КНІГІ ОНЛАЙН
Y» Гэрбэрт P. Ўінтэр Томас Дж. Бэлоўз КАМПРАМІС Уводзіны ў палітычную навуку Ж An Introduction to Politics Herbert R. Winter Rhode Island College Thomas J. Bellows The University of Texas at San Antonio HarperCollins Publishers К'ЯМПВ Уводзіны ў палітычную навуку Гэрбэрт R Ўінтэр Род Айлэнд коледж Томас Дж. Бэлоўз Тэхаскі ўніверсітэт у Сан Антоніо Мінск “Тэхналогія” 2002 УДК 66.0(075.8) ББК 32.001я73 Г98 Выдадзена па ўзгадненні з Addison Wesley Longman, A Pearson Education Company. One Jacob Way, Reading, MA 018673999 USA Навуковы рэдактар Валодзя Маруцік Пераклаў з ангельскай мовы Валодзя Маруцік Рэдактар перакладу Яніна Марціновіч Пераклад зроблены з выдання: Herbert R. Winter, Thomas J. Belows. Conflict and Compromise: An Introduction to Politics. — HarperCollins Publishers, 1992. — 456 pp: © Herbert R. Winter, ISBN 9854580741 Thomas J. Bellows, 1992 ©Пераклад. “Тэхналогія”,2002 КАРОТКІ ЗМЕСТ Падрабязны змест...........................................7 Прадмова..................................................13 Частка першая. ПАЧАТКІ....................................17 Раздзел 1. Сутнасць і граніцы паліталогіі.................19 Раздзел 2. Паліталогія: падыходы й паняцці................39 Раздзел 3. Палітычныя тэорыі і ідэалогіі..................81 Частка другая. УВОДНЫЯ ФАКТАРЫ...........................115 Раздзел 4. Працэс палітычнае сацыялізацыі................117 Раздзел 5. Зацікаўленыя групы............................137 Раздзел 6. Палітычныя партыі.............................179 Раздзел 7. Прадстаўніцтва й выбары.......................227 Часткатрэцяя. ВЫВОДНЫЯ ФАКТАРЫ...........................255 Раздзел 8. Заканадаўчы працэс............................257 Раздзел 9. Кіраўніцтва выканаўчай улады і яе арганізацыя . . 299 Раздзел 10. Судовы працэс: права й суды..................332 Частка чацвертая. ПАЛІТЫЧНЫЯ ЗМЕНЫ ІМІЖНАРОДНАЯ ПАЛІТЫКА....................................373 Раздзел 11. Дынаміка палітычных змен і развіццёвы свет . . . 375 Раздзел 12. Складнікі міжнароднае палітыкі...............429 Раздзел 13. Калектыўныя спосабы супрацоўніцтва і інтэграцыі ў міжнародную супольнасць.................457 Сло^нік..................................................486 Паказальнік імёнаў.......................................503 ПАДРАБЯЗНЫ змест ПРАДМОВА........................................................13 Частка першая. ПАЧАТКІ Раздзел 1. СУТНАСЦЬ I ГРАНІЦЫ ПАЛІТАЛОГІІ.......................19 Што такое паліталогія?...........................................22 Паліталогія як галіна навукі.....................................23 Прадмет паліталогіі: палітыка....................................25 Сфера палітыкі...................................................28 Мова палітыкі....................................................29 Значэнне палітыкі...............................................31 Навуковы змест палітычнага даследвання...........................35 Абагульненне.....................................................37 Рэкамендаваная літаратура........................................38 Раздзел 2. ПАЛІТАЛОПЯ:ПАДЫХОДЫЙПАНЯЦЦІ...........................39 Вывучэнне'палітыкі...............................................40 Сістэмны падыход.................................................43 Значэнне драда...................................................44 Уводныя..........................................................47 Выводныя.........................................................52 Палітычная культура..............................................53 Зваротная сувязь................................................54 Крытычныя заўвагі да сістэмнага падыходу.........................57 Паняцці й складнікі палітыкі.....................................58 Палітычнае даследванне...........................................58 Улада і ўплыў....................................................60 Плюралізм і элітызм.............................................62 Геаграфічны падзел улады........................................67 Уладарства і законнасць.........................................69 Постіндустрыяльнае грамадства....................................72 Канфлікт і яго палагоджанне.....................................77 Абагульненне.....................................................78 Рэкамендаваная літаратура.......................................79 РаздзелЗ. ПАЛІТЫЧНЫЯ ТЭОРЫІ IІДЭАЛОГІІ..........................81 Палітычныя тэорыі...............................................82 Пачаткі палітычнае тэорыі ў старажытнасці і Сярэднявеччы...............................................83 Палітычная тэорыя на пачатку Новага часу і нараджэнне індывідуалізму..................................87 Паходжанне, развіццё і адзнакі сучасных ідэалогіяў..............89 Ліберальнаядэмакратыя...........................................91 8 • ПАДРАБЯЗНЫ ЗМЕСТ Сацыялдэмакратыя.................................................96 Марксізмленінізм.................................................100 Фашызм і нацыяналсацыялізм.......................................108 Абагульненне......................................................111 Рэкамендаваная літаратура.........................................112 Частка другая. УВОДНЫЯ ФАКТАРЫ Раздзел4. ПРАЦЭС ПАЛІТЫЧНАЕ САЦЫЯЛІЗАЦЫІ.........................117 Палітычная культура..............................................118 Палітычныя субкультуры...........................................120 Палітычная сацыялізацыя..........................................122 Гарызантальная і вертыкальная сауыялізацыя.......................124 Тэорыязгоднасці..................................................126 Чыннікі палітычнае сацыялізацыі..................................128 Сям’я............................................................129 Школа............................................................130 Праца............................................................133 Сродкі масавае інфармацыі........................................133 Абагульненне.....................................................135 Рэкамендаваная літаратура........................................135 Раздзел 5. ЗАЦІКАЎЛЕНЫЯ ГРУПЫ....................................137 Зацікаўленыя групы...............................................139 Азначэнне зацікарленых групаў....................................139 Эвалюцыя зацікаўленых групад.....................................140 Тыпы зацікаўленых групаў.........................................145 Карысць ад заціка^леных групаў...................................146 Функцыі зацікаўленых група^......................................148 Тактыка і эфектыўнасцьзацікаўленых групаў........................150 Злучаныя Штаты, Вялікая Брытанія і Францыя.......................151 Засценны дпльф (лабіяванне)......................................156 Грошы і камітэты палітычнага дЗеяння.............................158 Уводныя зацікаўленых групаў у краінах Трэцяга Свету і ў аўтарытарных аботаталітарныхдзяржавах.........................................161 Зацікаўленыя групы і дзейны плюралізм............................169 Крытычныя заўвагі да палітыкі зацікаўленых групаў................172 Абагульненне.....................................................176 Рэкамендаваная літаратура........................................177 Роздзелб. ПАЛІТЫЧНЫЯПАРТЫІ.......................................179 Азначэнне палітычных партый......................................181 Эвалюцыя палітычных партый.......................................183 Рэакцыя на спаборніцкія выбары...................................184 Спрыянне адзінству...............................................186 Рэвалюцыйнаязброя................................................187 Рэакцыя на ліберальныя ідэі......................................188 ПАДРАБЯЗНЫ ЗМЕСТ • 9 Прылады кантролю...............................................188 Тыпы партый і партыйных сістэмаў...............................189 Пачатковая класіфікацыя........................................189 Прагматычныя партыі, партыі безумоунай каштоўнасці і вузкія партыі.............................................190 Аднапартыйная, дзвюхпартыйная і шматпартыйная сістэмы.....................................193 Аднапартыйныя рэвалюцыйныя рэжымы...........................198 Палітычныя партыі ў краінах Трэцяга Свету......................201 Партыйная арганізацыя..........................................202 Дэцэнтралізацыя ў Японіі.......................................203 Ерархія ў Савецкім Саюзе.......................................206 Сяброўства ў партыі............................................209 У дэмакратыях..................................................209 У краінах з аднапартыйнаю сістэмай.............................212 Функцыі партый.................................................213 Пры плюралістычным ладзе.......................................213 У аўтарытарных і таталітарных дзяржавах........................215 У краінах Трэцяга Свету........................................218 Заняпад палітычных партый у постіндустрыяльныхдэмакратычныхграмадствах...................221 Абагульненне...................................................224 Рэкамендаваная літаратура......................................225 Раздзел 7. ПРАДСТАЎНІЦТВА Й ВЫБАРЫ.............................227 Тэорыі прадстаўніцтва..........................................228 Незалежны або дэлегат?.........................................229 Што прадстаўляе прадстаўнік?...................................232 Прадстаўніцтва ў сучасным свеце ...............................233 Галоўныя выбарчыя сістэмы......................................236 Сістэма аднамандатных акруг....................................236 Прапарцыйнае прадстаўніцтва....................................239 Адбор сяброў вышэйшых палат....................................243