саввту Міністрау Беларусі бйлі падпарадкаваны аясцовыя оргаіш ваеннага кіравання рэспублікі, чыгупачнця войскі, сіотэма граыацзянскай абрроны Саюза ССг, дэслацыравання на тэрнторні рэспублікі. Вшайшану органу выканаучай уладн рэспублік! даручалася вйзначэннв парадку перадыслакацці у меяах Боларусі, увод і внвад з яа тэрнторыі часцой і злучэнняу Узброоннх Сіл СССР, паграпічннх, чыгуначных ! будаунічых воііск, . разношчаных на тэрцторыі рэопублікі, а таксама гатэрняльнатэхнічяйх сродхау, якія налзкаць tn. 3 асенняга прызыву 1991 г. пачалося праходжаяне ваонпйх зборау і абавязковай тэрміцовай воінскай службн грамадзянані Бвларусі на тзрыторні рзспублікі.
У сакавіку 1992 г. пачало дзэйпічаць міністэрства абароны РБ. Пачатак лоп.’срздпаму стварэнню уласннх Узброоннх Сіл паклала пастанова Саввта Мінізтрау РБ зд б мая 1992 г. "Аб порападпарадка
136
ванні фарміравання Узброеных Сіл, якія цыслацыруюцда на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, Міністэрстзу абароны". Была скасавана Баларуская ваеняая акруга. Усе яа часці і падраздзяленні, а таксама часці цэнтральнага падпарадкавання, не уваходзяЧыя у склад страіэгічных сіл СНД, перайшлі у падпарадкаванне Міністэрства абароны Рэспублікі.
Дзвсятая сесія Бярхоунага Савета (кастрнчнік—лістапад 199? г.) абмеркавала пытанне "Аб ваеннай дактрыне Рэспублікі Беларуоь", дзе падкрэслена неабходнасць быць без’ядзернай, найтральнай дзяржавай і ствараць толькі абарончыя уэброаныя оілы. Да цяпарашняга ~) часу Бдларусь з’яуляацца самай мілітарызаваяай~дзяржавай Еуропы. У рэопубліцы адаін вааннаолукачы прыходзіцца на 43 чалавакі насельніцтва, на Украіне — на 98, у Казахстана — на 118, Таджы / кістане на 528, Расіі — на 634 чалавекі.
31 снежяя 1992 г. адбылооя прыняцце ваеннай прйсягі асабовым складам Узброеных Сіл РБ, тэкст якой зацвардзіу Вярхоуны Савет рэспублікі. Ва урачйстай абстаноуцы ваеннаслужачыя прысягнулі на вернасць Бацькаушчыне, яе народу аа ахове суверэнітэту, назалежнаоці, бяопекі і цэласнасді Рэопублікі Бзларуоь. Гэтым актам завярпылася юрвдычнаа афармленна уласных Узброаніа Сіл.
Ахову эканамічных інтарэсау назалвжнай Беларуоі праводзіць новая банкауская сіотзма. Каардынацню знешнвэканамічнай дзайнасці ыіністэрствау, дзяржауных камітэтау і зе~амотвау Боларусі і іншых удзельнікау знашніх эканамічных оувязей, размашчаных на тэрыторыі рэспублікі, незалежна ад іх падпарацкаванаоці I форм уласнасці, забеспячэнне правядзення адзінай энешііаэканамічнай палітыкі ажыццяуляе Дэяржаунц Камітэт РБ па знешніх эканаыічннх сувязях.
Як бачна, працэсы рэфарыавання грамадства у Баларусі праходзяць склацана. Прадаужаацца спад вытворчасці, зніжэннв жнццввага узроуня лвдзей. Некалькі лепш ажцццяуляюцца працэсы дэмакратызацні. Ала яны нярэдка бываюць адарванымі ад эканамічнай і саццяльнай палітыкі, што аолабляа іх эфектнунасць. Для отварэння салрауды дэмакратнчнай, суверэннай дзяржавы Рэспублікі Беларусь наабходна каноалідацыя, згода усяго грамадства, уоіх палітычных сіл. У гэтык гарант будучага працвітання нашай Бацькаупчйны.
137
ТЭМА 29. БШРУОШ ДІЯСПАРА : ГІСТЭЙЙ I СЯАСНАСІ&.
Вучз5кая_пытаннк І.Раннял міграцыл з белярускіх злмель Вялікага княстэа Літоускага. 2. Павярэ'іне ;храпялеяняу " ХУП— ХМ ст.ет. 3. Асаблівасц! міграцы! у першае стагоддзе тсля акехсП беларускіх эямель РееІяй. 4. Пвр?ая хвеля масазай ыі?рацыі на рубяяк XIX—XX ст.ст. і пачагак ^зріліравапня беларускай даяспарі;. 5, Другая ліграцыйяая хваля і ад^е.’насці беларускай дняспары у міжваенны перняд. 6. Дзейнасць беларускай э.чіграцді у 40х — першай палове 80х гадоу. 7. Новая дзярхауная палітыха J сучасны стан беларускай дкяспары.
Перамяшчэнне яодзэй з адчаго рэгіена у другі, з краЬ^ у краіну [ з хантынента на кантынент — з’ява натурпльная I эейчайная у ricroptif чалавацтва. У розныя часн міграцая нйс льніцтва мала добралвотяы ц! пркмусэві: характар I вы нач&7.^ гваграфічнзд!, савгйльнаэканамічшмі, кднкро.яагістйрйч!^! фяктарамі: спусташальюаі! войнамі I эп!дс;Яяі«!, голадам, рсстам насельніцтва ! чеабходнасцю асвсенкя новых тэржсшй, рсзіізм! уароунямі гацця народау 1 фамліравакнем ршку ргбочай с!лм, рэхігійшлі, нацнянальньы уцккам I Іта.
У рознах гісзарычных умовсх па зхакагЛчшпс, паліт'№:, ва> нных, рэлігійных і Іншк прачычах насельніцтза 'а’арускіх втнічннх зямель перасялллася у іншыя рэгіены дзярка^п I э& яв «еш, Ішло racTynot^e фарміраванке дняспары (ад грэчаскага diaspora — рассейванне) як знахсдаанкэ загчяа.. сг:! народа паза краінай (тэрйторыяй) сваіго паходжаніія.
Ранняя эміграцыя шзначалаея, найперл, уцекзм! з Е£Л тж, хто быу незадаволенк яго палітыкай ц’ праследвауся. Полаг»:! князь Андрэй, які адказауся прксяг; :ь Ягайлу, выехау у 1377 г. у Уаскоускг.в княства, удзельнічеу у Кулікоускзй бізвв. Туда: ж падауся у 1408 г. супернік ВІтаута Северскі кімзь Свідрыгайла Альгердзвіч, многія чарнігаусаія 1 ссверскія баяры. Нзтураль.чйй эмігрзцыі з беларускіх зяыель сп;жл! стэораяая ; Вялікім ккясу ве ЛІтсускІм праяаіыя падставы. К jJ, ркцару, шляул.'э і баяры Вялікага княства Літоускага мзглі какІддзь:.5І ''вс^хого стану¹ (усякага саслоуя) для лячэння, наб’лдгя здухвцні, нАвуаннл рашстзу, езнгямлення з ьаеннай справсй. Цяпер незадаволеныя палітькай вяліквга князя беглі э HOT у "непрыяпзльсНя” драіна. Пасля няудзлага звгавора 1431 г. сутраць ВлЛІкега князя Казімірз у Ыасяоускае кгяства перайшлі князі Федар Бельскі, Еавясхльекія, Адаеускія, Варамкіскія, Бялеускія. У 1508 г. іудк шзхау князь Шхаіл ГлІнскІ, які падняу бунт з
КНІГІ ОНЛАЙН
