• Газеты, часопісы і г.д.
  • Матэрыялы да 100-годдзя з дня нараджэння Міколы Шчакаціхіна, 1896–1940

    Матэрыялы да 100-годдзя з дня нараджэння Міколы Шчакаціхіна, 1896–1940


    Памер: 120с.
    Мінск 1996
    64.47 МБ
      2. Созданме монахннямн Новодевмчьего монастыря плаіданйцы в дар смоленскому епмскопу Гурню Заболоцкому в 15451546 гг. Художественностмлмстнческне особенностн памятнмка.
      3. Эпоха смутного временм. Дар короля Снгмзмунда III Внленскому Тронцкому монастырю в 1611 г. Передача плаіданмцы князю Адаму Чарторыйскому для его коллекцнн древностей в Пулавском замке (ок. 1820 г.). Польское восстанне 1831 г. Перенос плаіцаннцы в Клеменсовскмй замок графов Замойскпх.
      4. Розыск плаіданнцы по указанню генералгубернатора Муравьева М.Н. Возвраіденне памятнмка в Москву й перенос его в Новодевмчнй монастырь в 1864—1865 гг.
    
    
    
    Сташкевіч А.Б., Мінск
    БЕЛАРУСКАЕ ШКЛО Ў МАСКВЕ XVII ст.
    
    
       Праблеме рускабеларускіх сувязей прысвячалі свае працы многія аўтары, а ў публікацыях апошніх гадоў выразна назіраецца тэндэнцыя да канкрэтызацыі некаторых аспектаў дадзенай тэмы. Ускосна рускабеларускія сувязі разглядаліся і ў даследаваннях па Ьеларускаму сярэдневечнаму шкларобству. Апублікаваны дакументальны матэрыял сведчыць пра шырокі геаграфічны дыяпазон гэтых сувязей, які ахопліваў усю Усходнюю і Пауночную Беларусь, Палессе і працягваўся далей  на Міншчыну і частку Гародзеншчыны. Мытныя кніп Смаленска, Вязьмы, Тулы за 16261678 гг. утрымліваюць шматлікія запісы пра беларускі гандаль шклом у Маскоўскай дзяржаве, з якіх мы даведваемся пра нанбольш распаўсюджаны асартымент такога тавару. Гандлявалі ў асноўным "шклом аканічным", "скляніцамі", "скляніцамі навожены золатам", проста "склом", квартамі Раскопкі на Краснан плошчы ў Маскве, якія праводзіла ў 1988 г. Маскоўская археалагічная экспедыцыя, далі матэрыяльнае пацвярджэнне вышэйадзначаным фактам Пры даследаванні рэштак вядомага з пісьмовых крыніц XVIIXVIII стст. паграбка Івашкі Цюкі была выяўлена цэлая калекцыя (400 фр.) шкляных вырабаў (у асноўным, посуду) якая дазволіла супаставіць знойдзены матэрыял з ужо даследаваным раней і выяўленым на тэрыторыі Беларусі. Паграбок быў пабудаваны ў 1636 г. "нз оброку..." "Сретенской сотнм тяглецом Пвашкой Тюкой..." "под болшнмн пушкамм что у лобного места". Івашка под темн пушкамн сделал погреб каменный да кладовую палату длнной на 10, поперег на 8 саженях, да круг сторон погреба н палаты 22 лавкм каменные". У 1655 г. "тот погреб, н палат, м лавкн отпмсаны на Велнкмх Государей м отдаются внаем торговым людям" у сувязі са смерцю гаспадара, які не пакінуў спадчыннікаў. Час найбольшага
    
    
    114
    
    функцыяніравання Івашкіна паграбка  канец XVII  першая палова XVIII ст. (на гэты перыяд прыпадае частка нумізматычнага матэрыялу). Гэтым жа часам датуецца і сабраная калекцыя шкла. Аснову калекцыі складае сталовы посуд  шкляніцы, шклянкі, куфлі, кварты, круглыя бутэлькі. Адметнае месца займаюць шкляніцы. Гэта традыцыйны для беларускага познесярэдневяковага шкла посуд з высокай (ад 9; 13,5 і вышэй) чашай на паддоне, утвораным хвалістаўкладзеным жгутом, край якога прыгожа зашчыплены. Выдзьмуты шкляніцы з цемназяленага, з ізумрудным адценнем шкла. Такое адценне было характэрна для мсціслаўскіх шкляных вырабаў сярэдзіны XVII ст. Аздабленне дна хвалістаўкладзеным жгутом сустракаецца таксама ў куфляў з маскоўскай калекцыі. Вельмі цікавымі, на наш погляд, з'яўляюцца некаторыя тыпы шклянак альбо кубачкаў з вузкім у дыяметры донцам і моцна раскрытым вусцем. Такія шклянкі былі выяўлены толькі ва Усходняй Беларусі, асабліва іх шмат у мсціслаўскай калекцыі. Месца пераходу вусця ў донца на некаторых шклянках пазначана трыма радамі хвалістападобных жгутоў.
      Фрагменты донцаў і сценак кварт, упрыгожаныя радамі рознакаляровых, уплаўленых у тоўшчу матэрыяла шкляных ніцей маюць аналогіі ў крычаўскай і магілёўскай археалагічных калекцыях. Даследаванне маскоўскай калекцыі шкла, такім чынам, не толькі сведчыць пра беларускае яго паходжанне (што цалкам даказана, бо не сустракаюцца аналогіі сярод рускіх матэрыялаў), але дазваляе вызначыць і пэўны рэгіён вытворчасці гэтых вырабаў, якім, на нашу думку, з'яўляецца Магілёўшчына.
    
    ЗМЕСТ
    
    
    
    БІЯГРАФІЧНЫЯ МАТЭРЫЯЛЫ I ДАКУМЕНТЫ
    
    Арсень Ліс. Мікалай Мікалаевіч Шчакаціхін .................................... 3
    Храналогія жыцця і дзейнасці М. Шчакаціхіна (18961                     940)   4
    Публікацыі і рукапісы М. Шчакаціхіна ........................................ 17
    Успаміны Ганны Мацвееўны (у апрацоўцы С. Хайкінай) .......................... 26
    А.М. ІЦекатмхпна. Памятп моего мужа Ннколая Нмколаевнча ІДекатнхнна            38
    3 неапублікаванай паэтычнай спадчыны М. Шчакаціхіна ..........................48
    Пісьмо М.М. Шчакаціхіна да У.І. Пічэты ад 2 лютага 1                    939 г. 51
    
    ВЫСТАЎКА "МАСТАЦТВА БЕЛАРУСІ XVIXVIII стст.
    ЗНАХОДКІ М.М. ШЧАКАЦІХІНА"
    
    Уступны артыкул Н.Ф. Высоцкай................................................ 60
    Каталог выстаўкі ............................................................ 51
    Матэрыялы з архіваў ......................................................... 72
    
    НАВУКОВЫЯ ЧЫТАННІ
    
    Навуковыя чытанні, прысвечаныя памяці М. Шчакаціхіна ........................ 76
    Аб дзейнасці М. Шчакаціхіна ................................................. ₇₈
    Агульныя працы .............................................................. ₈д
    Жывапіс .............................................. ,                       25
    Графіка .................................................................... 1Q2
    Дэкаратыўнапрыкладное мастацтва ........................................... 114
    
    116
    
    SUMMARY
    
    
    
      "Матэрыялы" посвяідены 100летнему юбнлею co дня рожденпя Ннколая Ннколаевнча Шекатнхмна (1.10.1896, Москва  5.04.1940, Белебей Башкмрской АССР)  выдаюіцегося ученого, основателя белорусского нскусствознанмя, мстормка м теоретмка нскусства, репресспрованного в 1930е гг. Предваряет сборнмк статья кандмдата фмлологнческнх наук А.С. Лнса, первооткрывателя пменп Н.Н. фекаткхнна. Далее даны даты жмзнм н творчества Н.Н. Шекатнхнна, перечень научных трудов: воспомннанмя жены ученого, эппстолярное наследпе, в том чмсле стмхм, напнсанные в тюрьме, пмсьмо к В.П. Пнчета, первому ректору Белорусского государственного уннверсмтета. Во второй частн "Матерпалов" помеіден каталог выставкм "Мастацтва Беларусі XVIXVIII стст. Знаходкі М.М. Шчакаціхіна" co вступптельной статьей доктора нскусствоведенмя, профессора Н.Ф. Высоцкой, н прмведен перечень документов, показанных в экспозпцпп. Научные чтення, прнуроченные к 100летпю co дня рождення Н.Н. ІДекатмхнна, отражены в внде тезпсов докладов современных нсследователей.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
       “Materyaly” (“Materials”) are devoted to the 100th anniversary of the birthday of Nickolay Nickolaevitch Shtchekatikhin (1.10.1896, Moscow  5.04.1940, Belebey, Bashkir ASSR)  a prominent scientist, the founder of the Belarusian art criticism, historian and theorist of art, who was repressed in the 1930s. The introduction to the book is the article by A.S. Lis, Candidate of Philological Sciences who was the first to reveal the name of N.N. Shtchekatikhin, chronology of life, the list of scientific works, the memories of the scientist's wife; the epistolary hevitage including the verses written in prison, the letter to V.l. Pycheta the first Rector of the Belarusian State University. In the next part of "Materyaly” there is Catalogue of the exhibition “The Art of Belarus of XVIXVIII cent. The discoveries of N. N. Shtchekatikhin" with the introductory article of N.F. Vysotskaya, Doctor of Arts, Professor; and there is a list of documents, shown at the exposition. The scientific readings, devoted to the 100th anniversary of N.N. Shtchekatikhin’s birhtday, are reflexed as the theses of the reports by the modern researchers.
    
    117
    
    Выданне ажыццеўлена дзякуючы фінансаваму забяспячэнню Беларускім фондам Сораса у межах культурнай праграмы праекта "Правядзенне канферэнцыі, прысвечанай ЮОгоддзю
    з дня нараджэння М.Шчакаціхіна".
    
    
    Навуковы кансультант выдання                                   Высоцкая Н.ф.
    доктар мастацтвазнаўства, прафесар БДУ, загадчык аддзела старажытнабеларускага мастацтва НММ Беларусі, навуковы кіраўнік па складаню каталога выстаўкі "Мастацтва Беларусі XVIXVIII ст. Знаходкі М. М. Шчакаціхіна"
    
    
    Удзельнікі праекта, складальнікі каталога выстаўкі "Мастацтва Беларусі XVIXVIII ст. Знаходкі М. М. Шчакаціхіна" старшыя навуковыя супрацоўнікі аддзела старажытнабеларускага мастацтва НММ Беларусі
    
    Кіраўнік праекта, складальнік дат жыцця і творчасці, бібліяграфіі, спіса матэрыялаў з архіваў, заўваг малодшы навуковы супрацоўнік аддзела старажытнабеларускага мастацтва НММ Беларусі
    
    Карэктар
    
    Ма кет
    
    
    
    
    
    Карпенка А.У., Трыфанава Н.Я.
    
    
    
    
    
    Чэбан /.Л
    
    
    
    
    
    Маліноўская А.Р.
    
    Харытоненка В.Я.
    
    Удзельнікі праекта шчыра дзякуюць супрацоўнікам аддзела мастацтва Нацыянальнай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь за падрыхтоўку матэрыялаў з фондаў бібліятэкі.
    
    
    
    
    
    
    
    
    Падпісана ў друк 23.12.96. Фармат 60x90’/₎₆.
    Папера афсетная. Гарнітура Free Set. Афсетны друк. Умоўн. друк. аркушаў 7,2. Умоўн.выд. аркушаў 4.9. Наклад 300 асобнікаў. Заказ № 72.
    
    
    Надрукавана з дыяпазітываў у друкарні "Юніпол". Ліцэнзія ЛП340 ад 26.12.96.
    220000, Рэспубліка Беларусь, Мінск, Караткевіча, 6.