• Газеты, часопісы і г.д.
  • Наш радавод Кн.4 (Частка 1)

    Наш радавод

    Кн.4 (Частка 1)

    Памер: 238с.
    Гародня 1992
    169.93 МБ
    Напачатку летапісау паведамляецца, што у м. Халопенічах да 1863 г. мелася драуляная царква у выглядзе карабля, пабудаваная у 1828 г. гр. Хрэптовічам. У 1863 г. была пабудавана новая мура-ваная у выглядзе васьмТканцовага крыжа, асвечаная у 1865 г. ба-рысаускім святаром Аляксандрам Данькевічам. Еудаўніком яе быу ку-пец Свешнікаў. Аля праз З^гады царква ужо патрабавала тэрміновага рамонту. У царкве эахоўваўся цудатворны абраз Божай МацІ з дзі-цем на руках. Акрамя царкоўных звестак, летапіс падае кольхасць могілак у ХалопенТчах I ягоным наваколлі (у ХалопенІчах-2). Пры царкоўным прыходзе дзвйнічала народнае вучылішча (адчынена у 1864 г.). У прыходзе знаходзІліся таксама раскольнікі безпапоў-шчынскай секты ("да 600 мужчын I женска боле...")
    Валасное прауленне адчынілася у 1861 г. У маёнтку "действл-тельного статского советнлка" Еўдольфа Васільевіча ВТлькена зна-хсдзіуся.вінакурны завод.
    -“Т^^аб п^^	занатаваў: "забабонау не
    пазбаўлены, здольнасцяу да загонау не зауважана".
    У разделе "З’яеы I падзеі у прыродзе” даецца апісанне д вор.я Г— уплыу на урадов. W-," ^рычніх. Увась «с с ’ надвор’е. 3 23-га па 24-га выпау вмікі снег... тазу я д сухое надвйр	к , што год таму была такая
    снегам засталося багата льну. Нажуць што год « гамая восень У зімку 1867 г. вялікі мароз I завірухі спын лі дзейнасць транспар^..." вазоу I транспартау няма, з-за чаго народ на мае ваработка, так «еабходнага для яго s мернай дарагавізны... пуд мукі Kaunas... *	„
    занудзіўся I з няпэўным пачуццем чакае вясны 1868 г.
    X L™ год падаецца кодькасць „арадзіуянхся, п«І-< "“lb W г. „йаяісзп «двав раекольнігау 1 абвінамява»-
    ін -^оунн прашоловн закятак ay^ara „аоольніцтва «е нягледаачй на тугзйшав вароднае павер'е -калі »й хадодны, to I Т2еХд»Л^е ”«у б“» б”ГІ’ “™эя" "а добрае лета У канцы восені пачаліся завірухі, падобных якім не памя ^^^ Пуд жыта у 1871 Г. каштавау 75 кап; ячменя -
    65 кап.;
    1875
    1890
    1891
    1874 г - эпідэмія воспы - вялікая смяротнасць;
    _ цудоўны хор у царкве. Па нядзелях I святочных днях у . царкве - 300-400 чалавек, а.у Вялікія святы да 2 Зть ., - частыя па^ары ад маланак, хваробы горла у насельніцтва, v лістападзе - 30 С
    - пуд пшаніцы - ад I руб. да I руб/ 20 кап.
    г.
    г.
    г.
    жыта - I руб. ячмень - 80 кап.
    Год нядобры, як па ураджаю, так I па здароую 1897 г. - 18 ліпеня - пажар у м. Халопенічах. 3гаРэл^^Ы Х»вн. т«°- ^' “І!В" 1 СМШ“ П“а; ’а
    хваробы страуніка;
    1900 г. Вмікая омяротваз® ад хвароб Пры^авау усяго - „700 nvm I г.д. (ф.І07,воп.2,спр.2)
    №І Л свад«ь аб ™, ш« отарасваа дарквы у даія-улаоніх м. Халопвні™ ВасЬьеу ЕаркзуекІ Ы r.) Огоаая
    сям’я складалася з жонкі - БфрасІньІ - 36 г., дзяцей: КІрылы - 19 г., МарыІ - 16 г., Леонція - 15 г., Саввы - 10 г., Варвары - 7 г., Кліменція - 5 г. (ф.ІО7,воп.2,спр.I)
    Захавалася мзтрычная кніга запісау шлюбау гэтай царквы за 1919-1918 гг. (ф.І07,воп.2,спр.З)
    Па звестках, што былі пададзены у канцылярьпо МІнскага епар-хіальнага архіерэя, у Халопенічскай царкве знаходзіліся наступ-ныя уніяцкія багаслужэбныя кнігі: Служэбнік, выданке Супрасльс-кага манастыря (уніяцкага). Чына Васілія Вялікага 1763 г.; Слу-жэбнік, тагож выдання, 1758 г.; А^кто^х, выдадзены "блаславен-нем Усялянскага Архіерэя Бенедыкта папы Рымскага" у 1728 г. (ф.96,воп.7,спр.123)
    ЦІкавыя паведамлення пра Халопенічскій касцел у гістарычным апісанне за 1885 г. "...У мястэчку Халопенічах нехта Марцін Да-мінікау ХалецкІ у 1703 г. заснаваў манастыр, названы ДамТнІкан-скім... Пры манастыры быў драўляны касцёл, які у 1844 г. згарэў да рэшты... 3 гэтай нагоды... за немагчымасцю сродкаў для будоў-лі новага храма, дазволена устроіць такі у будынку манастыра... У 1823 г. па ліквідацыі ордэна Дамініканаў манастыр з касцёлам перададзены... беламу духавенству I залічаны прыхадскім..." (ф.295,воп.І,спр.4093a) Да 1863 г. у розных весках маёнтка Хало-пенічы пражывала 41 сямейства старавераў, а пасля 1863 - пасяліла-ся яшчэ 10. Месца Іх пражывання - фальваркі /Верцовка/ I Гольсберг, вёскі /Болобы/, БарсукІ. Усе яны належылі да Маскоускага зямель-нага банка. (ф.242,воп.2,спр.ЗІ8)
    Ука^ХІХ ст. вядомы этнограф Адам Ягоравіч Багдановіч (бацька паэта Максіма Багдановіча) збіраў беларускі фальклор. Сам родам з Халопеніч ён шмат чаго пачэрпнуу у родным мястэчку. Напрыклад:
    "У цёмным лесе стаіць гара высокая,
    Там растуць дубы вячыстыя, там стаіць
    царква свянцоная, там бяжыць вада цудоўная..."
    ("Пережлткн древнего мнросозерцання белорусов. Гродно, 1895 г. с.4І)
    Нават павярхоуны агляд рэлігійных фондаў паказвае наколькі цікавы для даследчыкаў разнастайныя дакументы ЦЦГА БеларусІ.
    178
    ЖГОЧНЖН 0 СУДЬБАХ ЦЕРКОВНЫХ ПАМЯТНІ4КОВ БЕЛОРУССЙМ 2 пол. XIX - нач. XX ВЕКОВ Б
    ЮСКОЕСКЖ АРХПВАХ й БЖЛЖТЕКАХ В.І.Козлов
    ЦсновнгЗГ^ассіа”дркуме}^^	к Йсторйй православной
    церквй Белоруссйй храннтся в Центральном Нсторлческом архявв С-Петербурга, в фондах Святейшего Слнода, другнх фондах централь-ных Мйнйстерств м ведомств дореволюцлонной Россйй, археологяческнх й йсторнческйх обшеств.
    Москва, будучн второй столйЦбй Россйя была гораздо менее свя-зана, чем Петербург с церковной кнзныо Белорус ■ ш.Тем не менее в каждом госархмве Москвы, крупных отделах Рукопаей- в музеях й бйб-лйотеках есть комплексы документов (коллвкцяй, лйчнь-5 фонды), йзо-бразнтельные матермалы о церковных памятнлках Белорусснй.
    0 характере й составе частн подобных матерналов дакт представ-ленне лйчный фонд московского церковного археолога й художннка Д.М.Струкова й матермалы Моссовета о судьбах нмуцесіза церквей Белоруссяй в годы I Мяровой войны й революцнн.
    Первый комплекс матерналов - лнчный фонд йзвестного московско-го художнйка й йсторяка Двмтрня Мкхайловнча Струкова (1827-1889). Уроженец Москвы, он с юных лст проявнл выдаюцйвся способностн к рн-сованню.После окончання рмсовальной школы Д.М.Струков получнл дос-туп в бмблйотекй й архнвы Московской Духовной Акадвмйй, где ямвл возможность копаровать древнне рнсункн, орнаменты. Д.М.Струков проявмл себя как прекрасный рйсовалыцяк й ясследователь - по пору-ченяю Святейтего Слнода он ездмл в Новгород, Псков, Муром, Владнммр, Ростов й др.города, где опйсывал й зарйсовывал церковные древностн. По йнйЦйатйвеД.М.Струкова в 1849 году была основана пкола йконопй-санмя в Тройца-Сергневой Лавре, а з 1869 году прй его непосредст-венном участйй прм Московском обцестве любнтялей духовного просве-ценйЯ открылось отделенне нконопйсання.Д.М.Струков был неутоммшй популярйзатор рнсованйя. Нм был основан журнал "Шкява рнсованйя", йздаш сачоучйтелй по рнсованшо для светскнх й духовных учрежденяй.
    За свою долгую жйзнь Д.М.Струков отреставрйровал множвство древнйх йкон, напйсал для церквей немало образов в древнерусском стмле.
    Д.М.Струков очень любнл свою родную Москву, где по его проек-там построен был ряд храмов, многне йконостасы.Но художнйк пожалуй
    не меньше іЖПче два рвгнона, гдв >~Ш~згкГшеГ^^ становлення празослаэных святннь, стронтельство храмов:Крым н За-падный край (в первую очередь Велоруссля). Д.М.Струков неоднократ-но выезжал в Крым, где пронзводйл раскопкн, нм напнсано немало ра-бот по нсторнй хрнстйанства в Таврмде.
    Белоруссня, ее православные святынн, постоянно занммала худож-ннка-археолога. В 1860-1873 годах по чертежам й рмсункам Струкова в Западном крае было’ сооружено болев 100 храмов.Нанболее актмвный пермод его работы в Белоруссйй начался после нзвестных событнй 1863-1864 года, когда началось массовое восстановленйе правосдавяя s Западном крае. В 1864 году по поручвняю графа М.Н.Муравьева сн сооруднл до 10 нконостасов в дрззнем стнле для старых правослгвных церквей Западного края.
    Довольно обшнрный лнчный фонд Д.М.Струкова находнтся в Отделе рукопнсей Россяйскей государственной бйблйотекм (ф. 293). Средя ма-терналов фонда выделяется комплекс, связанный темой Западного кпая. Зто сравннтельно небольшне "матерйалы", "запйскй", "замечанмя","за-меткй" обьемом от 1-2 до 40-53 лйстов, относяцйеся к участню Д.М. Струкова в поездках по Белорусснй, сооруженкю йконостасов, опнсанню церковных древностей й т.д. Такмх документов в фонде - несколько десятков.Этй матерйалы можно усяовно обьедйннть в 3 группы: І).0б-пріе запнсй о деятельностн Струкова в Западном крае по осмотру й • обследованмю церквей, устройству яконостасов}2).Заметкн й запнся по оемотру конкретных церковных памятннков отдельных городов й сел Белоруссйй (Мйнск,Гродно, Бобруйск, Могнлев й др.) 3).3арйсовкм от-дельных памятннков, нконостасов, дрввнйх орнаментов й проч.’Все до-кументы рукопнсные, ча^е всего это черновые запнсм для памятм, хотя некоторые рукопмсн явно готовйлйсь для печатн. По этйм небольшнм документам можно представйть не только незаурядную лйчность худож-ннка-археолога, но й состоянйе православных памятннков Белоруссйй н Внленского края., хронологню аозрожденкя православня в этом рогй-оне в І860-І890-Х годах.
    Достаточно подробно опйсывает Д.М.Струков свою первую комн-дмровку "для археологйческнх йзысканнй в іубарннях Влленской, ылнской, Внтебской й Могйлевской".3 этйх губернлях былн осмотрены не только православные храмы, но й костелы, сйнягогй, курганы, горо-д;іца. В запмсной княжке художнйк отмечает осмотренные населенные пункты, яногда. делает отметкя этнографмческого характера.З фонде нет обпійрных опксанйй, скорее всего это небопьшйв заметкл об о?-дслоьых городах м памятннках. Доеолыю цель’чй характер носят 'Va-терлалы, отображаюцйе деятельность Струкова в Северо-Западном крав
    no осмотру церквей й другнх памятннков (23 лнста) представляю-Чяе собою своеобразные связанныв маршрутом опясаняя древностей. Автор "Матерйалов..." вйдймо коллега Д.М.Струкова по командлров-ке. После опйсання Вмльно к его памятняков ммеются до.вольно под-робные запнсй о селеняй Белыннчй, местечке Цаіпнйках с его храмом. Ннтересно опйсаняе местечка Молодечно, перечлсленйЕ йкон, прнслан-ных москвнчамй в православный храм. В частностя дается опйсанне лконы Спасятеля с предстояцямй преп. Серглем Радонежскнм й преп. Варлаамом Хутынскзм - (копня с образа над Спасскммй воротамй Мос-ковского Кремля). В отдельном деле находлтся несколько десятков лйс> тов с беглымя зарясовкамй, чертежамй й планамя памятннков, опнсан-ных в вышеупомянутых "Матерналах..." ймеются планы Нлколаевской в Чашнйках церквн, ннтер ьера костела в Белынйчах, памятнйкй древ-ностн йз Слуцкого Тронцкого монастыря й др.В фонде находятся лйшь черновые наброскК.полные же рясункй м чертежй Д.М. Струков отсы-лал в Петербург в Русское Археологнческое обцество.