Задаволены маластоўцы сваім пастухом —Хоць і сірата, а хлеб ніколі не прасіў, сам зарабіў, —мужыкі кажуць. —Сястрычку ў наймічкі не аддаў, сам выхадзіў, —бабы хваляць. Аднаму Язэпу пастух не да спадобы: ці за тое, што Андрэй яго коней са статку не вылучае, як усіх глядзіць, ці то за тое, што сястрычку сваю Андрэй да Язэпа ў наймічку не пусьціў. Як пачуе Язэп, што добрае пра Андрэя, у твары зьменіцца: сала яшчэ не сала, па-куль на сьвіньні бегае, яшчэ з пастухом бя-ды набярэцеся, бурчыць. Доўга так казаў ці не, ды бяду на пасту-ха наклікаў. Павадзіўся ў статак канакрад: чатырох каней украў. Пад воўчай шкурай твар схаваў, воўчымі сьцежкамі ад пагоні ўцёк. Сабраліся мужыкі, пачалі радзіцца, як ад злодзея коней зьберагчы. —Аднаму пастуху з канакрадам не справіцца, —Ягор сказаў. —Канакрад на гэтым не спыніца, —Мацей дадаў. —А як, яго, канакрада, адшукаеш, калі можа, сам пастух тых коней крадзе. — Язэп у размову ўлез. —Няма з чаго на хлопца напрасьліну ўзводзіць,—Янка за пастуха заступіўся — Лепш давайце па чарзе статак з пастухом вартаваць, хутчэй зловім злодзея! Як прапанаваў Янка, гэтак і парашылі маластоўцы. Ды канакрад бы на радзе той быў: заціх, каб у пастку не трапіць: па два разы маластоўцы адвартавалі, ды злодзея не злавілі. —Можа ён куды далей падаўся? —Сьця-пан выказаў здагадку. —Была бяда, з дажджом сплыла.— Ян-ка пагадзіўся. I Язэп слова ўставіў: —Калі самім вартаваць, навошта пастуха трымаць. А калі ізноў злодзей пачне красьці, значыць, у хаўрусьніках у яго пастух! Хут-ка кірмаш у Прапойску.Пэўна, туды нашых коней пагоняць. Маё слова памяніце: ён ка-накрад! Вочы за ноч не заплюшчыў Андрэй, а на сьвітаньні каней пералічыў, аднаго не далічыўся —язэпава. —Зноў ад злодзея статак не зьбярог, як мужыкам у твар пагляджу, на сэрцы ў пастуха кошкі скрабуць, а што зрабіць ня ведае. —Сам пайду да Язэпа ў парабкі, а за каня адраблю! Пэўна, пастухом мне больш ня быць,— сам сабе Андрэй кажа. — Пакуль за коней мужыкам грошы не вярну, не зма-гу жыць спакойна. Апусьціў галаву Андрэй, вочы рукамі закрыў, каб коні сьлязу ня ўбачылі. —Гэй, пастушок, —раптам чуе Андрэй, што гукае яго нехта. Чаго галаву апусьціў, на дудцы ня граеш? Ці сон змарыў, ці бяда якая асіліла? Азірнуўся хлопец, глядзіць, стаіць насу-проць яго мужычок.з выгляду як усе мала-стоўцы, толькі гэткі малы, што на далоні ляжа, яшчэ месца застанецца, кій падарож-ны ў руцэ, капялюш саламяны на галаве, торба за плячыма. —Бяда,—Андрэй прызнаўся. Злодзей па-вардзіўся ў статак. Сёньня зноў каня украў. Як я мужыкам у твар пагляджу, што я ім цяпер скажу? He да дудкі мне дзядуля! —Гэта бяда не бяда—мужычок кажа, —галаву да нізу не хілі, нос ня зьвешвай! Знойдзем мы на злодзея ўправу! Калі зло-дзей да статку ваўком краўся, ваўком ён і застанецца! Так маластоўцам і перадай! A коні ў лагчыне стаяць, не пасьпеў іх ка-накрад далей перагнаць! Зьбіраўся перад кірмашом да цябе ў двор іх завесьці, каб паклёп на цябе ўзьвясьці! —Хто-ж, злодзей гэты?—Андрэй аж кулакі сьціснуў, з травы падняўся. —Сам даведаешся,нядоўга чакаць! —Му-жычок усьміхнуўся,—Перадай ад мяне ма-ластоўцам, што я надоўга ў іншыя краі па-даўся. Шмат Маластовак на белым сьвеце, у кожнай пабываць трэба, усюды мяне ча-каюць! —мужычок вус падркуціў, капялюш на галаве паправіў, вось-вось зьнікне, ды раптам схамянуўся на Андрэя паглядзеў —А ці ведаеш, хлопча, ад каго прывітаньне маластоўцам перадаць? —Як-жа ня ведаць,—пастух кажа.—Ад Малога Маластоўца! Вас, дзядуля, кожны ў Маластоўцы ведае: хто хоць на свае вочы ня бачыў, то чуць абавязкова чуў! —Ну, то добра, сынок, —мужычок узрада-ваўся. Перадай усім: ад бяды не згінацца трэба, а зь бядой змагацца трэба! Дужае зло, а дабро мацьней! Сказаў гэтак мужычок, кійком узмахнуў і зьнік, быццам і не было яго. 3 таго разу болей яго ў Маластоўцы не бачылі. Знайшлі маластоўцы сваіх коней у лаг-чыне, тут толькі і заўважылі, што Язэпа зь імі няма: конь стаіць, а гаспадар быццам і не шукае яго. Падзівіліся маластоўцы, не падобна гэта на Язэпа, каб за сваім дабром першы не прыбег. Узялі каня ды да Язэпа гуртам падаліся. У Язэпіхі спыталі пра гаспадара, а яна ў адказ толькі моўчкі на хлеў паказала. Рас-чынілі дзверы ў хлеў мужыкі ды назад ад нечаканасьці падаліся: воўк у кутку стаіць, вачамі блішчыць, зубамі ляскае. Разгубіліся мужыкі, а воўк тым часам у дзьверы сігануў ды праз плот скокнуў, у лес падаўся. Доўга яшчэ пасьля таго ўночы да до-му прыбягаў. Стане перад ганкам ды вые, бы дабро сваё аплаквае. Але ўзімку зьнік кудысьці, ці то паляўнічыя прыстралілі, ці то ў іншы лес падаўся. Перадаў Андрэй наказ Малога Мала-стоўца Маластоўцам. Пасьля той сустрэчы шмат гадоў Малога Маластоўца ў Маластоўцы не сустракалі. Толькі пра яго не забыліся. Толькі хто нос кверху задзярэ, не па-людзку жыць пачне, адразу яму пра Малога Маластоўца напамінаюць: —Глядзе ня ўверх, a то носам аблокі зачэпіш, глядзі ўніз —Малога Маластоўца ўбачыш! Можа паразумееш тады' 38 39 Лісты і вершы Уладзіміра Караткевіча 1959 г. Здорово, мнлай ты мой однокашннк н земляк! В благодарность за твоё долгое молча-нме посылю тебе тот гроб, что на обороте. Он хоть н майолнковый, но вполне прнгод-ный. Как вндншь, у меня, забытого, проре-зался юмор внсельннка... Да будет тебе нзвестно, братншка, что я ныне в Москве, учусь на Высшйх лнтера-турных курсах прн ннстнтуте нм. Горького н кончнл ужо однн курс полным отлйчнйком н пай-мальчнком. Посьле курсов, которых век бы не кончал, нбо платят 1,5 тыс. стн-пенднн, нетребуют работы н предоставляют отдельную комнату, воспнтывая, такнм образом, паразнты, думаю подаваться в Мннск. Адрес мой с 1-го сентября Москва К-104 Тверскнй бульвар 25 ВЛК Мне Впрочем, насчет безделья я шучу. За год строганул полсотнн стнхов н с десяток рассказов. Жнву хорошо, очень многое внжу, по-знакомнлся с ннтереснейшнмн людьмн. Будешь мне пнсать-узнаешь много ннтерес-ного. Будь человеком н не замыкайся в стенах «Гнгмотоподземгаза», нз одного этого ок-руження ннчего путного не получнтся. Успехн даются трудно. Пока только в «Знамя» №3 за этот год перевелн да будет подборка в №8 нлй 9 «Молодой гвардйй». Займусь ка я сам переводом рассказов н устроеннем нх в журналы, вернее будет Юрку не вндел. Он спнлся н нсчез не пре- дупреднв меня. Смертельно жаль человека. Лешку вндел в Мннске с год назад. Он в аспнрантуре н благоденствует. Заезжай в Оршу, когда будешь в Белорусснн.Как Муза н дочушка? В графе «сем. пол» пншу по-прежнему карандашом й вообіце, сердце моё представляет собою хоть н краснвые, но несомненные развалнны (смотрн на обо-роте). Любовнй было много, а настояіцая прншла толькн для крайннх й довольно страшных мученнй: полюбнл замужнюю н, боюсь, надолго. Везёт же мне. Но лучше уж ннкого, еслч её не будет. Достаточно я насмотрелся на кукольные головкн, бол-таюіцне вздор н чепуху. Оно с неделю н хорошо, да только потом больно протнвно. Только н умеют, что наппться на «междусо-бойчнке». й целовать нх гадко, как рыбу нз стоячего пруда. А настояшее досталось другому. 14, кажется, невесело ей, бедной, с другнм. Когда я уверюсь в этом-разобью нх сем’ю без сожалення, зубамн драться буду. Ты же меня знаешь: н нежным быть могу, н терпелнвым, еслн полюблю. Ну вот н всё старнк. Ты всё-такн не очень радуйся по поводу прнобретённой тахты, будь лучше тем честным, н, нногда, препаршнвым парнем, с которым мы руга-лнсь н которого любнлн. Твой Владндмнр^^^ 10 нюля 59 г. Салям велнкнм маховнкам энергетнкй! He буду я вам больше саркофагов по-сылать, вот что. Недостойны вы йх, а дос-тойны жнзнн н сверкання солнечного. Продолжай, братец, ругаться с кноскёршей н далее, нбо в №7 «Нового мнра» есть переводец еіце одного моего внрша. А насчёт перевода «Партнзанской баллады», так он мне не понравнлся, не то.Автор настойчнво старался снять всякнй налёт мнстнкн. Как то «Перад тым як вочы жанчыны заснаваў Невядомага дым», «пакінула гэту турму, н мужчына ад плачу затросся, як яна двац-цаць год таму». Вместо этого оставлены некне недоноскн. А ты еіцё острншь о «велн-чайшем поэте» .Тоже, сволочь, — с нронней! Жаль что кнйгн достать уже нельзя нн в Орше. нн в Ммнске. Но я попытаюсь раз-добыть однн экземпляр (верншь, н у меня нет), н выслать тебе. Насчёт несчастных любовей ты не су-мневайся, касатнк. У меня онн сейчас зна-чнтельно счастлнвее, чем в годы молодые, Мне дьявольскй начало вестн, но я, как тебе нзвестно, сторонннк экзотйкй (прн-готовься: сейчас начну говорнть гадостн), н поэтому непременно вляпаюсь в нсторню: не в старшую влюблюсь, так в узбечку, не в оную, так з замужнюю. Н потому некоторые удары по нервам всегда будут сопровож-дать мой жнзненный путь. А Байрона я в плаваннн непременно перекрою когда-ннбудь. Переплыву, ска-жем, не Геллеспонт, а озеро Нарочь. Нлн Ладожское. Оно шнре. Это нетрудно. Старые атлеты былн, как нн странно, слабее .Толькй однн рекорд не превзойдён, рекорд Ммлона, который проткнул пальцем зелёное яблоко, с маху. А насчёт Юркн можно сказать почтй точно, от чего это всё получнлось. По-моему, это от уннзнтельного бесснлня многнх людей перед временем. Вспомнн-ка 1947-1953 годы. А он был нервен, как жен-іцнна, еіцё с детской кроваткн, когда родных арестовалн в 37-м. У кого былн нервы покрепче-тот вынес. А остальные надломалнсь, да так н прнвялн, Юнну Морнц я лнчно не знаю, но много о ней слыхал. Кневлянка, прекасный поэт. У меня есть ее кннжка, —нравнтся. С ней случнлась в ннстнтуте какая-то гадость. У ннх, в отлнчне от курсков, всем заправляют толсточерепные зубры н масто-донты —так она прнцепнлнсь к девке, за какой-то пустяк н нсключнлн. Сейчас, ка-жется, снова прннялн, невзнрая на воплн свнней. Точно, впрочем, не знаю. Н какое кому дело до того, как жнвёт человек, — до снх пор не поннмаю. Ахма-дулнна, жена Евтушенкн Евгення, талант-лнвая баба, хоть малость н с чудннкой. Выгналн. Самого Женьку (а он талантніце, хоть малость н претенцнозный), выгналн. Э-эх,людне, братня наша-во Хрнсте, Будде, Негове, Магомете н черт знает еіцё в ком. Скверно онн ведут себя. Можно, в соот-ветствнн с «Островом доктора Моро» по-думать, что всё человечество, за малым нсключеннем, состонт нз «гненосвнней».