Матэрыялы да абласнога слоўніка Магілёўшчыны
Выдавец: Навука і тэхніка
Памер: 128с.
Мінск 1981
СУ'БАР ж. Адходы зерня. Субарі завёз на куріную ферму ажно пяць вазоў. Шаламы Слаўг.
СУГАМОННЕ н. Спакой. Няма табе ніколі сугамоньня. Скураты Кругл.
СУ'ДНІК м Скрыня для захоўвання прадуктаў. Суднік мой разгніўся, новый нада дзелыць. Заброддзе Бых. Вынісі гырлач у суднік. Рэкта Гор
су'дня ж. Скрыня для прадуктаў. Судню ні зачы,нілі, дык кот усі гырлачы пубярнуў. Тратны Вугал Клім.
СУ'ДЫ мн. Два вядры. He драмі, а прынясі хоць адны суды вады. Рэкта Гор.
СУДЫ' прысл. Сюды. Хадзі суды, чаго ты там стаіш. Елавец Хоц.
СУКА'ЛА н. 1. Прылада для сукання нітак. 2. Маток ссуканых нітак. Усё сукала мышы зьелі, каб на іх дохлая. Чырвоная Слабада Бых.
СУ'КАРАЦЬ ж. Малады бярэзнік для звязвання калоў у агароджы. Навазілі сукырыці, будзем гарод гырадзіць. Шаламы Слаўг.
92
СУКРЫ'СТЫ прым. Кучаравы. У Івана такія сукрыстыя валасы. Скураты Круш.
СУЛДЫ'ЖКА ж. Частка рукі ад пляча да локця. Тонкія ў яго сулдышкі, мускулаў ня відно. Заходы Шкл.
СУЛГЦЬ незак. Прапаноўваць. Суліў дзісятку, дык я ні прыдала. Цітаўка Клім.
СУЛУПОН м. Гаварун. Дзе Лена жывець, там жыў старэй сулупон, усё язык на зубы — і лапоча. Шаламы Слаўг.
СУМЛЯВА'ЦЦА незак. Сумнявацца. Я й сам пачаў сумлявацца. Заазер’е Бял.
СУНОЖКА ж. Ножка (стала, услона). Згніла суношка стала, дык ён і зываліўся. Рымінка Чав.
СУ'ПАРАТ м. Упарты чалавек. Ах ты., супарат TaKeil, ідзі дахаты! Кашалёўка Касц.
СУ'ЙРАДКІ м. Зборы вясковых жанчын і дзяўчат у зімовыя вечары, вячоркі. Усе сыбраліся ў Ганны на супряткі. Малыя Амхінічы Чав. Пайшлі ўсе ў супріткі. Стары Дзедзін Клім. У супряткі сыбралісь было йсьці, мычак забылася ўзяць. Ясенка Красн.
СУЙШЫ'НА ж. Шыпшына. Аб кусты. супшыны паабдзіралі сабе ногі. Раманаў Красн.
СУРАДОЙ м. Сырадой. А ў нас яна толькі сурадой п’е. Давыдавічы Бых.
СУРДОЛЛЕ аг. Нядобры чалавек. Ну й сурдольля етый Грышка. Давыдавічы Бых.
СУРОВЫ прым. Нявыбелены (пра палатно). Суровыга пылытна магу даць, мне ні жалка. Ляхаўшчына Чав.
СУРУПОНЯ ж. Кіслае малако. У нас ны стале стаіць пыстыянна сурупоня, мы. і п’ём яе, й с хлебам ядзім. Кульшычы Слаўг.
СУ'РЫЯ Н; СУ'Р’Я Ж. зб. Смецце. Нада скора будзіць кылы хаты. сурія ўбраць. Елавец Хоц. У хаці сур’я, ны дваре сур’я кучымі ляжыць — ну й хызяіва! Шаламы Слаўг. Ета сур’я астылася, выкінь яе на двор. Бярозкі Хоц.
СУСТОЙ м. Смятана. Кот увесь сустой зьлізаў — чорт бы яго падраў. Малы Асавец Маг.
СУХАВЕ'Я ж. Летняя начная маланка без грому. Сяньні цэлую ноч сухавея бліскыла. Бярозкі Хоц.
СУХАМЯ'ЦІЦА ж. Сухамятка. Ён жа вучыцца там і жыве, мусіць, на сухумяціцы. Шаламы Слаўг.
93
СУХАПА'РАМ прысл. Недарэчна. Ён загінуў сухапарам — вот дурак. Чырвопая Паляна Чав.
СУХАРОК м. Падгарэлая бульбіна. Mae дзеці аж ганяюцца за сухаркамі. Заполле Шкл.
СУХАРЭБРЫЙ прым. Вельмі худы. Такі ўжэ сухарэбрый мой меншы — ні знаю, чым яго й карміць. Кляшчоўка Глуск.
СУ'ХЛІК м. Лядзяш. Дзеці зьбівалі са стрэх сухлікі, а потым смакталі. Заходы Шкл.
СУХМЕ'ЛЬНЯ ж. Еўня. Пакладзі. снапы ў сухмельню, а я патом абаб’ю. Вялікія Амхінічы Чав.
СУ'ШКІ мн. Смажаная бульба. Сушкі дужа смачныя сяньні былі ў нас. Бабровічы Маг.
СХОД м. Апошняя фаза месяца. Можа сходым што й зьменіцца. Мхінічы Красн.
СЦЕ'НКА ж. Сцежка, пратоптаная паміж двароў. На сьценцы карову пасець шчэ яна. Заполле Шкл.
СЦЯННЫ'Й прым. Насценны. Сьцянныя часы спорціліся. Сялец Бых.
СЦЕНЬ м. Цень. С касьцей, з машчэй злую сьцень выбіраю (з замовы). Заполле Шкл.
СЦІ'ПЛЫЙ прым. Гаспадарлівы. Атмалку Сьцёпка наш сьці/глый быў: рабіць стараіцца, ні то што іншы цяпляп, абыяк. Новая Добасна Кір.
СЦЯКЛЯ'НКА, СЦЯКЛГНА ж. Лямпавае шкло. Пачысьціка ты ўжо сьціклянку, a то нявідна нічога. Рымінка Чав. Лопнула сьцякліна, наверна, узяліся карасіннаю рукою. Сухары Маг.
СЦЯРЭЖЧ незак. Вартаваць. Мой цяпера сторажам работаіць — кароў сьцярэшч нада кожный дзень. Заполле Шкл.
СЫБОТА ж. Субота. У сыботу ўжо й сам гаспадар прыедзе. Цяхцін Бял.
СЫЙЦІ'ЦЦА зак. 1. Сысціся. 2. Пажаніцца. Нашага Івана дочка сыйшлася с Пітраковым сынам — вот ета пара! Боркі Кір.
СЫЛАПАЙ м. Балбатун. У етага сыла/гая нішто не затрымаецца на языку. Заполле Шкл.
СЫ'РАВАТКА, СЫ'РВАТКА, СЫ'УРЫТКА ж. Сыроватка. Праснакі я пяку на содзе і на сыраваццы. Цяцерын Кругл. На сырваццы харашо бліны печ. Галоўчын Бял. Ладык нада спеч на сыўрыццы. Ляхаўшчыііа Чав.
94
СЫРАВЕ'ЖКА ж. Сыраежка. Сыравежкі водзяцца і цяперя ў нашым лесі. Вусце Чэрык.
СЫРАКВА'ШНІК м. Сырнік. Сяньні такея сырыквашнікі смашныя — адно аб’ядзеньня. Немерка Гор.
СЫРАМЯ'ЦІНА м. Прывязка з сырой скуры. Тут еты рамушок. ня выдзіржыць. Нада пыпрсісіць кусок сырымяціны. Заполле Шкл.
СЯЛЬНІ'К м. Сяннік. Салома перацёрлыся ў сяль~ ніку, трэба новай напхаць. Тажылавічы Бабр.
СЯНРНА ж. Адна сухая травіна. Падавала сена, ды сяніна ў вока ўлезла. Чырвоная Слабада Бых.
СЯ'ННІ, СЯ'ННЯ прысл. Сёння. Нешта сяньні мне, свацьця, ніздаровіцца. Палянінавічы Бых. Сяньня будзем сушыць сена, ні адыхоцься нікуды. Бабровічы Маг.
СЯННІ'ЦА ж. Будынак для сена. У етым гаду накасілі многа сена, наклалі поўную сяньніцу, карова будзець давольна. Зоры Чэрык.
СЯРБА'ЦЬ незак. Сёрбаць. Сірбай бульбу, a то за~ раз будзе ўся. Губіншчына Чэрык.
СЯСТРУ'ЛЯ ж. іран. Сястра. Сяструля ўсё бедніцца да стогнець, а дзьве зьберкнішкі маець. Александрыя Шкл.
СЯСТРУ'ШКА ж. Дваюрадная сястра. Ета сяструшка мыя прыхадзіла ка мне ў госці з мужыком. Заполле Шкл.
СЯЧОНКА ж. Ячменныя крупы. Сячонка ў нас ужо кынчаіцца, нада схадзіць яіачэ купіць. Елавец Хоц.
Т
ТАГА'Н м. Трыножка. Нагреўся тыган, ні чыпаіі,. рукі аппякеш. Бярозкі Хоц.
ТА'ІЧКА ж. Сяброўка. Я, таічка, сяньні саўсім зыбалела, a то схадзіла п сыма ў сельсавет зы спраўкуіі. Рымінка Чав.
ТАЛКАВГТА прысл. Толкам, да толку. Чамусьці ён сяньні гываріць тылкавіта. Рымінка Чав.
ТА'МА, ТА'МАКА прысл. Там. Тама я ўжо й нічога ні даведылыся пра сына. Чав. Тамака было зусім дрэнна. Забалоцце Бял.
ТА'МБЫРКА, ТА'НБЫРКА ж. Прылада для вязання. На, бярі тамбырку ды зьвяжы. кружава ў скацірку. Шаламы Слаўг.
95
ТА'НКА ж. Танк. 17а вуліцы праехала ні адна танка. Грыбава Слабада Кір.
ТАРБЭШНІК м уст. Бедны, гаротны чалавек, жабрак. Тарбэійнік етый ніяк з лапцей ня вылазіў. Радзівонаўка Гор.
ТАСАВА'ЦЬ незак. перан. Штурхаць. Тусуваў, тусуваў, пакуль маліц ні зыплакаў. Кашалёўка Касц.
ТАТУ'ЛЯ м. ласк. Тата. Татуля, ідзі вячэраць. Цяцерын Кругл.
ТА'ТУСЬ, ТА'ТУСЬКА м. Хросны бацька. Пайду к татусю, там зь Віцькам пагуляю. Цяцерын Кругл. Зыбалеў мой татуська, нада атведаць. Заходы Шкл.
ТАУКА'ЧЫКІ мн. зб. Палявы хвошч. 771 знаю, што й дзелыць, уся ўсядзьба пырысла туўкачыкамі. Высокае Клім.
ТАУКУ'ШКА ж„ ТАУКА'ЧЫК м. Таўкач. Падай таўкушку, нада бульбу талоч. Пыраска, дай тыўкачык масла зьбіць. Бярозкі Хоц. Калі няма таўкуіакі, дык проста лошкай таўчом. Галоўчын Бял.
ТАУСЦЕ'ННЫЙ прым. Вельмі тоўсты. Відзіш, якей дзядзька таўсьценный пайшоў, січас цябе забярець, калі плакаць будзеш. Елавец Хоц.
ТАУЧОНКА, ТАУЧАНІ'ЦА ж. Каша з бульбы і прасяных круп; тоўчаная бульба. Таўчонка зусім застыла і ня лезла ў горла. Капані Чав. Так хочацца ўжо таўчонкі скарэй паесьці. Халопенічы Глуск. Мы сяньні гатовілі тыўчаніцу. Ліпаўка Касц.
ТКАННЕ н. Агульная назва ўсяго тканага. Калі я іішла замуш, я брала ў прыданае многа свайго тканьня. Заходы Шкл.
ТОКА часц. Толькі. Тока вас адных ні было на сходцы, а так усі былі. Рымінка Чав.
ТОЛАПЕНЬ аг. Дурань. Толапень ты! Чаму ня вучысься? Чаго школу кінуў? Скора і ў пастухі бяз дзесяці класаў ня возьмуць. Заполле Шкл.
ТОЛЕЧКІ прысл. Толькі што. Ён толячкі прышоў. Забалоцце Бял. Толечкі купіў ійтаны, і ўжо яны пырваліся. Вялікі Бор Касц. Толечкі закончыла работу. Нічыпаравічы Шкл. Я толічкі прішла аттуль і большы ні сыбіраюсь нікуды йціць. Елавец Хоц.
ТОРЧМА прысл. Стырчма. Торчма ляцела с той гары. Мілаславічы Клім.
ТРАБЛО аг. пагардл. Тоўсты непаваротлівы чала
96
век. Ат’еўся ны казённых харчах, траблом еткім стаў. Вялікі Бор Касц.
ТРА'ПАШНІК м. Чалавек, які збірае анучы. Раней трапашнік к нам часта езьдзіў. Заходы Шкл.
ТРАПКА'Ч м. Ануча, якой бяруць чыгуны. А я трапкачом, трапкачом атхвастала яго, дайжа сажай вымазала. Боркі Кір
ТРАЙЫ'ШЫЦЬ незак. Вастрыць (касу). Нада трапышыць касу часьцей. Галоўчын Бял.
ТРАСКОУНІК м. Месца каля хаты, дзе сякуць дровы. Курыца кудахчыла ны траскоўніку, чаго, думаю, яна там крычыць. Пышла, а там яйцо ляжыць. Цвёрдаў Бых.
ТРАСУ'ХА ж. Гноераскідальнік. Цяпера гной трасухамі трасуць — харашо! Лежнеўка Маг.
ТРАЎЛІ'ВЫЙ прым. Зарослы пустазеллем, травой. У цябе ячмяні нейкія дужа траўлівыя. Заполле Шкл.
ТРАХМОЦЦЕ н. Парванае адзенне. He трасі трахмоцьцям, а йдзі купі чалавечаскую адзёжу. Скураты Кругл.
ТРА'ХНУЦЬ зак. перан. Раптоўна пабегчы, ірвануцца. Наровы напалі на ваўчыны след і як трахнуць уцякаць са стада. Лудчыцы Бых.
ТРАЦЦЯ'К м. Трохгадовы конь. Хоць і трыцьцяк, a цягнець слаба. Палыкавічы Маг.
ТРАШЧОТКА аг. перан. Чалавек, які вельмі хутка гаворыць. Затрашчыць трашчотка, толькі пасьпявай слухаць. Сялец Бых.
ТРУБІ'ЦЬ незак. перан. Многа есці. Ты трубіш хлеп, як карова. I вапшчэ цябе лепш адзяваць, чым карміць. Грыбава Слабада Кір.
ТРУСКІ'Й прым. Выбіты (пра дарогу). Натта ўжэ дарога труская стала. Чырвоная Слабада Бых.
ТРУСЛЯ'К м. Баязлівец. Пычаму такей трусьляк ты, пычаму так баісься? Елавец Хоц.
ТРУШЫ'ЦЬ незак. йамалу кідаць. Што ты ёй трушыш? Ці столькі ёй нада? Заполле Шкл.
ТРЫБУХАВА'ТЫЙ прым. 3 вялікім жыватом. Гестый мушчына такей ужэ трыбухуватый, ажно глядзець няможна. Мілаславічы Клім.
ТРЫБУХА'Н м. Чалавек з вялікім жыватом. Як яблыкі пасьпелі, дык і Марьін трібухан пріехыў. Радзівонаўка Гор.
7. Зак. 870
97
ТРЫБУХГ мн. зб. Вантробы. Там ня столькі сала было, сколькі трыбухоў. Цяцерын Кругл.
ТРЫД м. Баязлівец. Ты ня ведыіій, якій ён тріт. Первый выдыў нас. Капані Чав.
ТРЫ'ЗНІК м. Лунацік. Быў у нашым сяле трызьнік, памёр ён. Сялец Бых.