Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
ЖУКОЎСКІ ВІКТАР ВАСІЛЬЕВІЧ (12.08.1955, г. Маладзечна), педагог, краязнаўца. Скончыў СШ № 4 г. Маладзечна (1972), геаграфічны факультэт БДУ (1981). Працаваў на радыё механікам, інжынерам у аддзеле камплектацыі Маладзечанскага радыёзавода «Спутннк» (19721974), настаўнікам геаграфіі, намеснікам па выхаваўчай працы ў СШ № 18 г. Оршы (Барані). Служыў ва УС СССР (19721974). Сапраўдны член Геаграфічнага таварыства Беларусі (2002). Жыве ў г. Барані Аршанскага раёна Віцебскай вобл.
Яшчэ ў дзяцінстве цікавіўся гісторыяй мясцовасці пражывання. Пэўны ўплыў аказаў дырэктар Маладзечанскага краязнаўчага музея Г. Каханоўскі, які пражываў па суседстве. Больш сур’ёзна вывучэннем роднага краю заняўся пад час працы ў школе. Даследуе геаграфію, гісторыю і культуру г. Оршы, Аршанскага раёна, г. Барані, гісторыю СШ № 18. У пачатку 1990х гг. пачаў займацца велатурызмам. Сабраныя на працягу вывучэння краю матэрыялы пачаў афармляць і друкаваць у часопісах «Географня в школе», «Пазашкольнае выхаванне», мясцовым перыядычным друку.
Падрыхтаваў да выдання геаграфічны даведнік «Фнзнческая географня Оршанского района». Браў удзел у стварэнні зборніка «Мой родны край — Аршаншчына», аўтар чатырох артыкулаў, прысвечаных прыродзе краю. Напісаў і выдаў вучэбны дапаможнік «Оршеведенне» (2002, 2008), «Город Барань» (2004), а таксама некалькі буклетаў. Аўтар шэрагу артыкулаў у перыядычным рэспубліканскім і мясцовым друку («Краязнаўчая газета», «Настаўніцкая газета», «Віцебскі рабочы», «GzN»). У «Аршанскай газеце» надрукаваў серыю артыкулаў, прысвечаных 400годдзю г. Барані, а таксама некаторыя раздзелы выдання «Оршеведенне». Падтрымлівае сувязі з Геаграфічным таварыствам Беларусі, Цэн
115
трам дзіцячаюнацкага турызму і краязнаўства г. Оршы, музейным комплексам гісторыі і культуры Аршаншчыны.
Тв.: Кнігі і брашуры: Фнзпческая географпя Оршанского района: [саматуж. выд.]. — Мн., 1999. — 56 с.; Оршеведенне. — Орша: Дналь, 2002. — 120 с.; Горрд Барань. В помоіць нзучаюіцнм оршеведенне. — Орша: Дналь, 2004. —40 с.; (разам з А. Яковіным) XXX лет государственной обідеобразовательной школе № 18 г. Баранн: [саматуж. выд.]. — Орша, 2005. — 44 с.; Выхаваўчая работа ў ДАСШ № 18 г. Барані на старонках «Аршанскай газеты». — Барань, 2005. — 43 с.; (разам з Н. Івановай) Улпцы города Баранн: [саматуж. выд.]. — Орша, 2006. — 60 с.; Велоснпедные походы ГОСШ № 18 г. Баранп: [саматуж. выд.]. — Орша, 2006. — 56 с.; (разам з Д. Радкевіч) ГОСШ № 18 г. Баранн на страннцах оршанскмх газет. — Орша, 2007. — 50 с.; Оршеведенне: пронзводственнопрактнческое нзданне. — 2е пзд. — Орша: Оршанская тнпографня, 2009. — 208 с.
Артыкулы ў навуковым друку: Рэльеф Аршанскага раёна // Мой родны край — Аршаншчына: гісторыкакраязнаўчы зборнік для пачатковага азнаямлення / аўт.саст. Т.М. Вароніна, А.М. Шышкевіч. — Віцебск: Віцебская друкарня, 2000. — С. 68; Рэкі Аршаншчыны II Тамсама. — С. 812; Азёры нашага раёна II Тамсама. — С. 1215; Клімат Аршанскага раёна //Тамсама. — С. 3842; Есть такой курс Оршеведенне // БД. — 2001. — № 7; Рэгіянальная геаграфія: Праблемы развіцця і выкладання // Оршеведенне: вчера, сегодня, завтра. — Могнлев, 2004; Курс «Оршеведення» // Румлёўскія чытанні. Навуковапрактычная канферэнцыя, 17 лютага 2005, г. Гродна. — Гродна, 2005.
Артыкулы ў перыядычным друку: На радзіме пісьменніка: [В. ДунінМарцінкевіч]// АГ. — 1994. — № 36_. — С. 3; Наш Дняпро//АГ. —1994. — № 86. —С. 3; КліматАршаншчыны //АГ. —1996. — № 143144; Настаўнік настаўнікаў Аршаншчыны: [А.А. Задраеўскі] // АГ. —1998. — № 103. —С. 2; Вуліцы горада: [Барані — 400]// АГ _ logs. _ № no. — С. 3; Фірма Лёс//АГ. — 1998. — № 112. — С. 3; Музеі //АГ. — 1998. — № 121.— С. 2; Мой родны горад //АГ. — 1998. — № 127; Оршазнаўства //АГ. — 1999. — № 132. — С. 3; Тыдзень — «Оршазнаўству» // АГ. — 1998. — № 145; Шкрльнікі пра «Оршазнаўства» // АГ. — 2000. — № 15. — С. 2J Збіралі легенды // АГ. — 2001. — № 6. — С. 4; Балоты Аршаншчыны // АГ. — 2001. — Na 65. — С. 3; Оршанскнй замок // АГ. — 2003. — № 9697. — С. 8.
Літ Нванова С Г. Оршанскме краеведы: бнографнческнй справочннк. — Орша, 2002. — С. 12; Барыс С Аршазнаўства // БГЧ. — 2003. — № 8. — С. 7172; Маркевіч М. Усё пра Аршаншчыну: [рэц. на кнігу «Оршеведеняе»] // НС. — 2003. — № 38. — С. 5; Маркевіч М. Усё пра ўсё і для ўсіх узростаў: [«Оршеведенне» В. Жукоўскага] // АГ. — 2003. — № 44. — С. 2; Маркевіч М. Подарок городу н району: [рэцэнзія на кнігу Жукоўскага В. «Фнзпческая географпя Оршанского райрна»] // АГ. — 2006. — № 115. — С. 3; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Жукоўскі В.В. (21.10.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ЖУРАЎЛЁВА (Казначэева) ЗІНАІДА АНДРЭЕЎНА (28.05.1927, ст. Аўраамская Гомельскай акругі), гісторык, архівіст. Скончыла СШ у г. Барысаглебску Варонежскай вобл. (1945), МДГАІ (1949). Працавала ст. навуковым супрацоўнікам Дзяржархіва Баранавіцкай вобл. (19491953). 3 1953 г. на Віцебшчыне. Займала пасады ст. навуковага супрацоўніка, ст. інспектара па асноўнай дзейнасці архіўнага аддзела Віцебскага аблвыканкама, навуковым супрацоўнікам партархіва Віцебскага абкама КПБ, заг. архіўнага аддзела Віцебскага аблвыканкама (19531983).
Зрабіла вялікі ўкладу развіццёархіўнай галіны наВіцебшчыне. Кваліфікавана кіравала архіўнымі ўстановамі вобласці. З’яўлялася кансультантам шэрагу навуковадаследчых тэм па архівазнаўстве. Неаднаразова прымала ўдзел у навуковых канферэнцыях архівістаў СССР і БССР.
З’яўлялася членам рэдкалегіі і складальнікам даведніка «Дзяржаўны архіў Віцебскай вобл. і яго філіял у Полацку
(19171941)», аўтарам «Очерков по нсторнн г. Оршн» (1962, 1967). Праводзіла значную працу па выяўленні дакументаў для зборнікаў «Велнкая Октябрьская соцналнстнческая революцня в Белорусснн» (1957), «Комнтеты бедноты в БССР» (1958), «Революцмонные комнтеты в Белорусснн» (1961).
Аўтар шэрагу артыкулаў у мясцовым перыядычным друку. Актыўна прымала ўдзел у падрыхтоўцы і правядзенні радыё і тэлеперадач на тэмы: «Віцебшчына перадваенная», «Пісьмы працоўных Віцебшчыны У. I. Леніну», «Першамай 1920 г. на Віцебшчыне», «3 гісторыі Віцебскай камсамольскай арганізацыі», «3 гісторыі забастовачнага руху рабочых ільнопрадзільнай фабрыкі “Дзвіна” (19001917)» і інш. (каля 40 перадач). Выступала з лекцыямі і дакладамі перад грамадскасцю, з’яўлялася сакратаром Навуковага савета пры архіўным аддзеле Віцебскага аблвыканкама, членам бюро Віцебскага гарадскога аддзялення БДТАПГіК.
Заслужаны работнік культуры БССР. Узнагароджана медалямі «За доблесную працу. У азнаменаванне 100годдзя з дня нараджэння У.І. Леніна», «Ветэран працы», Ганаровымі граматамі ВС БССР.
116
Тв.: Орша: нсторнкоэкономнческнй очерк. — Мн.: Беларусь, 1962, —124 с.; (разам з М.Л. Байновай)От рабочего контроля к государственному управленню промышленностью // ВР. — 1957. — 2 чэрв. — С. 2; (разам з В. Глушко, Т. Кастенюк) У авангардзе ардэнаноснага калектыву // ВР. — 1971. — 9 верас. — С. 2; (разам з Т.Н. Костенюк) Коммуннсты всегда впередн. К 90летню станкостроптельного завода нм. Комннтерна // ВР. —1972, —9 верас. — С. 3; (разам зТ. Касцянюк) У авангардзе калектыву//ВР. —1973. — 9чэрв, —С. 3.
Літ.: ДАВВ. Ф. 1п, воп. 179, спр. 86; Ф. 289, воп. 1к, спр. 125 (Асабовая справа З.А. Жураўлёвай); Долгова А.В. Журавлева З.А. // Внтебіднна архнвная: Нсторня, фонды, персоналмн, cep. ХІХХХ вв. — Мн: БелНДІДАС, 2002. — С. 185; Жураўлёва З.А. // Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік / склад. С.У. Жумар, М.Ф. Шумейка. — Мн.: БелНДІДАС, 2006. — С. 103.
ЖЫГУНОЎ АЛЯКСАНДР (Алесь) МІХАЙЛАВІЧ (27.02.1954, в. Тройца Шклоўскага раёна), журналіст, паэт. Скончыў Старасельскую ПШ, Новабрашчынскую СШ (1970), філал. факультэт БДУ (1976). Працаваў дырэктарам клуба ў в. Баркі Шклоўскага раёна, настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Чарневіцкай СШ Глыбоцкага раёна (19761980), карэспандэнтам Глыбоцкага раённага радыё, карэспандэнтам раённай газеты «Шлях Перамогі» (цяпер «Веснік Глыбоччыны»), настаўнікам у Пліскай СШ (з 1992). Аўтар артыкулаў, прысвечаных людзям культуры Глыбоччыны. Член Саюза пісьменнікаў (1982).
Тв:. He маем права занядбаць. Да 100годдзя Я. Драздовіча // ШП. — 1988. — № 8. — С. 2; Вяртанне Алеся Дубровіча // ВР. —1988. — № 215. —
С. 4; Я — Драздовіч Язэп // ШП. —1988. — № 121. — С. 3; «Я — Драздовіч Язэп» // ВР. —1988. — № 192. — С. 3; Ведай свой край, даражы яго мінулым: Я — Язэп Драздовіч//ЛТ. —1988. — № 124.— С. 1; ПаэтЯнка Пачопка // ШП. —1989. — № 5. — С. 2; Цёркін з Шыцікаў IIШП. —1990. — № 63. — С. 3; 3 пяшчотай і журбой, або Вырас у глыбінцы паэт: [М. Баравік] // ВР — 1991. — Ns 57. — С. 3; Чарневічы на карце Глыбоччыны // ВГл. — 2007. — 29 жніўня. — С. 3.
Літ.: Памяць. Гісторыкадакументальная хроніка Глыбоцкага раёна. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 418; Пісьменнікі Віцебшчыны: даведнік. — Віцебск: ВАД, 2001. — С. 33.
ЖЫЖНЕЎСКАЯ НАТАЛЛЯ ВАСІЛЬЕЎНА (30.04.1923, в. Чаравяты Ушацкага раёна Віцебскай вобл. — 4.05.2009), краязнаўца. Скончыла Віцебскае педагагічнае вучылішча (1941), аддзяленне журналістыкі Мінскай вышэйшай партыйнай школы (1964). Працавала ў Кастрычніцкім райкаме ка.мсамола г. Віцебска, рэдакцыі газеты «Віцебскі рабочы», загадчыкам аддзела пісьмаў рэдакцыі газеты «Калгасная трыбуна» («Ленінская праўда») Віцебскага раёна (з 1954). Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны.
У віцебскай раённай газеце «Ленінскі прызыў» вяларубрыку «Летапіс народнай славы», прысвечаную гісторыі Віцебскага раёна ад Кастрычніцкай рэвалюцыі. 3 мэтай падрыхтоўкі матэрыялаў для гэтай рубрыкі збірала матэрыялы па гісторыі раёна савецкага перыяду. Аўтар шэрагу артыкулаў пра герояў вайны і працы, лепшых людзей Віцебскага раёна.
Узнагароджана ордэнам Айчыннай вайны II ступені. медалямі «Заадвагу», «Партызану Айчыннай вайны» II ступені, іншымі медалямі СССР, Ганаровай граматай ВС БССР.
Тв.: Віцебскі раён // ЭГБ. Т. 2. — С. 335336.
Артыкулы ў перыядычным друку: Подзвігу жыць вечна: [Герой Савецкага Саюза Г.Ф. Пацёмкін] // Лпр. — 1975. — 20 лют.; Першая Беларуская. Летапіс народнай славы // ЛПр. — 1985. — № 36 — С 3' Саратнік Ілыча: [М.М. Барадзін] // ЛПр. — 1985. — № 48. — С. 3; Дарога да Берліна // ЛПр. —1985. — № 49. — С. 3; (разам з В. Кухаравай) Шлі з баямі 51я і 39я // ЛПр. — 1985. — № 54. — С. 3; Тут быў здзейснены подзвіг: [в. Старае Сяло] // ЛПр. —1985. — № 64. — С. 3; Падзяліся з людзьмі багаццем: [бібліятэка ў п. Кіраўскі] // ЛПр. — 1985. — № 73. — С. 2; Карэнні ў народзе: [адукацыя ў Віцебскім раёне ў сав. часы] // ЛПр. — 1985. — № 76. — С. 3; Прысягнуўшыя зямлі: [сям’я Сафрончыкаў з в. Астраўскія Віцебскага раёна] // ЛПр. — 1985. — № 82. — С. 2; Імя Чырвонасцяжнага Ленінскага камсамола //ЛПр. —1985. — № 112. — С. 3; Імя, авеянае легендамі // ЛПр. — 1985. — № 135. — С. 3; У баях за вызваленне роднага краю) // ЛПр. — 1986. — № 33 — С. 3; Экіпаж: [гібель сав. самалёта каля в. Загор’е] // ЛПр. — 1988. — № 152. — С. 2' Сэрцы аддадзеныя людзям // ЖП. — 1998. — № 51. — С. 2.
КНІГІ ОНЛАЙН
