КНІГІ ОНЛАЙН
Чалавечае ў паэзіі Бураўкіна — гэта адначасна і праўдзівасьць. Я шчыра давяраў пяру Усё, што хвалявала сэрца. Як рэдка хто зь беларускіх савецкіх паэтаў, Бураўкін і ў часы, калі трэба было прытрымлівацца мэтаду сацыялістычнага рэалізму, здолеў захаваць сваю сувэрэн-насьць паэта, пры тым нават у такой коўз-кай тэме, як ленінская тэма — ён яе сьмела беларушчыў. Вядома, тут не абыйшлося без выдаткаў, але ў цэласьці талент Бураўкіна, мастакоўская чэснасьць, чалавечае перама-гала і тут. Няма двух Бураўкіных — ёсьць суцэльны архіпелаг паэзіі Бураўкіна, паўторым яшчэ раз—чалавечай паэзіі, арганічна патрыятычнай. He дэклярацыйна, а ўсёй моцай свае душы паэт Бураўкін лю біць сваю зямлю Беларусь. Ён яе (цытую); «Абцалаваў песьнямі і маршамі». У патрыя тызме Бураўкіна бадай нічога няма ад казённага патрыятызму, нічога ад бара баншчыны: Пяю, як трапяткі лісток на дрэве вернасьці высокім. I хочацца, каб мой радок стаў нейчай радасьці вытокам. У чалавечай паэзіі Бураўкіна натуральна няма фальшу. Бураўкін не баіцца паспавя дацца і ў сваіх грахох, хоць і не такіх ужо ВЯЛІКІХ: Ня знаю, гэга добра ці нядобра, ды што хаваць мінулыя грахі— і мне таксама міні даспадобы, хоць я ім запазьніўся ў жаніхі. I мілая дзяўчынка ў моднай міні— як чарачка крыштальная на сподачку. Чалавечае абяртаеццаў Бураўкіна ў спавядальнае: Ня думаў пра вершы. Толькі што ты зробіш з душой, калі ў ёй, як вясновыя кветкі, прабіліся вершы. Як мастак, Бураўкін дбае, каб ягонае паэтычнае слова, ня страціла, як ён піша, «цьвёрдай цаны». Улюблёны ў сваю Баць-каўшчыну, Бураўкін ад шчырага сэрца жадае ёй: Няхай наперад мкне, імя сваё ўзвышае, I гэта будзе мне і слава, і пашана. Цяпер, на сталасьці гадоў, калі, як ён кажа сам, «ўплялася чэпка сівізна ў маю нямодную чупрыну», узбагачаны жыцьцёвай дасьведчанасьцяй і мудра азіраючы пройдзенае, паэт па-новаму ўзіраецца ў рэчаіснасьць, рыхтуецца да наступнага старту, да наступнага ўзьлёту. Паэт працуе цяпер над новай кнігай пад назвай «Узмах крыла». Пажадаем жа паэту шчасьлівага 41 40 Зімы на Магілёўшчыне заўсёды халод ныя. У той год сьнегу насыпала, што з хаты ня выйсьці,мароз лютуе,- птушкі замярзаюць. Сядзяць маластоўцы па хатах, цёплых дзён чакаюць. У гэткае надвор’е гадпадар сабаку з дому не выгане. Толькі Цімох свайго пля-меньніка Янку-сіротку па дровы паслаў. —Глядзі, каб бяз дроў не вяртаўся, — папярэдзіў.— Дармаеды мне не патрэбныя. Hi хвілінкі бяз працы Янка не сядзіць, a усё роўна дагадзіць Цімоху ня можа. Цімох хату яго бацькоў пад краму перабудаваў, рэчы, што ў хаце былі, сабе забраў ды яшчэ што дзень прыгаворвае: —Тое, што ад тваіх бацькоў засталося, ты за месяц праеў, а я цябе ўжо год тры-маю! Дармаедам у мяне на карку сядзіш! Начамі Цімох ня сьпіць, думае, як ад Ян кі пазбавіцца. Надумаўся ў лес паслаць: хай замерзьне ў лесе: маластоўцам можна сказаць, што сам хлапец у лес пайшоў-неслухам рос. Сякеру іржавую даў.санкі старыя, штоў печызьбіраўся спаліць, падсунуў, навошта дабро пераводзіць.калі усё роўна хлапец у лесе замерзьне. Дзьверы за Янкам на засоўку зачыніў, каб незнарок хто ў хату не зайшоў ісьнедаць сеў: бульбы чыгун, жаронкі па-тэльня. Янку-ж на дарогу скарынкі ня даў. «А навошта даваць, кал і ўсё роўна назад ня вернецца»,— сам сабе зазначыў Цімох ды сала бульбай закусіў. А Янка тым часам да лесу дайшоў .Ледзь праз гурбы пералез: вецер кажушок пра-дзімае, мароз дзіркі ў кажуху лічыць, a дзірак тых, што ў сіце: адна ля адной! Лапці на нагах распляліся, іх яшчэ бацька плёў, хіба думаў тады ён, што па сьнезе сынок ў іх хадзіць будзе. Пачаў Янак дрэвы секчы, толькі сякера па дрэву сьлізгае, бы палка ад дрэва ад-скоквае. Грукат па лесе ідзе, а сані парож-нія як стаялі, так і стаяць. Зразумеў Янка, што гэтай сякерай дроў не насекчы, а чым навастрыць сякеру ня ведае. Сеў пад елкаю, задумаўся. А мароз вакол яго харавод во-дзіць, да сну хіліць, у шчокі пячэ! Адмах нуў Янка сон, на ногі ўзьняўся: бацькавыя словы ўспомніў: ад марозу ласкі не прымай! Вяроўкай кажушок шчыльней завязаў.у скокі вакол ёлкі пайшоў. Доўга гэтак скакаў ці не, толькі чуе раптам: —Добра хлопец скачаш: на вясельлі гэ-так скакаць ня грэх!. Даўно я гэткіх тан-цораў не сустракаў! —Пэўна, мароз мяне адольвае,— паду маў Янка й яшчэ шыбчэй заскакаў. —Спыніся, Янка. Сілы паберажы! —Хітры ты.Мароз. Ды не падманеш мяне. Пакуль ногі будуць скакаць, не супынюся! —Гэй, Янка! Паглядзі на мяне. He мароз, я, а сваяк твой, Малы Маластовец. Азірнуўся Янка, бачыць стаіць на сумёце мужычок, з твару як усемаластоўцы, толькі гэткі малы, што на далоні ляжа. —Дзень добры, дзядуля! —Добры дзянёк, сынок. Хто цябе ў гэткі час па дровы паслаў? Можа, бацька зах-варэў? Даўно я да Антона дрывасека не заходзіў, даўно яго травяніцу ня піў. —Ужо з год як памерлі і бацька, і маці, — Янка адказаў,—Адзін сваяк застаўся. Цімох. У яго цяпер жыву, ён мяне па дровы і паслаў. Ды толькі сякера іржавая, a навастрыць няма чым! А бяз дроў нелыа мне да дому вяртацца. —Гэта бяда не бяда,—мужычок кажа. Падсаблю табе. Вынуў мужычок з торбы ся- керу, у сьнег кінуў. Сякера гэткая малень кая, як і сам мужычок. Узмахнуў кійком мужычок—расьці пачала сякера: расла, расла, а вырасла сама да дрэваў пабегла. Вынуў мужычок з торбы абрус, на сьнезе разаслаў і кажа—Пакуль сякера дровы на-рыхтуе нам, сядай, хлопча, да стала: чым багаты ,тым і рады: ежа ў мяне ня панская, а сялянская: ад яе сілы прыбаўляюцца, весялосьць вяртаецца. Абрус мой саматка-ны, пакармі нас зь ЯнкаміТолькі гэтак ска заў,а на абрусе патэльня з жаранкаю засквы рчэла, бульба ў чыгунезапыхцела, гуркі па краях абруса расселіся, бы не зіма навокал, а лета, гарлач, поўны малака, на сярэдзіну абруса пляснуўся, сальніца ў кутку села, бохан хлеба да сальніцы пасунуўся. Пась недаў Янка з мужычком, глядзіць дроў воз ляжыць: на санках гэтулькі не завесьці. Зірнуў мужычок на Янку, усьміхнуўся: —Былі санкі, стануць развалкі, а ну санкі разыдзіцеся, расьцягніцеся, былі малымі, станьце вялікіміі—He пасьпеў мужычок словы сказаць, а санкі ўжо на вачах растуць. Глядзіць Янка: развалкі замест яго санак стаяць. Дровы самі на гэтыя развалкі кладуцца, самі вяроўкай перавязваюцца. —А што за санкі без каня, — мужычок кажа.Зноў у торбу палез. Драўлянага канька вынуў, кійком да грывы дакрануўся: —Конь ты мой, дубовы! А ну грывай трасяні, а тое ў торбе маёй застаяўся даў но ты: глядзіш, драўляным і застанешся! Глядзіць Янка конь-асілак перад ім стаіць. Грываю замятае, капытамі перабірае, зьмесца ірвецца, сьнег пад сабой падмінае. —Ну бывай, Янка, мужычок кажа. Часу няма, а то-б яшчэ пагутарылі! Ды гэткі мароз шмат каго ў дарозе застаў: трэба за ім вока ды вока, каб бяды не нарабіў —Сяке ру ў торбу мужычок паклаў, абрус зьвя рнуў, туды-ж запіхнуў, памахаў рукой на разьвітаньне і зьнік, быццам і не было яго. Як прыехаў Янка ў двор, Цімох вачам не паверыў: санкі старыя ў дарогу Янку даваў, развалкі новыя стаяць. Думаў, што Янка ў лесе замерзьне, а ён каня прывёў, пану гэт-кага мець у стайні ня сорам. Пачаў Цімох хлопца распытваць, адкуль такое дабро. Расказаў Янка ўсё як было, нічога не ўтаіў. —Шанцуе дармаеду,—Цімох аж зубамі заскрыпеў.-Ты чаму ў Малога Маластоўца абрус не папрасіў! Навошта мне дровы — пад павецьцю гадоў на 4 ёсьць. Гэткае даб ро само ў рукі ішло! А ну, скідай дровы з саней, сам адшукаю мужычка—абрус ў яго вазьму, хай паспрабуе ня даць, ад голаду ў мяне памрэш! Трэба б цябе было зноў у лес гнаць, ды ізноў што не так зробіш! У футра мядзьведжае загарнуўся, ма лахай воўчы на самыя вочы насунуў, валёнкі ў сярэдзіне авечай скурай заслаў. Сеў на развалкі, сенам абклаўся, паехаў у лес Малога Маластоўца шукаць. Завіруха гуляе, сьляды замятае. Мароз праз футра пралез, казыраць Цімоха пачаў. Блукае па лесе Цімох, Малога Маластоўца гукае. Ды толькі вецер гудзе ў адказ, ды ваўкі яму падвываюць. Рады ўжо Цімох да хаты вярнуцца ды дарогу згубіў, па якой у лесе заехаў. Ад злосьці пачаў каня біць: уздыбіўся конь ды на ногі ўпаў. Саскочыў Цімох з саней, да каня зь бізуном кінуўся ды ад дзіва ў сьнег сеў: быў конь-асілак —цацка драўляная стаіць. Піхнуў яе Цімох нагой, да развалак павярнуўся, а там, дзе был і развалкі новыя, стаяць санкі дзіцячыя. Спалохаўся Цімох, прэч ад тых цацак пабег. Ды толькі сьнег пад валёнкамі пра вальваецца, футра за дрэвы чапляецца... Як загінуў Цімох ніхто не бачыў. А Янка ў бацькаву хату вярнуўся жыць. і стаў, як і бацька, добрым дрывасекам. На вучыўся таксама квас травяніцу рабіць, каб Малога Маластоўца пачаставаць: заўсё-ды ў хаце поўны жбан стаіць, госьця чакае. 42 * » ф » » * Першы сьнег Сьвятлана Белая « ® « « * « Я даўно не ляпіла сьнегавікоў. 3 той самай зімы, калі апошні раз была ў сваёй бабулі Вольгі. Я люблю прыязджаць да яе ў маленькі ўтульны гарадок зь дзіўнай назвай Старыя Дарогі, у гэтым годзе якім споўнілася 410 гадоў. (Кажуць, што Кацярына, праязджаю-чы з Пецярбургу ў Польшчу прыпынілася тут, бо ейная карэта засела пасярод вуліцы. Раззлаваная царыца ў гневе ўсклікнула: «Вот уж этн старые дорогн!»,— ня ведаю-чы, што гэтыя словы дадуць назву мястэчку) Бабулін дом стаіць на самай ускраіне. Лес. Цішыня. Спакой. Я люблю сустракаць у Старых Дарогах першы сьнег. Прасьнешся ў бабулінай хаце і не паверыш сваім вачам. Невялікі пакой аж іскрыцца ад сьнегу, што памаладзіў землю, зрабіў яе сьвяточна-радаснай. Высоўваю з-пад цёплай коўдры нагу. Бр-р-р холадна. гіе, лепш яшчэ паляжу ў цяплай пярыне. Заглядвае ў пакой бабуля, бачыць, што ўжо ня сплю, пытаецца: «Ну, як спалося?» — і адразу: «Уставай хутчэй, бульба ўжо кіпіць». Я ведаю, што бульба, ачышчаная, чакае майго прабуджэньня ў чыгунку з халоднай вадой. Але бабуля заўсёды так гаворыць, бо хоча прысьпешыць мяне. 0, я добра вывучала яе маленькую хітрасьць. —Я ты-ж абяцала ўчора бліноў напячы, —прыгадваю я.—Сёньня-ж нядзеля. —A то і праўда,— успамінае бабуля. Пайду раствараць бліны, я -ж і сываратку ўжо прыгатавала. Бабуля тупае на кухню, я лячу на двор. Колькі сьнегу за ноч насыпала, цэлая пя-рына каля ганку. Раблю быстрыя рухі ру-камі, нахілы, абьціраюся сьнегам. Чую, як бабуля стучыць ў акенца веранды, кліча ў