Там, дзе Уша серабрыцца
Памер: 272с.
Маладзечна 2015
7. Зак.589
97
пад якую паклалі качыныя яйкі. Я ж адчуваю, што суседзі самі лезуць да мяне, каб пра тое паведаміць..."
Але стрымаў сябе. Спакойна паглядзеў на жонку, тая не вытрымала яго позірку, апусціла вочы ўніз, прашаптала:
Значыць, пакінеш?
Ад неспадзяванкі яе ўчынку ён не ведаў, што і гаварыць. Лаецца ён не ўмеў. Біць жанчыну пакуль не наўчыўся. Толькі глядзеў на яе, думаў, які зробіць крок.
А чаму мне раней не сказала? — толькі ледзьледзь і выдавіў з сябе.
Баялася, — чыстасардэчна, як на судзе, прызналася.
Ах, Наташа, Наташа! — зусім сцішана ўжо загаварыў Пятро. — Няўжо наўмысна выношвала гэтую цяжкую і паганую думку? Я за жыццё сваё ніколі жанчыны не пакрыўдзіў, хаця ахвочых было хоць адбаўляй. Памятаеш, ты казала, што мы гарэлку толькі і жлукцілі, як халасцякавалі, He, даражэнькая, ты памылялася, і здорава. Бач, ніхто з нас не стаў п'яніцам, наадварот — амаль усе — у перадавіках. A чаму? Адказнасць і пачуццё дазволенага вось тут, — ён паказаў на сваю галаву. А ты ўва мне сумняваешся?
Ен прыціснуў Наташу да грудзей і тым жа шэптам яшчэ раз перапытаў:
— Сумнявалася, так?
Так, — азвалася яна. Але ўтойвала да тае пары, каб ўсё ўляглосязжылося, бо і мне ж хацелася сапраўднай мужчынскай ласкі, заплакала яна. Да мяне ўжо не адзін сватаўся, але калі даведваліся пра Насцечку... Збягалі!
Значыць і першы, і іншыя нягоднікі, — асіпелым голасам прагаварыў ІІятро. Я сам здагадваўся, але не хацеў пачынаць першым...
Даруй мне, Пецечка! — заплакала Наташа. I рабі, як сам ведаеш: застанешся — буду любіць, а пакінеш таксама благім словам не ўспомню... Сама ва ўсім вінавата!
Ну, канчай ты сябе валтузіць! Калі зараз, у гэтыя мінуты не адвярнуўся ад цябе, не будзе ўва мне брыдоты і ў будучым...
Пецечка, любы мой! — абхапіла за шыю мужа. — Я заўсёды спадзявалася на лепшае... На жаночае шчасце...
Давай, во, падумаем, як лепш зрабіць, каб яшчэ і дачка твая не перанесла такую ж траўму душэўную.
Каб яна не была ў нас якім абсеўкам прыдарожным! патлумачыла Наташа.
98
— Ды не будзе, не хвалюйся!
ІІобач перасвісгваліся нейкія вясёлыя птушкі, на суседскім плоце залапацеў крыллямі певень, зацягнуўшы немаведама з якой нагоды сярод белага дня сваё кукарэку.
Пятро з Наташай елі пад самай чаромхай, а маці стаяла непадалёку, трымаючы на руках дачкіну байстручачку і плакала.
Ідзі, дзіцятка, да мамы з татам, — сказала яна і паставіла дзяўчынку на зямлю.
А сьто, цяпель і ў мяне тата будзе, як і ў Светкі? прыціскалася шчочкай да бабулінай вільготнай шчакі.
А як жа? Будзе, унучачка, будзе! — пацалавала ў самую макаўку галоўкі бабуля.
Уляя! Цяпель мяне не будуць длязніць байстутачка...
— Мама! Мама! Хацу з табой у голяд! закрычала малая і панеслася ўпоперак пракосаў.
Пятро на ляту падхапіў малую, падкінуў над сваёй галавой, злавіў і пацалаваў у бледнаружовую шчочку.
— Хай толькі паспрабуюць!
Якая птушка самая карысная
Казка
Сапраўдная зіма выдалася сёлета. 3 дзікімі завірухамі ды пякучымі маразамі, парывістымі ды калянымі вятрамі, вялікімі ды іскрыстымі снягамі. Хлопчыкі і дзяўчынкі раніцай па дарозе ў садок ці школку таксама захінаюць свае вушкі і носікі, каб не прыхапіў іх марозТраскун. А днём, калі выглядае пакуль яшчэ халоднае, але доўгачаканае, сонейка і заблішчыць, заіскрыцца вясёлкай зіхатлівы сняжок, вы таксама, я ўпэўнены, выходзіце забаўляцца ў двор да сваіх сяброў. 1 трапляеце ў гэтую дзівосную казку прыроды.
I ў мяне, тваііго казачніка, кожнае сваё спатканне з сябрамі сваімі меншымі птушкамі — пакідае цёплыя ўспаміны не толькі таму, што яны ўпрыгожваюць прыроду сваімі спсвамі, яркім прыгожым убраннем, але і...
Паслухай гэтую цікавую казачную гісторыю пра тое, якія птушкі, што зімуюць у нашых садах ды парках, найбольш карысныя.
99
Сабраліся аднойчы птушкі ў садзе на свой сход, вырашыць, хто найбольш карысны для прыроды і чалавека.
Першай, адкуль толькі ўзялася, азвалася сарокаБелабока. Села на галінку грушы.
Чычы, чычы! Няўжо вам невядома, што лепшая з птушак — я! 1 як застракочыць на ўсё наваколле, быццам з кулямёта якога — чычычы! — Паглядзіце, якая я прываблівая!
Ооо! Дзе толькі фэст, то і я там ёсць! Пе выхваляйся тут! Разгулялася як тая завіруха на ўсе галасы сваёй бязладнай песні перадражніла цікаўную сароку, з яшчэ больш задзірлівым норавам, варона. Карр, карр! Ці ж не бачна, што я тут самая галоўная! I пачала верш чытаць, хаця і асіплым голасам, але зразумела і дакладна, што ўсе здзівіліся, бо ніколі раней не чулі акрамя аднаго каррр.
Стракатуха прыляцела,
I на даху дома села. He жыццё адна марока, Як пачне трашчаць ...
Усе покатам рассмяяліся і, зразумеўшы пра каго гэта, пазіралі на сароку.
А цяпер ты адгадай маю загадку, не здавалася зняважаная сарока:
Матылі насіліся,
Над зямлёй кружыліся, А як долу ўпалі — Белым пухам сталі.
— Зярняты?
Эээх! — раздаўся покрык сарокі. Табе толькі дармовыя зярняты і сняцца. Гэта — сняжынкі!
Паляцелі, іншым разам, як выправім свой нораў, прыляцім, — прапанавала варона, прызнаўшы сваё паражэнне, нібыта роднага Хведара кумаў сват, падхапіла тую пад крыло.
Сорамна ім стала вось і зляцелі. Тым часам птушыны сход працягваўся.
— Як і змалку прывыклі спяваць на хлеб сарока ды варона, дзве выхвалякіганарліўцы — азваліся з куста каліны дзве птушачкі з бліскучачорным апярэннем, ружовымі брушкамі ды шэрымі спінамі, снегіры, а яшчэ іх гілямі завуць. Лічым, што найбольшую карысць прыносіць лесу, радзей 100
гарадскім паркам, ды садам... Але найперш адгадайце загадку:
Хоць не ляснік, хоць не цясляр, А ў лесе важны гаспадар Пасаду доктара займае: Туктук! — ён дрэвы правярае.
Верабейка саскочыў з кусціка агрэсту на суседняю галінку парэчак, узняў сваю храбрую галоўку, задумаўся, нібы акцёр, трымаючы паўзу, горда вымавіў:
Гэта дзяцел! Я бачыў днямі чорнага такога ў чырвоным каптурыку.
— Але ж ён болып ў лесе працуе.
Найбольшую карысць прыношу я, — не вытрымаў верабейка. Я ўсё бачу і ведаю, што дзеецца ў гарадскіх парках ды садах. I я мошкі з кузуркамі збіраю.
'Гак ды не так, браце, збіраеш, як мог бы мовіла попельнашэрая з блакітным адценем, белым брушкам з рыжаватымі пёркамі птушачка попаўзень. 1 палезла ўверх па камлі яблынькі. — Табе б больш зярнятак дармавых, ды якой мешанкі ад курак гаспадарскіх скрасці. ІІаглядзі на сябе, як растаўсцеў! I не сорамна?
Я, я, не чакаў такога сяброўскага выкрыцця, захваляваўся верабейка, — выыпраўлюся, абавязкова выыпраўлюся, — заікаўся, абяцаючы, перамяніцца.. ~ А можна мне назваць іншых карысных птушак, чыкчырык?
Паспрабуй!
Шэрая мухалоўка, шчыгол, гарыхвостка, каралёк...
Правільна ты называеш, але ж мы гутарым пра зіму.
Тады толькі сінічка, мая суседка! — ўзрадавана вымавіў верабейка. Гэта яна найбольш працалюбівая і рухомая. 3 раніцы да ночы збірае розных шкоднікаў — вусеняў ды іх лічынак, чыкчырык.
Ну, што вы, сябры, — падала свой сціпленькі галасок сінічка Ціньцінь. Нічога асаблівага! Я раблю звычайную справу.
Звычайную, кажаш, справу, але незвычайна яе выконваеш, — падтрымаў вераб'я попаўзень, які зляцеў з вялікага і разгалістага куста абляпіхі. — Бачым штодня як цэлыя чародкі жоўтазялёных камячкоў шчыруюцьзавіхаюцца ў садах і гарадскіх парках. Нават калі мітусіцца снег і завывае мяцеліца, закончыў сход попаўзень.
101
— He трэба, сябры, зноўку азвалася сінічка Ціньцінь. He тое галоўнае, калі ўсе ведаюць пра цябе, а тое — каб справа, якую выконваеш, патрэбнай іншым была, ціхенька так прамовіла і знікла ў глыбіні дрэў.
Гэтую размову птушак пачуў хлопчык Ільюша. Ён усыпаў колькі жменек семак і зярнятак проса ў кішэню, паклаў ў мяшэчак скрылькі сала.
Ну, дзе вы падзеліся, мае памочнікі! Калі ласка, налятайце, падсілкуйцеся! — пачаў высыпаць ласункі.
Сінічкі адразу паселі ў свае кармушкі, якія ім яшчэ мінулай зімой змайстраваў Ільюшка, і дружна пачалі дзяўбсці свае любімыя ласункі.
Дзякуй табе, хлопча! Мы аддзячым цябе, і летам будзем збіраць шкодных чарвячкоў і вусеняў.
Затрымаемся тут і на гняздоўе, і будзем абараняць твой сад, — радасна, у адзін голас, дапоўніла сяброўку некалькі сінічак.
Яны скачуць з галінкі на галінку, весела ценькаюць, перагаворваюцца, радуюцца ўдзячнасці чалавека.
Малайцы, мае памочнікі! На наступную зіму я змайструю яшчэ тры сінічнікі, каб было дзе ўсім ад непагадзі схавацца. I новыя кармушкі для пачастункаў. Л яшчэ вакол сада пасаджу свежыя кусты каліны, глогу, шыпшыны. Ведаю, што вам яны падабаюцца.
Ён выняў з кішэні мяшэчак са скрылькамі сала і падвесіў кожны на асобныя галінкі.
Нечакана, як па ўзмаху казачнага дырыжора, падзьмуў лёгкі ветрык. I сад заспяваў сваю ціхую зімовую песню. Аб чым яна? Я прыслухаўся і зразумеў: аб самым спрадвечным — аб прыгажосці жыцця і прыроды.
Ала Клемянок (06.10.1961), паэтка, журналіст
Нарадзілася ў г.Маладзечна. Вучылася ў сярэдняй школе №3. Пасля заканчэння факультэта журналістыкі БДУ працавала ў маладзечанскай шматтыражнай газеце "Прнборостронтель", галоўным рэдактарам газеты Маладзечанскага гарсавета "Наш дзень". Цяпер — супрацоўнік смаргонскай раённай газеты "Светлы шлях". Член СП Беларусі. Жыве ў г.Смаргонь.
Вершы друкаваліся ў мясцо
вай і рэспубліканскай прэсе.
Аўтар кніг паэзіі "Яны не ведалі мяне..." (Маладзечна, 1999), "Бывай Альбарутэнія" (Гродна, 2007), "Рэфлексіі" (Гродна, 2010), "He пускайце ў сэрца адзіноту" (Мн., 2013).
Споведзь
"Дай мне душу, а іншае вазьмі сабе".
Св. Ян Боска
Як мне аддаць Табе яе такую у брудзе неадмоленых грахоў?
Калісьці мела я яе святую, не шкадавала добрых шчырых слоў.
He ўратавала я душу ад жарсці, не зачыніла ад ліслівых слоў, спакуслівае ветранае шчасце нядоўга казытала ў жылах кроў.
Калісьці я Сусвет увесь любіла, удзячная за кожны новы дзень, ды чорная зайздрослівая сіла падкінула ў лёс мой здрады цень.
103
3 пакораю прыняць бы гэты выклік
і не зважаць на чортаву гульню, бо ўсіх інтрыг даўно вядомы вынік: хто сее зло, той і пажне вайну.
Але ж як цяжка вытрымаць навалу несправядлівасці і крыўды, і мапы! Мяне ж ад іх цяжару утрымалі, святыя ачышчальныя званы.
Наўкол вайна ідзе за нашы душы, хто п'е іх чысціню, хто ў іх плюе.
Як моцная душа яе не зрушыпі, са слабай, кажуць, чорт вяроўкі ўе.
КНІГІ ОНЛАЙН
