Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Кузьміч Т. Газін Д.Р. // ВР. —1997. — Ns 88. — С. 2; Впхров А. Знаменнтое не может мсчезнуть // ВР. — 1999 — зостудз — С 2' Краязнаўцы Віцебскага раёна//Памяць. Віцебскі раён: Гісторыкадакументальная хроніка/уклад. У.І. Мезенцаў. — Мн.: Маст. літ„ 2004. —С. 723; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Газін Д.Р. (10.03.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ГАЙДУКОЎ КАНСТАНЦІН ПЯТРОВІЧ (24.09.1984. г. Віцебск), краязнаўца. Скончыў СШ № 34 г. Віцебска (2002). філал. факультэт ВДУ (2007). Працуе настаўнікам нямецкай мовы ў Выдрэйскай СШ Лёзненскага раёна (з 2007).
Цікавіцца гісторыяй Віцебска, асабліва падзеямі лерыяду Вялікай Айчыннай вайны, даследуе тапаніміку Віцебска і яго наваколляў, біяграфіі славутых землякоў. Разам з Б.С. Матвеевым браў удзел у падрыхтоўцы матэрыялаў, прысвечаных выдатным людзям Віцебшчыны. Падрыхтаваў некалькі прац, сярод іх пра зніклыя вёскі Віцебскага раёна, a таксама «Ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы», «Іх карані на Віцебшчыне», «Нашы людзі за мяжой», «Ураджэнцы этнічных тэрыторый Беларусі», «Яўрэі Беларусі».
Літ.: Інтэрв’ю з К.П. Гайдуковым (25.08.2010) II Асабісты архіў M B. Півавара.
66
ГАЛУБОВІЧ ВІТАЛЬ УЛАДЗІМІРАВІЧ (5.02.1974, г. Гродна), гісторык. Кандыдат гіст. навук (2003), дацэнт (2008). Скончыў СШ № 15 г. Гродна (1991), гістфак ГрДУ (1996). Працаваў выкладчыкам, дацэнтам кафедры гісторыі і сацыялогіі ПДУ (19962005), дацэнтам кафедры гісторыі дзяржавы і права Гродзенскага філіяла «БІП — інстытут правазнаўства» (20052006), дацэнтам кафедры грамадскіх навук у ГрДАУ (з 2006).
Занмаецца гісторыяй павятовай шляхты. Даследаваць гісторыю Полаччыны пачаў у 1999 г. у выніку цікаўнасці да рэгіянальнай гісторыі. Абараніў кандыдацкую дысертацыю «Кнігі запісаў Метрыкі ВКЛ за час праўлення Уладзіслава >У В?ЗЬІ (16331648) як крыніца па гісторыі Беларусі» пад кіраўніцтвам П.А. Лойкі. Браў удзел у шэрагу міжнародных, рэспубліканскіх і рэгіянальных навуковых канферэнцый: «90 гадоў Віцебскай вучонай архіўнай камісіі»(1999), «Браслаўскія
чытанні» (2000. 2003), «Да 80годдзя Полацкага краязнаўчага музея» (2006), «Псторыя і археалопя Полацка і Полацкап зямлі» (2002,2007) і інш. Аўтар значнай колькасці артыкулаў у якіх разглядае розныя аспекты гісторыі Полаччыны часоў Сярэднявечча і Новага часу.
Аўтар больш 80 публікацый. Разам з В. Вароніным выдаў тры тамы часопіса «Commentarii polocenses historici» — «Полацкія гістарычныя запіскі» (20042006).
Тв.: Р. Мяніцкі — даследчык гісторыі Віцебскага цэнтральнага архіва старажытных актаў // 90 гадоў Віцебскан вучонам архіунан камісіі: матэрыялы навук. канф., 24 ліст. 1999 г„ Віцебск / склад. В.У. Скалабан I1 ІНШ1 ^н ■ БелНДІДАС, 2000. — С. 5255; Кнігі запісаў Метрыкі Вялікага княства Літоўскага першай паловы XVH стагоддзя як крыніца па гісторыі Браслаўшчыны // Браслаўскія чытанні: матэрыялы V навуковакраязнаучан канферэнцыі, прысвечанай 939годдзю першай згадкі Браслава ў пісьмовых крыніцах — Браслау; Наваполацк. Усяслаў Чарадзей, 2001. С. 2225; Асоба Еўфрасінні Полацкай у асвятленні амчыннан пстарыяграфп // Асветніцтва і гуманістычныя каштоўнасці Беларусі ў рэтраспектыве часу. Да 900годдзяздня нараджэння Еўфрасінні Полацкай: матэрыялы міжнар. навук. канф., 3031 мая 2002 г. г. Наваполацк. Мн..Дэполіс, 2002. — С. 131137; Гарантыя шляхетнаму Яну Дзягілевічу. полацкаму месцкаму ПІсаРУ адносна яго пражьівання ў Полацку // Памяць: Гіст.дакум. хроніка Полацка / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал рэд.) [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2002^—С. 174176; (разам з В.І. Шайковым) Пстарыяграфія гісторыі Полацка 19 пачатку 20ст.//Тамсама, —С. 892901; Інструкцыя паслам ад шляхты Браслаўскага пав. насойм 1640 года // Браслаускія чытанні: матэрыялы VI навуковакраязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 150й гадавіне з дня нараджэння браслаўскага лекара, грамадскага дзеяча Станіслава Нарбута (18531926), 78 мая 2003 года.— Браслаў 2003. — С. 1822; (разам зА. Радаманам, Д. Вілімас) Земскія ўраднікі Полацкага ваяводства (другая палова XVI першая палова XVII стст.) // Commetarii polocenses historici. — 2004. — Т. I._С. 7380' Сороко С.М. «Вйтебскйе губернскме ведомостн»; офнцнальная часть н неофнцнальная часть. — Москва: Ноаоп°лоцк 2004. //Тамсама. — С. 8283; Да гісторыі адной арэнды ў Полацкім ваяводстве ў сярэдзіне XVli
^0!1]?6^1 polocenses historici. — 2005. — Т. II. — С. 4250; (разам з А. Радаманам. Д. Вілімас) Земскія ураднікі Віцебскага ваяводства ў другой палове XVI першай палове XVII стст.) // Тамсама. — С. 5161' Каранацыннысойм 1633 г. і полацкая шляхта//Матэрыялы II Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Сімяон п^ЛаЦКІ ' літаРатУРная дзейнасць», Полацк, 1819 лістапада 2004 г.
і іолацк. HI II КМЗ, 2005. — С. 2936; Беларускарасійскае памежжа як фактар грамадскапалітычнага жыцця полацкан шляхты у адлюстраванні сонмікавай дакументацыі канца XVI першай паловы XVII стагоддзя // Дыяспара. Культуралогія. Гісторыя: матэрыялы IV Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культуоа ў кантэксце культур еурапейскіх краін», Мінск, 69 чэрв. 2005 г. / пад рэд. А. Мальдзіса, А. Смаленчука Мн.. Рэд. газ. «Голас Радзімы», 2006. — С. 256260; Спроба семантычнага аналізу паняццяў' ВКЛ Рэч
Амчы^а ~наР°Д (па матэрыялахсоймікавай дакументацыі полацкай шляхты першай паловы ГеР0ЛЬДЫьеНап6. № ~ Г°Радня' 2006' с 2326; (разам з А. Радаманам) Інструкцыя
полацкапшляхты на сопм 1608 г. // Commentarii polocenses historici. — Т. III. — 2006. — С 7072' Полайкія
XVII4, ~ ~ 2007' “ с' 3742: Шляхта польскага паходжання ў Полацкім ваявод
стве у канцы XVIXVII стст. // Матэрыялы псторыкакраязнаўчай канферэнцыі. Да 80годдзя Полацкага краязнаўчага музея / уклад. В.Д. Краско. — Полацк: НПГКМЗ, 2008. — С. 4755; Інструкцыя полацкай шляхты на элекцыйны сонм 1632 г. Падзеі 1307 года ў Полацку: спроба крытычнага разбору // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкан зямлі. — Полацк, 2009. — С. 7685; Канфесійная праблематыка на сойміках Полацкага ваяводства у канцы XVI сярэдзіне XVII ст. // Хрысціянства ў гістарычным лёсе беларускага народа' зб навук. арт.. у 2 ч. Ч. 1. / ГрДУ; рэдкал.: С.В. Марозава [і інш.]. — Гродна: ГрДУ 2009 — С 179185
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Галубовіч В.У. (10.04.2010) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
67
ГАЛЬКЕВІЧ ІВАН ДАНІЛАВІЧ (12.10.1895 (1898?), г. Віцебск — 26.11.1976), адзін з найбуйнейшых калекцыянераў у БССР у пасляваенныя часы. Скончыў 4класнае гарадское вучылішча( 1913), вучыўся на двухгадовых настаўніцкіх курсах. Быў прызваны ў войска (1915), скончыў Пецяргофскую школу прапаршчыкаў. служыў камандзірам роты ў Омскім пяхотным палку на Заходнім фронце. Быў паранены. ляжаў у шпіталі ў Мінску, Маскве, быў мабілізаваны і вярнуўся ў Віцебск. Атрымліваў пенсію па інваліднасці. Працаваў канторшчыкам на чыгуначнай станцыі Віцебск(19191920). Скончыў настаўніцкія курсы. працаваў настаўнікам Обальскай пачатковай школы, загадчыкам школы ў в. Высачаны (19201925?). на заводзе «Чырвоны металіст» (імя С.М. Кірава). Працаваў загадчыкам агульнага аддзела. спецаддзела Віцебскага акруговага спажыўсаюза, начальнікам аддзела гаркама КПБ, сакратаром парткама КП(б) Б ВВЗІ (19261936). Скончыў вячэрнюю савецкую партыйную школу, Віцебскі ветэрынарназаатэхнічны інстытут. Пасля закан
чэння быў пакінуты асістэнтам на кафедры нармальнай фізіялогіі хатняй жывёлагадоўлі. Працаваў навуковым супрацоўнікам Віцебскага медінстытута (19361941). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў начальнікам мясакамбіната пры Упраўленні Паўночнан групы войскаў у савецкай зоне акупацыі Германіі (19451948). пасля вярнуўся ў Віцеоск, дзе аднавіўся на працы ў медінстытуце (19481956). Быў лектарам у Віцебскім абласным лекцыйным бюро (19561957). Скончыў вячэрні ўніверсітэт марксізмуленінізму (1950).
З’яўляўся членам таварыства «Веды». Служыў дывізіённым ветэрынарным урачом. начальнікам лячэбнага аддзела арменскага лазарэта. начальнікам армейскага лазарэта. Быў цяжка паранены, знаходзіўся без прытомнасці 22 дні. Выратавала медсястра Аляксандра Пятроўна, маладзейшая на 24 гады, якая потым стала другой жонкай.
Адзін з найбуйнейшых калекцыянераў Беларусі. Першую калекцыю пачаў збіраць, працуючы ў Скрыдлёўскай школе. Праводзіў раскопкі, кансультаваўся ў спецьіялісгаў ВАКМ. Сабраную калекцыю. якая налічвала 500 манет і медалёў, а таксама 2 слуцкія паясы, перадаў у ВАКМ (1926). Другая калекцыя. якую пачаў збіраць з другой паловы 1920х гг„ загінулаў гады Вялікай Айчыннай вайны. У яе ўваходзілі манеты, медалі, пооытавыя рэчы, кнігі з аўтографамі А. Чэхава. У. Караленкі, У. НеміровічаДанчанкі, Я. Коласа, Я. Купалы, I. Рэпіна. Быў знаёмы з Я. Купалам (1925), які падарыў яму падпісаны экземпляр паэмы «Адвечная песня». Я. Коласам. П. Галавачом. М. Чаротам. У якасці госця браў удзел у I з’ездзе Саюза пісьменнікаў Беларусі. Перапісваўся і абменьваўся рэчамі з Д. Бурлюком, адным з пачынальнікаў рускага футурызму.
Трэцюю калекцыю пачаў збіраць пасля вайпы. У яе склад уваходзілі нумізматычная частка, медалі, рэчы з бронзы, фарфору. фаянсу, косці. гравюры, шмат скульптур. Меўся злепак з пасмяротнай маскі Л. Бетховена. аўтографы 1. Тургенева. М. Прышвіна.^4. Шолахава, М. Ісакоўскага, К. Сіманава. С. Міхалкова, 1. Эрэнбурга і інш. выбітных асоб. Асобны гонар калекцыі — збор памятных медалёў і ваенных узнагарод Расіі, СССР і замежных краін. нагрудныя знакі Расіі і СССР. Валодаў вялікан бібліятэкай з некалькіх тысяч тамоў, у якую ўваходзілі рэдкія выданні XVIII—XIX стст., у тым ліку кнігі, якія мелі дачыненне да гісторыі Беларусі і Віцебшчыны: А. Сапунова. Е. Раманава. М. Нікіфароўскага, Я. Карскага і іншых вядомых даследчыкаў. ~
Пасля смерці калекцыянера жонка перадала значную частку калекцыі ў дар г. Віцебску (чэрвень 1993). На яе аснове быў створаны філіял ВАКМ — Музей прыватньіх калекцый. Перададзеная калекцыя складаецца з 7007 рэчаў. Сярод іх найоольшан з яўляецца нумізматычная частка: 3500 экспанатаў, з якіх экспануецца 600 (у тым ліку самая^вялікая на Беларусі калекцыя нямецкіх срэбных манет перыяду 18761933), адна з найбуйнейшых у краіне калекцыя памятных медалёў, узнагарод і значкоў. Цікавасць выклікаюць археалагічная калекцыя (каменныя сякеры), скульптуры (30. выстаўляецца 12), курыльныя трубкі. літаратурны збор (кнігі з дарчымі надпісамі. рэдкія экземпляры рознага кшталіу выданняў. часопісаў). ... . „
КНІГІ ОНЛАЙН
