КНІГІ ОНЛАЙН
Сергеева 8„ 6. 425, Яніцкая... 6.137, №33, Фехнер... 6.137 Лука. Сеньненскір-н. У 1893 г. Е.Раманаў праводзіў раскопкі курганоў каля Багданаўскага возера, якое каля вёскі Лука і на ўсходнім беразе возера курганны могільнік. У адным з курганоў знайшоў арабскі діргем з X ст. Романов г... 6.66 Лукомля, Чашніцкі р н. У 1888 г. Е.Раманаў праводзіў раскопкі курганоў. У адным з курганоў знайшоў нака-нечнік дзіды, утулка была абвітая тонкім сярэбраным дротам. Інвентар кургана з XI ст. Романов3... 6.29. Лукомля. Чашніцкі р-н. У 1966 г. вучні сярэдняе школы прыпадкова знайшлі ў разараным кургане шкілет муж чыны, каля якога ляжаў наканечнік дзіды, утулка была інкруставаная серабром. Штыхов... 6.131-312. Лукомля, Чашніцкі р-н. У 1966 —1969 І1971 гг. Г.Штыхаў праводзіў раскопы гарадзішча і курганнага мо-гільніка. У пластах зІУ—УІстст. былі знойдзеныя 2 рымскага паходжаньня бронзавыя пад вескі, арнамэнтаваныя эмальлю. У пластах X—XII стст. Штыхаў знайшоў діргем Саманідаў Наср ібн Ахмада з 914—943 гг. і ангельскі пены Этльтэда II з 978-1016 гг.Таксама былі знойдзеныя 2 шклосярэбраныя пацеркі, 3 шклозалочаныя пацеркі і пацерка залатая ажурная. Штыхов... 6.43-45. 50,131, Шыхов 8.... 6.348-349. Штыхов 9... 6. 320, 322, 326, 327. Штыхов '°... 6.402-403. Яніцкая... 6.137, № 34 Лучоса, Віцебскі р-н. У сярэдзіне мінулага стагодзьдзя знайшлі скарб арабскіх діргемаў. 3 гэтага скрабу Г.Ганзен атрымаў 2 манэты. Абадсыдаў Самарканд Узбекістан 862-3 ал-Мустаін Арабскі діргем не расчытан 718 815 Марков... 6.2. №8. Людзінічы, Дубровенскі р-н. Перад 1914 г. знайшлі пэрсыдзкую манэту Сасанідаў Хосроя II (590 628) Отчет... 6.13 15 Поболь 2... 6.155 № 326. Малыя Дольцы. Ушацкі р-н. У 1970 г. Падачас палявых работ знайшлі арабскую манэту, якую пераслалі ў Беларускідзяржаўны ўнівэрсытэт, дзе яна перахоўваецца. Абасыдаў Багдад Іран 772-3 ал—Мансур Штыхов2... 6.85, №754, Рабцэвіч і Стуканаў...6.35. №12. Поболь2... 6.191, № 653. Маскавічы, Браслаўскі р-н. 12 13 У 1976—1978 і 1980—1981 гг. Л.Дучыц праводзіла раскопы гарадзішча каля возера Дзерба. Яна пазнаходзіла рэчы з XI—ХП стст. 3 крыжы-складні, адзін зь іх бронзавы аздоблены сіняй і чорнай выэмчатамі эмальлямі і пазалотай. Шпора інкруставаная серабром, і пазалочаная пацерка. Дучыц... 413, Дучыц2... 6.85. ЗПГКБ Віц. 6.152, Дучыц 3... 6.244. 245. Мацюшына Сьцяна. Лепельскі р-н. Прыблізна 1873-1875 гг. М.Кусьцінскі раскапаў курган з жаночым пахаваньнем і знай шоў 4 сярэбраныя скроневыя кальцы, 4 сярэбраныя філігранныя пацеркі і некалькі шклозалочаных пацеркаў. Алекеев.. 6.293, зн. 123. Мёрскі р-н. У 1965 г. бвыў знойдзены манэты скарб, з гэтага скарбу толькі адна манэта трапіла ў прыватную калекцыю I. Цэнцыпера ў Віцебск, гэта діргем. Саманідаў. Наср ібн Ахмаада (864 892) месца чаканкі не расчытана. Рабцэвіч і Стуканаў. .. 6.35. №8. Мількавічы, Бешанковіцкі р-н. У 1929 г. С. Дубінскі пісаў, што праводзіліся раскопкі курганоў, бо тут быў знойдзен скарб сярэбраных нашыйнікаў (грыўнаў), але колькасьці нашыйнікаў і іх лёс не падае. Дубінскі.. .6.511, Навінка. Талачынскі р-н. У 1972 г. З.Сяргеева раскапала 12 курганоў, у трох курганах з жаночым і дзіцячым пахаваньнямі. Знайшла 3 шклозалочаныя бочкападобныя пацеркі, яны ёсьць большыя ад тых шклозалочаных, якія маюць форму цыліндрычную. Такога самога памеру ёсьць шклосярэбраныя пацеркі. Колькасьці шклозалочаных цыліндрычных і шклосярэбраных З.Сяргеева не пералічае, але кажа, што паміж пацеркамі шклозалочанымі і шклосярэбранымі знайшла 6 ракавінак каўры і падвеску бронзавую з сьлядаміжоўтай эмалі. Рэчы датуюцца XXI стст. А.Мітрафанаў у Зборы помнікаў № 22336 раскопкі курганоў З.Сяргеевай адносіць да 1973 г. З.Сяргеева, друкуючы артыкул у КСНА піша: «В 1972 г... раскопана 12 курганов». Сергеева 9... 6.85, 687-89, ЗПГКБ, Віц. 6.417, №2335, 2336. Несіна. Лепельскі р-н. У 1873 г.М.Кусьцінскі раскапаў курган, у якім знайшоў пярсьцёнак сярэбраны ( ?) і шклозалочаную пацерку. Алексеев.. 6.294. зн. 127. Новы Пагост. Мёрскі р-н. Перад 1893 г. селянін Шамуро раскапаў курган, у якім знайшоў дыядэму, але ўлады адабралі яе ад Шамуры і пераслалі знаходку ў Эрмітаж. Дыядэма была залатой, мела пласьціністы абруч, да якога былі прывешаныя залатыя шарыкі. Покровскій... 6.12. Опса. Браслаўскі р-н. Каля 1891 г. Ф.Пакроўскі раскапаў 2 курганы, у адным знайшоў сярэбраную падвеску, у другім маленькія гіркі ад вагі рознай вялічыні. Покровскій2.... 6.205. 210. Штыхов 2... 6.34, №53 Бібліяграфія Алексеев Л.В. Алексеев 2, Алексеев 3, Кропоткнн Р.В, Кропоткнн 2 Марков А. Побаль Л.Д., Побаль 2, Побаль 3., Покровскнй Ф.В, Покровскнй 2 Романов Е.Р. Рабцэвіч В.Н. Стуканоў А.А. Сергеева З.М. Штыхов Г.В., Яніцкая М.М. Гл. Полацак № 18, 6.20. Рабцэвіч В.Н2 Сергеева З.М2 Штыхов Г.В.2, Штыхов Г.В.3, Штыхаў Г.В.4 ІПтыхов Г.В.5 Гл.Полацак №19,6.18. Алексеев Л.В.4, Полоцкая земля. М. 1966 г. Аляксееў Л.В.5 Старажытны Друцк. ПГКБ. №3, Мн.1973. Дучыц Л.В. Нсследовання в Браславском н Мнорскнм районах. АО за 1977, M.1978. Дучыц Л.В. 2 Масцовіцкае гарадзішча (XI—XIII стст.) «Весці» АН БССР, №4, Мн. 1980. Дучыц Л.В.3Городніце Московнчн (к вопросу о порубежных пунктах Полоцкого княже ства). зб. Труды Международного Конгресса археологов-славнстов, т. 2. сек 1У,К. 1988 Дубінскі С.А. Досьледы культур жалезнага перыяду БССР у 1929 г.. Запіскі аддзелу гуманітарных навук АН БССР. Працы археалагічнай камісіі. Т.2. Мн 1930, Романов Е.Р.2 Обіцнй очерк Внтебской губернн. Внтебск. 1989 г. Романов Е.Р3 Старнна донсторнческая Северо-Западного края. Внльна. 1908 г. Фехнер М.В. Нзделня шёлковых мастерскнх Внзантнн в Дрвеней Русн. СА №3, М,. 1977. Рябцевнч В.Н.3.Козянковскнй клад . АО за 1973 г. М. 1974 Сергеева З.М.3 Разведочные работы на террнторн друцкого волока. АОза 1971, M.1972 Сергеева З.М4 Раскопкн курганов на друцком волоке. КСМА № 139, M.1974, Сергеева З.М5 Курганы у др. Заіцнрнно в Полоцком Подвннье. КСНА. №183, М. 1986 Сергеева З.М6 Обследоване в Внтебской областн. АО за 1972, M.1973 Сергеева З.М7 Работы Вмтебского отряда. АО за 1973 г. М. 1974 Сергеева З.М8 Раскопкн курганов на северо-западе Внтебской обл. АО за 1975 г М., 1976 Сергеева З.М9 Курганы деревнн Новннкн (Внтебской обл.) КСНА, № 144, M.1975 Штыхаў Г.ВЛ Вывучэньне курганоў Полацкай зямлі (пач.Х—пач. ХІПст.) зб.Беларускія старажытнасьці. Мн. 1972. Штыхаў Г.В.7. Ажываюць сівыя стагоддзі. Мн. 1982 (2 выд). Штыхов Г.В.8. Обследованне памятннков Полоцкой землн. АО за 1968, M.1969. Штыхаў Г.В.9 Раскопкі ў Лvкoмлe ў 1966—1968 гг.зб.Древностн Белоруснм. Мн. 1969 Працяг у наступным нумары 15 14 Да пытаньня этнічнай прыналежнасьці Бясспрэчна, і пазьней узьнікалі хваля-ваньні і паўстаньні, а напрыклад, вялікае паўстаньне вільцаў-люцічаў у 983 г. на нейкую сотню гадоў прыпыніла нямецкую калянізацыю земляў палабскіх славянаў. Цяжкі ўдар гэтыя славяне былі атрымалі і ў 955 г. Тады паўстаньне абадрыдаў і люці-чаў успыхнула ў сувязі з вайной караля Атона I з мадзярамі-венграмі, войска якіх было разьбітае 10 жніўня 955 г. Пасьля гэтай перамогі над ракой Лех кароль Атон I празь нейкі час рушыў з сваім войскам на поўнач. У тым паходзе ўдзельнічаў таксама прыгадваны граф Гера, якога асабліва не-навідзелі славяне. Апалчэньне славянскіх плямёнаў узначальваў князь абадрыдаў Стойгнеў. Вял ікая бітва, а, фактычна, разьня, адбылася 16 кастрычніка 955 г. пад ракой Рэкніца. Тую бітву, у якой, між іншага, на баку нямецакга войска супраць славянаў змагаліся славяне руяны-русы, таксама па драбязна апісаў храніст манах Відукінд.150 Знайшоўшыся ў абкружэньні, частка нямец-кага войска з гэтымі руянамі зрабіла хітры манэўр, наладзіла ў начы праз раку тры масты, празь якія змагла пераправіцца галоўная рэшта гэтага нямецкага войска. Гэтыманэўрславянскаеапалчэньне, у ас-ноўным пяхота, заўважыла з спазьненьнем і ў бой уступіла пасьпешліва і разрозьнена. Адсюль і атрымалася разьня, у якой загінуў таксама і князь Стойгнеў. Ня было літасьці і для тых славянскіх ваякаў, якія былі за хопленыя ў палон: ім тут-жа адсекл і галовы. Гэткім цяжкім быў той пэрыяд для па-лабска-паморскіх славянаў.151 Але вернем ся да 40-х гадоў. Здаецца няма патрэбы Працяг. Пачатак у №1(11)—9(19) 16 гаварыць пра тое, што прыгадваныя забойства князёў і пераход на нямецкі бок князя стадаранаў Тугаміра значна аслабіл і здольнасьць славянскіх палабска-памор-скіх плямёнаў да супраціву, якія, дарэчы, варажнечылі яшчэ і між сабою. 1 пра гэта можа сьведчыць той факт, што ў 949 г. у землях заходніх славянаў былі заснаваныя ажно тры каталіцкія біскупствы, а гэта з цэнтрамі ў Старгардзе, у Гавэльбэргу і Бранібору. Такім чынам, ёсьць падставы меркаваць, што нейкая частка вільцаў-люцічаў, да якіх мог належаць і князь Рагвалод, была пакінула ў тым часе свае ранейшыя мясь-ціны жыхарства і перасялілася на ўсход. Аднекуль-жа з Захаду, «зь ляхаў», прыб лізна ў тым часе былі перасяліся на ўсход таксама вяцічы ірадзімічы з сваімі князямі Вячкам і Радзімам. Дарэчы, гэткае перася-леньне на ўсход было ахапіла ў тым часе ўкраінскіх валынянаў. Раней валынянежылі на востравеВоліне, дзе знаходзіўся калісь ці вялікі і славуты горад Волін. Горад Валынь быў таксама пабудаваны гэтымі валынянамі над ракой Буг. Таксама былі нейкія прычыны, што за часоў бізантый скага імпэратара Канстанціна Парфіраро днага адноз харвацкіх племяў, якое жыло наўсходзеадвярхоўя Віслы, перасялілася на Балканскі паўвостраў, у Захлумскі край. Магчыма. што да гэтага перасяленьня спрычынілася сутыкненьне тых харватаў зь перасяленцамі вільцамі люцічамі і валынянамі. Этнічная назва люцічы была патраніміч-нага паходжаньня. Яна была запазычаная ад імя князя Люта або Лютаміра. Быў-жа ў старой Польшчы часоў Баляслава Хра-брага горад, які называўся Лютаміскам. Цяпер, гэта, як выглядае, гарадок Літамер-жыцы, што знаходзіцца над Эльбай на поў начы Чэхаславакіі. Але назву для ўсходня славянскага племя лензанінаў ці ленца-нінаў Канстанцін Парфірародны мог пад-чэрпнуць з заходніх крыніцаў. Якраз у 945 г., а затым яшчэ ў 949 г. да нямецкага караля Атона I наведаліся два вялікія па-сольствы гэтага бізантыйскага імпэратара. А ў 949 г. ў Канстантынопаль завітала таксама пасольства караля Атона I, да якога, між іншага, належаў у якасьці перакладчыка Ліюдпранд, пазьнейшы Крэ-монскі япіскап, які ў сваіх трактатах, пры сьвечаных Бізантыйскай імпэрыі й ейным дачыненьням з Захадам, апісаў таксама няўдалы паход на Канстантынопаль у 941 г. кіеўскага вялікага князя Ігара. 152