Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Тв.: Кніга: Орша: нсторнкоэкономнческнй очерк. — Мн.: Беларусь, 1962. —124 с.
Літ.: Лютынскі В. Напісанае застаецца //АГ. — 2002. — № 19. — С. 2.
ВЫХАДЦАВА (Гарлачова) ІРЫНА МІКАЛАЕЎНА (29.09.1977, в. Мазалава Віцебскага раёна), педагог, краязнаўца. Бакалаўр гуманітарных навук (1999). Скончыла Мазалаўскую СШ. філал. факультэт ВДУ (1999). Працуе ў Мазалаўскай СШ Віцебскага раёна настаўнікам, завучам (з 1999).
Займаецца вывучэннем гісторыі в. Мазалава і яе ваколіц, высвятленнем лёсу землякоў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Кіраўнік гісторыкакраязнаўчага музея ў Мазалаўскай СШ (20032007), кіраўнік краязнаўчага гуртка, потым клуба «Спадчына» (20032008). Прынялаўдзел у абнаўленні экспазіцый «Вялікая Айчынная вайна», «Беларуская сядзіоа» ў школьным музеі. Аўтар летапісу Мазалаўскай СШ (2008). Удзельнічае ў экспедыцыі «Наш край», «Жыву ў Беларусі — тым ганаруся». На аснове атрыманых матэрыялаў і досведу працы падрыхтавала работы «Выкарыстанне краязнаўчага матэрыялу на ўроках беларускай мовы і літаратуры як сродак навучання і выхавання вучняў» і «Грамадзянскапатрыятычнае выхаванне вучняў сродкамі краязнаўства», якія захоўваюцца ў асабістым архіве і Віцебскім абласным ІПК. Падтрымлівае добрыя адносіны з гісторыкакраязнаўчым музеем Заронаўскай школы.
Тв.: Завочнае падарожжа ў Мілае // ЖП. — 2005. — № 25. — С. 3; Выкарыстанне краязнаўчага матэрыялу на ўроках беларускай мовы і літаратуры як сродак навучання і выхавання вучняў: [саматуж. выд.]. Віцебск,
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Выхадцава І.М. (16.04.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара, Еленская С. Лучшмй классный // ЖП. — 2007. — № 75. — С. 3.
ВЯРЦІНСКАЯ АЛА ВАСІЛЬЕЎНА, музейны работнік. Працуе ў Глыбоцкім гісторыкаэтнаграфічным музеі. Зрабіла буклеты, распрацавала некалькі маршрутаў, збірае фотаздымкі і паштоўкі. Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку.
Тв ■ Тайна старажытных курганоў // ВГл. — 2001. — № 61. — С. 3; Палёт у вечнасць // ВГл. 2001. № 67.—С. 2.
62
ГАГАЛІНСКАЯ ЛЮДМІЛА ВАСІЛЬЕЎНА (24.04.1959, в. Гаі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобл.), краязнаўца, бібліятэкар. Скончыла Магілёўскі бібліятэчны тэхнікум (1979). Працавала бібліятэкарам у Казулінскай бібліятэцы Верхнядзвінскага раёна (1977—1980), у ашчаднай касе г. Верхнядзвінска (потым аддзяленне «Беларусбанку», 19801999), бібліятэкарам Верхнядзвінскай раённай бібліятэкі.
Гісторыяй роднага краю зацікавілася ў дзяцінстве. Збірае разнастайную інфармацыю, якая мае дачыненне да гісторыі і культуры Верхнядзвіншчыны. Mae хатні музей. Даследуе грамадзянскія могілкі з мэтай выяўлення няўлічаных пахаванняў ахвяр фашызму. Займаецца пошукам і вывучэннем каменных крыжоў у роднай мясцовасці. Захоўвае матэрыялы па гісторыі родаў, якія мелі зямельныя ўладанні на тэрыторыі краю ці звя
заны з гісторыяй раёна: ВярыгаўДарэўскіх, Корсакаў, Сапегаў, Шльзенаў, Храпавіцкіх, Лапацінскіх.
Удзельнічала ў раённай навуковапрактычнай канферэнцыі «Вялікая Айчынная вайна ў памяці жыхароў Верхнядзвінскага раёна» (27.04.2005). Актыўны ўдзельнік грамадскага жыцця ў раёне. 3 яўляецца намеснікам старшыні Верхнядзвінскага раённага аддзялення таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, кіраўніком народнага клуба сустрэч «Сучаснік» пры раённай бібліятэцы. Аўтар артыкулаўу раённай газеце «Дзвінская праўда».
Тв.: Чаруюіцнй свет нскусства // ДзП. — 2005. — № 40. — С. 2.
Літ.: Шпаковская Г. Хозяйка домашнего музея: [Л. Гагалінская] // НС. — 2002. — № 85. — С. 8; Вечарына ў Жоўніне // ДП. — 2003. — № 74. — С. 3; Паклонімся абеліскам // ДП. — 2005. — № 37 — С 2’ Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Гагалінская Л.В. (2.08.2007) //Асабісты архіў М.В. Півавара' Каткоў М Маўклівыя сведкі мінуўшчыны трэба берагчы//ДзП. — 2008. — № 91 — С 5
ГАЗІН ДЗМП РЫЙ РАМАНАВІЧ (17.09.1928, в. Сакольнікі Бараўлянскага с/с Віцебскага раёна). Вучыўся ў Мазалаўскай школе Віцебскага раёна, скончыў сярэднюю школу працоўнай моладзі (1964), Беларускі інстытут чыгуначнага транспарту (1970). Служыў у Савецкай Арміі (19501953). Працаваў інжынераммеханікам, загадчыкам камунальнага аддзела райвыканкама Чыгуначнага раёна г. Віцебска, старшынёй упраўлення жыллёвай гаспадаркі Віцебскага гарвыканкама. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член Савета Віцебскай гарадской арганізацыі ветэранаў. 3 1953 г. пражывае ў Віцебску.
Вывучае гісторыю паўночнай часткі Віцебскагараёна, партыз. рух на Віцебшчыне ў часы Вялікай Айчыннай вайны, жыццё і дзейнасць землякоў і выдатных дзеячаў краю. Даследуе гісторыю
роднага краю з 1946 г. 3 1960х гадоў стаў пісаць артыкулы пра цікавых людзей, ветэранаў у газеты «Чыгуначнік Беларусі», «Віцебскі рабочы». 3 мэтай падрыхтоўкі артыкулаў пачаў сістэматычна працаваць у ВАБ, ДАВВ, праводзіць апытанне мясцовых жыхароў, што прывяло да даследавання іншых тэм з гісторыі краю.
Актыўны ўдзельнік грамадскага жыцця г. Віцебска і Віцебскагараёна. Прымаўудзелу аднаўленні памяці пра Лужаснянскі канцэнтрацыйны лагер, дзе ў гады Вялікай Айчыннай вайны ўтрымліваліся савецкія ваеннапалонныя і мірныя жыхары. У выніку гэтых дзеянняў лагер набыў статус «лагер налініі фронту», а былыя вязні — магчымасць атрымліваць кампенсацыйныя выплаты з Германіі. Стаў ініцыятарам усталявання ахоўнагазнака на курганным могільніку каля в. Сакольнікі Мазалаўскага с/с Віцебскага раёна, памятнага знака на месцы былога маёнтка Кахоўка А. П. Сапунова каля в. Сакольнікі (1998). Ініцыятар усталявання мемарыяльнага знака ў гонар Дзвінскага моста (цяпер Кіраўскі мост)у г. Віцебску (2005). Дапамагаўу стварэнні экспазіцый у музеі Героя Савецкага Саюза М.П. Шмырова, музеі Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі, экспазіцыі, прысвечанай А.П. Сапунову, у Мазалаўскай СШ Віцебскага раёна.
63
ВЯРХОЎСКТЯ НАРОГІПЕРАКАТЫ
Удзельнічаў у канферэнцыях «90 гадоў ВВАК» (Віцебск, 1998). «150 гадоў А.П. Сапунову» (Віцебск. 1999).
Аўтар шэрагу брашур і кніг па гісторыі Віцебскага раёна: «Мазалаўская Швейцарыя», «Вярхоўскія парогіперакаты», «Ціраспальскія шляхідарогі», «Сапуновскне сокровніца», «Лужеснянскне страннцы». «По реппнскмм местам Прндвмнья», «Пылал Прндвннскнй край» і інш. Аўтар больш за 500 артыкулаў на краязнаўчую тэматыку ў мясцовым друку: газетах «Народнае слова», «Віцебскі рабочы», «Віцьбічы», «Жыццё Прыдзвіння» (Віцебскі раён). «Сцяг працы» (Лёзна), «Голас Сенненшчыны», «Герой працы» (Шуміліна) і інш. Падрыхтаваў да друку. але не выдаў працы: «Успенское взгорье»(прысвечана падзеям войнаў 1812 г. і 19411945 гг.), «Сын своего временн» (пра героя Грамадзянскай вайны І.Ф. Шубіна); «Вымнянская жемчужнна» (пра Тадулінскі манастыр); «На огненной черте» (падзеі Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Мазалаўскага, Курынскага, Заронаўскага с/с Віцебскага раёна); некаторыя інш. матэрыялы, прысвечаныя гісторыі Віцебскага раёна.
Супрацоўнічае з ДАВВ, ВАКМ, Віцебскім абласным аддзяленнем БДТАППК. фондам імя А. П. Сапунова. Падтрымлівае добрыя сувязі з ВАБ. кіраўніцтва якой дапамагло выдаць некаторыя кнігі.
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені. знакам «Ударннк сталннского прнзыва» (1948), юбілейнымі медалямі ў гонар перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.
Тв.: Кнігі: Вярхоўскія парогіперакаты. — Віцебск: Друк. імя Камінтерна, 1994. — 14 с.; Мазалаўская Швейцарыя. — Віцебск: Друк. імя Камінтерна, 1992. — 8 с.; Ціраспальскія шляхідарогі. — Віцебск: Друк. імя Камінтерна, 1995. — 18 с.; Сапуновскне сокровпца. — Внтебск: ВОТ, 1998. — 42 с.; Лужеснянскне страннцы. — Вптебск: BOB, 2002. — 94 с.; По репннскмм местам Прндвпнья. — Внтебск: ВОТ, 2003. — 80 с.; Пылал Прпдвннскнй край: рассказы о войне / предмсл. 14.А. Шпшковой. — Вптебск: ВОТ, 2005. —144 с.
Артыкулы ў перыядычным друку: Бацька і дачка: [Курыленкі] // ЛПр. — 1986 — №78 80' Ніна Рыгораўна: [Рамчанка. з в. Каралева]//ЛПр. —1986, — № 117. —С. 3,4; Вогненная маладосць: [А.А. Шпакаўі // ВР. — 1986. — № 122. — С. 2; Роднае поле: [сям’я Быкавых з в. Сакольнікі] // ЛПр. _ 1986. — № 132. — С. 2, 3; Нас вадзіла маладосць... // ЛПр. — 1986. — № 139. — С. 2, 3; Дарапя мае землякі: [в. Сакольнікі Мазалаўскага с/с Віцебскага раёна] // ЛПр. — 1987. — № 1. — С. 3; Вытокі: [В Васільеўі // ЛПр. — 1987. — № 20. — С. 2; Кулямётчыкі Гудавы // ЛПр. — 1987. — № 23. — С. 3; На Сакольніцкіх палях; [1942] // ЛПр. — 1987. — № 57. — С. 3; Глінабітка: [сям’я Хлюставьіх з в Ізбовічы] / ЛПр —1987, —№ 105, —С. 3; Права, заваяванаеўбарацьбе: [пра Я.В. Воранаву (99 гадоў) з в. Каралева]// ЛПр. — 1987. — № 112. — С. 2; Слова праўды: [Віцебскія вароты] // ЛПр. — 1987. — № 124. — С. 3; Міжрэчча: [Вярхоўская воласць у міжваенны час] // ЛПр. — 1987. — № 126. — С. 2; За хлеб, за волю: [Вярхоўская воласць у 19171920я гг.] // ЛПр. — 1987. — № 130. — С. 2; Мужная патрыётка: [А. Мацкевіч] // ЛПр. — 1987. — № 133 — С 2' Гарачы хлеб: [в. Сакольнікі ў 1942 г.] // ЛПр. — 1987. — № 136. — С. 2; Ішлі ў паход: [сям я Крыцкіх з Мазалава] // ЛПр. — 1987. — № 153. — С. 3, 4; Нязломныя духам // ЛПр. — 1988. — № 8. — С. 2; Камісар Зазыба // ЛПр. — 1988. — № 23. — С. 3; Пісьмо з фронту // ЛПр. — 1988. — № 41. — С. 3; Браты Стральцовы // ЛПр. — 1988. — № 56. — С. 2, 3; Сядзіба Косціных // ЛПр. — 1988. — № 63. — С. 2, Сцяжынка да Рэпіна // ЛПр. — 1988. — № 86. — С. 2; Юнацтва камсамольскае // ЛПр. — 1988. — № 106. — С. 2; Прызываўскія прасторы // ЛПр. —1988. — № 114,115; Сялянскае падвор’е: [в. Сушчова] // ЛПр. 1988. — № 122. — С. 3; Гаспадар зямлі: [П.М. Саўчанка] // ЛПр. — 1988. — № 126. — С. 2; У той грозны час: [1942] // ЛПр —1988 — № 128. — С. 2; Нагадала фатаграфія: [в. Ізбовічы, 1936 г.]//ЛПр. —1988. — № 134, —С. 2, 3; Першыя дні: [1917 г. у Віцебскім пав.] // ЛПр. — 1989. — № 2. — С. 2; Далёкае і блізкае: [калектывізацыя ўВіцебскім раёне]//ЛПр. —1989. —№ 1. — С. 3; Гэта было, гэтабыло...: [арэнда на Віцебшчыне ў пач XX ст.] //ЛПр. —1989. — № 49. — С. 3; Хто яны? Чым жылі?: [Мазалаўскі с/с]//ЛПр. —1989. — № 50. — С. 2; Доўгая дарога; [Лебедзевы з калгаса «Прызыў»]//ЛПр. —1989. — № 51. — С. 3; Быў на рацэ млын: [былая в. Шкялі на р. Лужаснянка] // ЛПр. — 1989. — № 53. — С. 3; Дух Мусы Джаліля // ЛПр. — 1989. — № 56. — С. 2, 3; Рашалі хвіліны і сумленне: [1943 г., Віцебскі раён] // ЛПр. — 1989. — № 65. — С. 2; Шубін у Ходараве// ЛПр —1989 — № 69. — С. 2; Вогненнымі вёрстамі; [сям’я Стральцовых]// ГП. —1989. — № 115117; На чыгунцы пад Язвіна // ЛПр. — 1989. — № 117. — С. 2; Першыя крокі: [нар. адукацыя ў Віцебскім раёне] // дпр — 1989 — № 150 — С. 3; Расказваюць дакументы: [прамысловасць у раёне ў 1920я гг.] // ЛПр. — 1990. _ № 5. — С. 2; Барвін перавоз // ЛПр. — 1990. — № 7. — С. 2; Прызнанне: [жыццё ў партыз. зоне] // ЛПр. —1990. — № 31. — С. 2; Чорны аколышак // ЛПр. —1990. — № 36. — С. 2; Трагедыя ў Мілаве: [в. Мазалава 1943 г.] // ЛПр. — 1990. — № 49. — С. 2; Камузвод Жылаў // ЛПр. — 1990. — № 55. — С. 3; Хлеб усяму галава: [Т.Ц. Шамшура] // ЛПр. — 1990. — № 67. — С. 2; Начштаба першай Віцебскай: [Л.П. Карнееў]// ЛПр. _ 1990. — № 72. — С. 2; Успаміны старога настаўніка //ЛПр. — 1990. — № 73. — С. 2; Лёс сям’і Марозавых: [в. Каралева Мазалаўскага с/с Віцебскага раёна] // ЛПр. — 1990. — № 77. — С. 2; Лётцы: [М.А. Бабкоў] // ЛПр. — 1990. — № 78. — С. 2; Ліст з Асвенцыма // ЛПр. — 1990. — № 84. — С. 2; Першыя зоркі
КНІГІ ОНЛАЙН
