АСК — аўтаматычная сістэма кіравання аскет. — аскетычны асн. — асноўны астр. — астранамічны ат. м. — атамная маса ат. н. — атамны нумар атл. — атлантычны атм. — атмасферны атр. — атрад (у біялогіі) АТС — аўтаматычная тэлефонная станцыя атэіст. — атэістычны аўт. — аўтаномны аўтабіятр. — аўтабіяграфічны аўтам. — аўтаматычны аўтамаб. — аўтамабільны аўстр. — аўстрыйскі аўстрал. — аўстралійскі афг. — афганскі афіц. — афіцыйны афр. — афрыканскі АЭС — атамная электрастанцыя б. — былы (пры назве) Б. Усход — Блізкі Усход бактэрыял. — бакгэрыялагічны балг. — балгарскі балетм. — балетмайстар (пры імю) балк. — балканскі балт. — балтыйскі БАН — Беларуская акадэмія навук бас. — басейн бат. — батанічны башк. — башкірскі БВА —• Беларуская ваенная акруга Б.г. — без году (у бібліятрафіі) БДА. — Беларускі дзяржаўны архіў БДАМЛіМ — Беларускі дзяржаўны архіўмузей літаратуры і мастацтва БДГА — Беларускі дзяржаўны гістарычны архіў БДУ — Беларускі дзяржаўны універсітэт бел. — беларускі белагв. — белагвардзейскі бельг. — бельгійскі бібліягр. — бібліяграфічны біягр. — біяграфічны біял. — біялагічны бка — бібліятэка БНР — Беларуская Народная Рэспубліка БНФ — Беларускі народны фронт Б.м. — без месца (у бібліяграфіі) БПА — Беларуская політэхнічная акадэмія БПІ — Беларускі політэхнічны інстыгут браз. — бразільскі бронз. — бронзавы брыт. — брытанскі БСГ — Беларуская сацыялістычная грамада БСГА — Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія БСДП — Беларуская сацыялдэмакратычная партыя БСРГ — Беларуская сялянскаработніцкая грамада БССР — Беларуская ССР буд. — будаўнічы будва — будаўнішва буйн. par. жывёла — буйная рагатая жывёла бур. — бурацкі бурж. — буржуазны б.ч. — большая частка БШПР — Беларускі штаб партызанскага РУХУ быт. — бытавы В. — Вялікі (у назве) в. — вёска (пры назве) ВА — вытворчае аб’яднанне ВАГ — ваеннааператыўная група вадасх. — вадасховішча ваен. — ваенны вайск. — вайсковы вак. — вакальны ваў — востраў ваяв. — ваяводства (пры назве) ВДНГ — Выстаўка дасягненняў народнай гаспадаркі вегетац. — вегетацыйны венг. — венгерскі вер. — верасень верас. — верасень (у бібліяграфіі) верт. — вертыкальны вет. — ветэрынарны в’етн. — в’етаамскі візант. — візантыйскі ВКЛ — Вялікае княства Літоўскае ВКП(б) — Усесаюзная Камуністычная партыя (балыдавікоў) ВЛКСМ — Усесаюзны Ленінскі Камуністычны саюз моладзі BMC — ваеннамарскія сілы ВМФ — ваеннамарскі флот ВНУ — вышэйшая навучальная ўстанова вобл. — вобласць (пры назве) воз. — возера (пры назве) вол. — воласць (пры назве) ВПС — ваеннапаветраныя сілы ВРК — ваеннарэвалюцыйны камітэт ВСНГ — Вышэйшы савет народнай гаспадаркі вуч. — вучылішча (пры назве) ВЦВК — Усерасійскі Цэнтральны Выканаўчы камітэт ВЦСПС — Усесаюзны Цэнтральны Савет Прафесійных Саюзаў ВЧ — высокая частата. высокачастотны ВЧК — Усерасійская надзвычайная камісія па барадьбе з контррэвалюцыяй і сабатажам выбр. — выбраны выд. — выданне выдва — выдаведтва вызв. — вызваленчы выліч. — вылічальны вып. — выпуск вытв. — вытворчы вытвсць — вытворчасць выш. — вышыня выяўл. — выяўленчы вял. — вялікі Вял. Айч. вайна — Вялікая Айчынная вайна Вял. кн. Літ. — Вялікае княства Лігоўскае вярх. — вярхоўны Вярх. Савет — Вярхоўны Савет г. — горад; гара (пры назвах); гады газ. — газета (пры назве) гал. — галоўны гандл. — гандлёвы 545 rap. — гарадскі гарыз. — гарызантальны гасп. — гаспадарчы гв., гвардз. — гвардзейскі гг. — гады’ (у бібліяграфіі) ГДК — гранічна дапупічальная канцэнтрацыя геагр. — геаграфічны геад. — геадэзічны геал. — геалагічны геам. — геаметрычны геафіз. — геафізічны геахім. — геахімічны ген. — генеральны; генерал (пры імю) ген.лейт. —генераллейтэнант (пры імю) ген.м. —генералмаёр (пры імю) ген.палк. —генералпалкоўнік (пры імю) генет. — генетычны герм. — германскі Герой Сав. Саюза — Герой Савецкага Саюза Герой Сац. Працы — Герой Сацыялістычнай Працы гідрамеліярац. — гідрамеліярацыйны гідраўл. — гідраўлічны гіст. — гістарычны гл. — глядзі глыб. — глыбіня г.н. невяд. — год нараджэння невядомы горназдаб. — горназдабыўны г.п. — гарадскі пасёлак; пасёлак гарадскога тыпу гр. — група (хім.) грамадз. — грамадзянскі грамат. — граматычны груз. — грузінскі грэч. — грэчаскі губ. — губерня (пры назве), губернскі гуманіст. — гуманістычны іуманіт. — гуманітарны ГЭС — гідраэлекграстанцыя Д. Усход — Далёкі Усход давед. — даведнік (у бібліяграфіі) даг. — дагестанскі дакумент. — дакументальны дарэв. — дарэвалюцыйны даўж. —даўжыня дац. —дацэнт дзес. — дзесяціна дзярж. —дзяржаўны докл. — доклады (у бібліяграфіі) дол. —долар др — доктар др н. — доктар навук драм. — драматычны драматург. — драматургічны дрэваапр. — дрэваапрацэўчы ДРЭС — дзяржаўная раённая электрастанцыя дыв. — дывізія дыпламат. — дыпламатычны дыялект. — дыялектычны дэкар. — дэкаратыўны дэмакр. —дэмакратычны дэп. — дэпутат дэп. Вярх. Савета — дэпугат Вярхоўнага Савета егіп. — егіпецкі EC — Еўрапейскае супольніцтва еўрап. — еўрапейскі ж. — жыхар жал. — жалезны жан. — жаночы жн. — жнівень ж.р. — жаночы род (грам.) жыл. — жыллёвы 3 — захад (напрамак свету) заал. — заалагічны заг. — загадчык заканад. — заканадаўчы зап. — запіскі (у бібліяграфіі) засл. — заслужаны засл. арт. — заслужаны аргыст засл. дз. культ. — заслужаны дзеяч культуры засл. дз. маст. — заслужаны дзеяч мастацтва засл. дз. нав. — заслужаны дзеяч навукі засл. дз. нав. і тэхн. — заслужаны дзеяч на вукі і тэхнікі засл. работнік культ. — заслужаны работнік культуры засн. — заснаваны зах. — заходні зах.бел. — заходаебеларускі зах. д. — заходняя даўтата зб. — зборнік (пры назве); збор (у біблія графіі) збкі — зборнікі (пры назве) ЗВЧ — звышвысокая частата, звышвысокачастотны зд — завод і г.д. — і гэтак далей нзбр. пронзв. — нзбранные пронзведенмя і пад. — і падобныя ідэалаг. — ідэалагічны ідэаліст. — ідэалістычны іл. — ілюстрацыя ільноапр. — ільноапрацоўчы імперыял. — імперыялістычны імправіз. — імправізаваны ІМЭФ — Інстытуг мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору інд. — індыйскі інданез. — інданезійскі індустр. — індустрыяльны індывід. — індывідуальны інж. — інжьшерны; інжынер (пры імю) інстр. — інструментальны інт — інстытут інтэрнац. — інтэрнацыянальны інфарм. — інфармацыйны інфекц. — інфекцыйны інш. — іншыя ірл. — ірландскі ісп. — іспанскі італ. — італьянскі (у бібліяграфіі) італьян. — італьянскі каап. — кааператыўны каб.балк. — кабардзінабалкарскі кав. — кавалерыйскі каз. — казахскі калан. — каланіяльны калг. — калгасны; калгас (пры назве) калект. — калектыўны калм. — калмыцкі каманд. — камандуючы камб. — камбінаваны кам.вуг. —каменнавутальны камед. — камедыйны камуніст. — камуністычны кан. — канадскі канд. — кандыдат канстр. — канструкцыйны кантынент. — кантынентальны канф. — канферэнцыя (у бібліяграфіі) канфер. — канферэнцыя капіталіст. — капіталістычны кар. — карэйскі каракалп. — каракалпакскі касм. — касмічны кастр. — кастрычнік; кастрычніцкі кат. — каталог каўк. — каўказскі каэф. — каэфіцыент КБ — канструктарскае бюро КДБ — Камітэт дзяржаўнай бяспекі КЗаП — Кодэкс законаў аб працы кірг. — кіргізскі кіт. — кітайскі КК — Крымінальны кодэкс ккдз — каэфіцыент карыснага дзеяння кл. — клас кн. — кніга (пры назве); князь (пры імю) К° — кампанія контррэв. — контррэвалюцыйны КПБ — Камуністычная партыя Беларусі КП(б)Б — Камуністычная партыя (бальшавікоў) Беларусі КПЗБ — Камуністычная партыя Заходняй Беларусі КПК — Крымінальнапрацэсуальны кодэкс КПСС — Камуністычная партыя Савецкага Саюза кр. — крыніцы (у бібліяграфіі) крас. — красавік; красавіцкі крымін. — крымінальны крышт. — крышталічны кт — камітэт кта —кіслата культ. — культурны культ.асв. — культурнаасветны Л. — Ленінград (у бібліяграфіі) лат. — латышскі латв. — латвійскі лац. — лацінскі лац.амер. — лацінаамерыканскі лек. — лекавы лесаапр. — лесаапрацоўчы лесапрам. — лесапрамысловы ЛіБ — Літва і Беларусь ЛіМ — «Літаратура і мастацтва» ліп. — ліпень ліст. — лістапад; лістападаўскі лістап. — лістапад (у бібліяграфіі) літ. — літаратурны; літаратура (у бібліяграфіі); літоўскі літар. — літаральна літ.знавец — літаратуразнавец літ.знаўства —літаратуразнаўства лра — літаратура ЛЭП — лінія электраперадачы лют. — люты (у бібліяграфіі) Лют. рэв. — Лютаўская рэвалюцыя м. — мыс; мора М. — Малы (пры назве); Масква (у бібліяграфіі) магн. — магнітны макед. — македонскі макс. — максімальны малд. — малдаўскі манапал. — манапалісгычны манарх. — манархічны манг. — мангольскі манум. — манументальны марфал. — марфалагічны маст. — мастацкі; мастак (пры імю) мат.тэхн. — матэрыяльнатэхнічны мат.тэхн. забесп. — матэрыяльнатэхнічнае забеспячэнне матэм. — матэматычны маш.буд. — машынабудаўнічы матэрыяліст. — матэрыялістычны мед. — медыцынскі мекс. — мексіканскі меліярац. — меліярацыйны метал. — металічны металаапр. — металаапрацоўчы метафіз. — метафізічны мех. — механічны механіст. — механістычны МЖС — машыннажывёлагадоўчая станцыя МЗС — Міністэрства замежных спраў міжнар. — міжнародны мікрабіял. — мікрабіялагічны мілітар. — мілітарысцкі мін. — мінорны; міністр (пры імю) мінва — міністэрства мінер. — мінеральны мінім. — мінімальны М.; Л. — Масква — Ленінград (у бібліяграфіі) млн. — мільён млрд. — мільярд ММС — машыннамеліярацыйная станцыя Мн. — Мінск (у бібліяграфіі) мн. л. — множны лік (грам.) м. р. — мужчынскі род (грам.) МСАП — Міжнародны саюз аховы прыроды МТС — машыннатракгарная станцыя муз. — музычны 546 МУС — Міністэрства ўнуграяых спраў мусульм. — мусульмалскі мясамал. — мясамалочны мяст. — мястэчка (пры назве) мясц. — мясцовы н. — нарадзіўся н. р. — ніякі род (грам.) н.ст. — новы стыль н.э. — наша эра навук. — навуковы навуч. — навучальны надрук — надрукавана найб. — найболыпы, найбольш найважн. — найважнейшы найвыш. — найвышэйшы наз. — называецца нам. — намеснік нап. — напісана напр. — напрыклад нар. — народны НАРБ — Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь нар. гасп. — народная гаспадарка нар.гасп. — народнагаспадарчы нарв. — нарвежскі нас. — насельніцтва НАСА — Нацыянальнае кіраўніцгва па аэранаўтыцы і даследаванні касмічнай прасторы (ЗША) наст. — наступны НАТО — афіцыйная назва ваеннапалітычнага саюза, створанага на аснове Паўночнаатлантычнага пакга