Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Іларыёнаў Г. Памяццю ўрастаем у свой край // КР. —1991. — Ns 4. — С. 3; Лабачэўская Л. Шляхамі вечнага вандроўніка // КР. — 1993. — Ns 43. — С. 1,3; Яшчэ не вечар! // НС. — 1996. — 23 студз. — С. 2; Януш I. Даследчык мінуўшчыны// НС. —2006. — 31 студз. — С. 5; Майсяёнак А. 3 любоўю да роднага краю// ВР. — 2006. — 31 студз.; Корсак Э. Для адпачынку часу не стае // КР. — 2006. — 25 студз.; Лупач 3. «Нам трэба ганарыцца помнікамі гісторыі і культуры свайго народу» // ВГ. — 2006. — 19 студз.; Кожан Кліменцій Арсеньевіч. Аўтабіяграфія (5.11.2007) // Асабісты архіў М.В. Півавара; Кожан К. А. Краязнаўчая работа (5.11.2007) // Тамсама; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Кожан К.А. (5.11.2007) // Тамсама.
КОЖАР НАДЗЕЯ УЛАДЗІМІРАЎНА (15.11.1949), краязнаўца. Скончыла філал. факультэт БДУ. Працавала выхавацелькай ў дзіцячым садку, супрацоўніцай, потым гал. захавальніцай фондаў Расонскага музея баявой садружнасці (19782005). Брала ўдзел у арганізацыі музея. афармленні экспазіцый, прысвечаных П.М. Машэраву, у стварэнні музея пад адкрытым небам у Роўным Полі. Аўтар вялікай колькасці нарысаў, замалёвак, апавяданняў пра землякоў, удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны, пра легенды і паданні, тапаніміку Расоншчыны, якія змяшчае настаронках раённай газеты «Голас Расоншчыны».
Тв.: Артыкулы ў перыядычным друку: Герой Савецкага Саюза — Аляксандр Кірылавіч Шэлепень // КШ — 1988. — № 20. — С. 2; Ішоў бой за Парэчча: [1943] // КШ. — 1989. — Ns 79. — С. 2; Расонскія мадоны: [Н.С. Шалаева] // ГлРс. — 2001; Хадзіў у разведку салдат // ГлРс. — 2003. — № 45. — С. 2; Кветкі памяці: [І.А. Анкудзінаў]//ГлРс. — 2003. — № 48. —С. 3; Рамонкі, спаленыя вайной// ГлРс. — 2003. — № 52—С. 3; Навечнаў памяці: [В.Я. Лапенка]// ГлРс. —2003. — № 55. —С. 3; Зорка Радзівона Ахоціна // ГлРс. —2003. — Ns 66. — С. 3; Святло ўдзячнага сэрца: [Ч.У. Кукуладзэ] // ГлРс. — 2003. — № 72. — С. 2; Юнацтва прайшло ў агні: [У.А. Шарпенка] // ГлРс. — 2004. — № 2. — С. 2; Першы настаўнік: [К.М. Хавецкі] // ГлРс. — 2004. — Ns 8. —С. 4; Агеньчыкі далёкай славы: [С.І. Мажайскі]// ГлРс —2004. — № 19. — С. 3; Подзвігі іх будуць жыць у вяках// ГлРс. — 2004. — Ns 24, —С. 3; Навечна ў памяці: [У. Кажамячанка]// ГлРс. — 2004. — № 27. —С. 2; Мужнасць патрыёта: [Р.Д. Шалаеў]//ГлРс. — 2004. — № 36. — С. 2; Зудзячнасцюза мужнасць: [П.В. Глазкін]// ГлРс. — 2005. — Ns 5. — С. 2; Зорны шлях героя: [С.І. Жукаў] // ГлРс. — 2005. — № 11. — С. 2; Помнікі сярод белых снягоў// ГлРс. — 2005. — Ns 12. — С. 3; Квітнелі ружы Балгарыі: [І.С. Майсейчанка]//ГлРс. — 2005. — Ns 29. — С. 3; Наказ праз дзесяцігоддзі: [В.З. Яфрэменка] // ГлРс. — 2005. — № 85. — С. 1; Снежань у гісторыі Расоншчыны // ГлРс. — 2005. — № 95,99; Месяцы ў гісторыі Расоншчыны // ГлРс. — 2006. — № 3, 10, 27, 37, 44, 52, 62, 64, 73, 79; Гавораць былыя супрацоўнікі музея // ГлРс. — 2006. — № 51. — С. 3; Пра партыз. разведчыка і нямецкага «языка» // ГлРс. — 2006. — Ns 62. — С. 3; Повалншннскме дубы // ГлРс. — 2006. — № 82. — С. 4; Гара Рагвалода I Рагнеды // ГлРс. — 2006. — Ns 83. — С. 4; 3 Полацка на самалёце // ГлРс. — 2006. — № 84. — С. 3; Даўніна стукае ў сэрцы; [в. Сакалішча] // ГлРс. — 2006. — № 87. — С. 3; Тут Ян Баршчэўскі нарадзіўся // ГлРс. — 2007. — Ns 3. — С. 4; Помнік бессмяротнасці: [помнікі лётчыкам у в. Сяляўшчына] // ГлРс. — 2007. — № 5. — С. 4; Шыпшына над возерам: [легенда] // ГлРс. — 2007. — № 8. — С. 4; Тут мужнасцю продкаўусё навокал напоўнена: [Я.П. Кульнёў]// ГлРс. —2007. — Ns 11. — С. 4; Ля партызанскіх зямлянак: [«Музей партыз. побыту»] // ГлРс. — 2007. — № 1920. — С. 6; Краше тут; [народная этымалогія назвы в. Крашуты] // ГлРс. — 2007. — № 34. — С. 4; Панская затока // ГлРс. — 2007. — № 53. — С. 4; Пашчасціла працаваць побач: [П.М. Машэраў] // ГлРс. — 2008. — № 7. — С. 2; Впкентня: [В.В. Дамброўская] // ГлРс. — 2008. — Ns 39. — С. 3; Змястоўны дыялог // ГлРс. — 2008. — Ns 48. — С. 5; Успаміны старога маёнтка: [Расоны] // ГлРс. — 2008. — № 93. — С. 4.
Літ.: Прудоўскі Р. Жывы вянок яе зямнога шчасця // ГлРс. — 2004. — № 69. — С. 3.
КОЗАК КУЗЬМА ІВАНАВІЧ (16.09.1955, в. Альшаны Столінскага раёна Брэсцкай вобл.), гісторык. Скончыў МДПІ (1981). Працаваў настаўнікам Крывіцкай СШ Салігорскага раёна, нам. дырэктара НАРБ, дацэнтам кафедры крыніцазнаўства БДУ (з 1995). Даследуе гісторыю Другой сусветнай вайны, архівазнаўства, напалеонаўскія войны. Адзін з укладальнікаў гісторыкакультурнай хронікі «Памяць» Пастаўскага раёна. Аўтар шэрагу артыкулаў у ёй.
158
Тв.: (разам з У.Я. Магільніцкім) Прырода раёна //Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Пастаўскага раёна. —Мн.: БелТА, 2001. — С. 2228; Пастаўская воласць на мяжы ХІХХХ ст. //Тамсама. — С. 110117; (разам з С.А. Захаравым) Пастаўшчына ў гады Першай сусветнай вайны // Тамсама. — С. 123130; Часы міжуладдзя: [1917] //Тамсама. — С. 131135; У складзе Польшчы //Тамсама. — С. 144155; Да новага жыцця: [19391941 ]//Тамсама. — С. 166170; Вернутыя імёны: [рэпрэсіі на Пастаўшчыне]//Тамсама. — С. 181182; Цяжкі час акупацыі // Тамсама. — С. 203210; Армія Краёва на Пастаўшчыне // Тамсама. — С. 309311.
Літ.: ЭГБ. Т. 6. Кн. 2. — Мн., 2001. — С. 401; Корзенко Г.В. Нсторнкн Беларусн в начале XXI столетня: бйобйблнографнческйй справочннк. — Мн.: Бел. наука, 2007. —С. 171172.
КОЛАСАЎ КАНСТАНЦІН МІКАЛАЕВІЧ (25.12.1917, в. Пухі Віцебскага пав. Віцебскай губ. (цяпер Заронаўскага с/с Віцебскага раёнаВіцебскай вобл.)21.11.1977). архівіст, краязнаўца. Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1938), камандзірскія курсы Харкаўскай радыётэхнічнай акадэміі (1954), гадавыя курсы кіруючых работнікаў і спецыялістаў пры МДГАІ (1966). Працаваў на Віцебскай швейнай фабрыцы «Сцяг індустрыялізацыі» (1934), тэхнікамгеадэзістам Віцебскага абласнога зямельнага аддзела (1938). Служыў ва УС СССР (19381958). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў дырэктарам ДАВВ (19581977).
За час кіраўніцтва калектывам ДАВВ правёў вялікую працу па арганізацыі будаўніцтва новага будынка архіва (1963), перавозцы ў яго дакументаў з былога Маркавага манастыра. Зрабіў істотны ўклад у арганізацыю работы па выкарыстанні дакументальных матэрыялаў праз сродкі масавай інфармацыі (друк, радыё, тэлебачанне, фотавыставы), выступаў з лекцыямі і дакладамі перад грамадскасцю.
Аўтар больш за 75 артыкулаў у мясцовым перыядычным друку на краязнаўчую тэматыку. 3 яго ўдзелам падрыхтаваны і праведзены 20 радыёперадач і 30 тэлеперадач, у якіх асвятляліся розныя тэмы па гісторыі Віцебшчыны: «Этапы рэвалюцыі», «Герой шабельных паходаў» (І.Ф. Шубіна), «Наступальныя аперацыі Чырвонай Арміі пры вызваленні Віцебска», «На рубяжы XX стагоддзя» (з гісторыі Віцебска), «Першыя крокі» (да40годдзя Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Я. Коласа) і інш.
З’яўляўся членам прэзідыума Віцебскага абласнога савета БДТАППК. Узначальваў гісторыкаархеалагічную секцыю гэтай арганізацыі. Меў званне «Ганаровы член БДТАПГІК» (1988). Быў членам саветаў абласнога краязнаўчага музея, народнага музея У. 1. Леніна.
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі. медалямі «За баявыя заслугі», «За Перамогу над Германіяй», «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту», «За доблесную працу», «У азнаменаванне 100годдзя з дня нараджэння У. I. Леніна».
Тв.: У дні ўсенароднага смутку // ВР. — 1960. — 12 сак. — С. 2; Гэта было ў 1922 // BR — 1962. — 28 сак. — С. 2; Дакументы расказваюць // ВР. —1962. —10 жніўня. — С. 3; Дакументы апавядаюць // ВР. — 1962. — 31 жніўня. — С. 3; Віцебшчына, год 1922 // ВР. — 1962. — 30 снеж. — С. 3; За шчасце народнае // ВР. — 1963. — 23 лют. — С. 3; 3 гвардыі рэвалюцыянераў // ВР — 1965. — 5 верас.; У тыя незабыўныя дні // ВР. — 1965. — 6 ліст.; 17 баявых сцягоў // ВР. — 1965. — 16 ліст.; Герой шабельных паходаў // ВР. — 1968. — 9 студз.; Першыя радасці // ВР. — 1968. — 27 чэрв.; Трэці губернскі з’езд Саветаў // ВР. — 1968. — 7 верас.; Да 50й гадавіны гарадоцкіх бальшавікоў // ВР. — 1968. — 8 кастр.; За землю, за волю, за лепшую долю // ВР. — 1968. — 5 ліст.; (разам з Я. Рыкліным): Па слядах адной тэлеграмы У.І. Леніну // ВР. — 1970. — 20 студз. — С. 23; Аб чым расказала старая карта // ВР. — 1971. — 29 крас.; Віцебшчына, год 1922//ВР — 1971. — 1 кастр.; Калышанскія грошы//ВР. — 1971. —21 снеж.; Вялікі саюз сярпа і молата// ВР. — 1972. — 13 снеж. — С. 23; Гарачае лета // ВР. —1972. — 23 чэрв. — С. 2.; Праспект Фрунзе// ВР. — 1972. — 27 мая; Байцыінтэрнацыяналісты // ВР. — 1973. — 21 лют. — С. 2; «...Самая лепшая павязка на мае раны» // ВР. — 1973. — 22 крас. — С. 2; I стала мара явай // ВР. — 1974. — 17 верас. — С. 2; Першае скліканне// ВР —1975. — 15чэрв. — С. 2 Партрэт камуніста. Па старонках франтавых газет//ВР. —1975. — 1 мая. — С. 2; Старонкі рэвалюцыйнай барацьбы // ВР. — 1976. — 17 верас.
Літ.: ДАВВ. Ф. 289, воп. 1к, спр. 90 (асабовая справа К.М. Коласава). Долгова A. В., Шарендо В.В., Колосов К.Н. // Внтебцнна архнвная: Нсторня, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002. —С. 184; Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік/ склад. С.У. Жумар, М.Ф. Шумейка. — Мн ■ БелНДІДАС, 2006. — С. 136.
159
КОПЦІК ЮРЫ АЛЯКСАНДРАВІЧ (Ю Аршыца) (29.01.1957, г. Орша). Скончыў 8 класаў СШ № 13 г. Оршы (1972), аддзяленне клубнай работы Віцебскага культасветвучылішча (1975). Працаваў дырэктарам Якубаўскага СДК Дубровенскага раёна (1975), кіраўніком аркестра народных інструментаў, мастацкім кіраўніком дамоў культуры г. Оршы (19751978), электрыкам на прадпрыемствах (19851989), карэспандэнтам «Аршанскай газеты» (19901997) і інш. газет г. Оршы. Кіраваў краязнаўчым гуртком у ЦДЮТЭ г. Оршы.
Даследуе гісторыю і культуру Оршы, аддаючы перавагу перыяду XVI стагоддзя, маскоўскалітоўскім войнам XVI ст., тапаніміцы роднага краю. Пэўны ўплыў на фарміраванне поглядаў і зацікаўленасці ў вывучэнні гісторыі роднага краю аказаў Ю. Вольф. Гісторыяй роднага краю зацікавіўся пасля таго, як скончыў вучылішча і пачаў працоўную
дзейнасць. Краязнаўчыя даследаванні атрымалі сістэмнасць. калі стаў браць удзел у працы гісторыкакультурнага клуба «Повязь» г. Оршы.
Займае актыўную грамадскую пазіцыю. Адыграў ролю ў краязнаўстве Аршаншчыны тым, што на старонках мясцовага перыядычнага друку ўзняў праблемы аховы помнікаў гісторыі і культуры, стану беларускай мовы, экалагічнага становішча горада і наваколляў. гарадской геральдыкі, палітычных рэпрэсій, існавання старадаўніх падземных хадоў у Оршы, верагоднасці існавання ў часы сярэднявечча аднаго з адгалінаванняў шляху з «варагаў у грэкі» і інш.
КНІГІ ОНЛАЙН
