Малое Палесьсе
Памер: 92с.
Мінск 2003
обенно много мх в некоторых волостях, где естьдля нпхпрпродныеубежміда... По слухам, по всему уезду нмеется несколько тысяч бандмтов. В настояіцее время банды началн действовать открыто... Онп напалн на ГайнаСлободу м местечко Плешеннцы, которое некоторое время находплось в руках банднтов... На беспартнйной конференцнп з Холопенмчах была прмнята резолюц/ і,з коі эрую внесены слова контрреs юцмо і! >го пожелання: желаем мпр
,і путё освободнть Беларусь от іьскйх м зоветсккх войск н дать ей зможносіь самоопределмться без чь§й бы то нм было днктатуры.
16. У 30я гг. XX ст. у мястэчку працаваў настаўнікам беларускай мовы й літаратуры, вядомы краязнавец, сябра Інбелкульта Самцэвіч Пётра (нарадзіўся ў в.Дакудава Крупскага рну). Друкаваўся ў часопісе «Наш край», зьбіраў слоўнік тапонімаў Барысаўшчыны й Крупшчыны (забіты фашыстамі пры растрэле габрэяў ва ўрочышчы «Каменны лог» восеньню 1941 г. — каля 900 чалавек).
17. Імі ганарымся:
Бандарэнка Канстанцін Аляксандравіч, нарадзіўся ў 1918 г. Афіцэр, маёр, прайшоў баявы шлях ад Адэсы да сталіцы Чэхіі у франтавой выведцы, узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, мэдалямі. 3 1967 па 1987 г. працазаў начальнікам адзьдзела кадраў Адэскага пэдінстытута. Склаў грунтоўныя радаводы вядомых халапеніцкіх родаў. Бандарэнкаў, Бар
коўскіх, Сазонавых, Скалубовічаў. Апублікаваў (на правах рукапісу) кнігі
па гісторыі мястэчка.
Ганчарэнка Андрэй Маркавіч, на
радзіўся ў
1933 г. Акадэмік Нацыяналь
най АН Беларусі, доктар фізыкаматэматычных навук, прафэсар, Заслужаны дзеяч навукі БССР.
Хадасевіч Уладзімер Рыгоравіч, нарадзіўся ў 1933 г. Вынаходнік СССР, кандыдат тэхнічных навук, майстра спорту СССР.
Зуёнак Васіль, нарадзіўся ў 1935г. Беларускі паэт, з 1990 па 1998 г.г. старшыня Праўленьня Саюзу пісьменьнікаў Беларусі, аўтар больш 20ці зборнікаў паэзіі.
Грышановіч Валерый, нарадзіўся ў 1947г. Беларускі паэт. У1980хг,г. рэдактар газзты «Знамя юностн», у першай палове 1990х гадоў дырэктар выдавецтва «Мастацкая літаратура». Аўтар паэмаў: «Пагоня вяртаецца на Беларусь» (1992), «Халопенічы» (1998).
Мажэйка Зінаіда Якаўлена, (1933г.) вядучы навуковы супрацоўнік Інстытуту мастацтвазнаўства, этнаграфіі й фальклёру НАН Беларусі, доктар мастацтвазнаўства, Заслужаная дзяячка мастацтваў БССР, ляўрэатка Дзяржаўнай прэміі Беларусі, аўтарка звыш 200 навуковых прац, 7мі дакумэнтальных этнамузыкальных кінастужак. Ейнае імя у Кэмбрыджзкім даведачным выданьні: «2000 выбітных інтэлектуалаў XX ст.» Амэрыканскім дасьледчыцкім біяграфічным інстытутам аб’яўлена «Чалавекам 2000г» і ўзнагароджана Medal of honor.
краязнаўчы альманах, выпуск 1ШШЫІАПЕСЬСЕ
«ГЭТЫ РАДАСНЫ СЬВЕТ...»
КНІГА
“Гэты радасны свет Падарыла мне мова”
А.Котава, “Варажба травы”
Кніжная серыя “Бібліятэка часопіса “Маладосць” (№7,2001 г.), дзе выдадзена пеошая кнЙ вГршаў Алены Котавай “Варажба травы,” падарыла магчымасць чытачам пазнаёміцца з гэтым прыгожым паэтычным светам, створаным сама бытным мастаком слова і фарбы. Алена ^эктурна
выкладчыкам на аддзяленні дызанну Менскага дзяржаунага архітэктурна ^^ «а. ^оўкая яе прафасія мастах. Ал. слова падупадна а» “^SZZXopu час было звязаяа з мясгзчкам Крулкі, з рахой Бобр, тут у школе №2.1 цяпер тут, у Крупках, Алену чакае яе маці, Анастасія Пахомау
Нахяоактэонымі рысамі творчасці паэтэсы з’яўляюцца глыбінная сувязь з пстоіяйБеларусі яе культурай, мастацтвам, надзвычай добрае валоданне самымі беларускай мовы, неадольнае захапленне Яе Вь,со касцю Прыродай, вастрыня, шчырасць, прага самых высокіх пачуццяу. Паэтэсе Уласйівы толькі яе асабісты паэтычны погляд на свет, свае індывідуальнае све табачанне У краіну Паэзію Алена Котава прынесла сваю жыццевую мудрасць. «рэдка явораі аутара сустрахаецца паўтарзнне адкых і тыхгухау. annapaubL Вось чатыры радкі з верша “Цішыня”, якім адкрываецца зборнік.
Тацяна Станіславаўна Каваленка.
нарадзілася ў г.Клецаку Менскай вобл.,скончыла Крупскую СШ №2 у 1980г. і філялягічны факультэт БДУ (1985г.) Працуеў Крупскім краязнаўчым музэі. Паэтка, краязнаўца.
He шапоча пышная шыпшына, Птушка ў застрэшшы не цвірчыць. He скрыгоча шынамі машына. Шпаркі дождж у лісці не шуміць.
Паўтор шыпячых гукаў тут гэта толькі водгаласак апалай кроплі дажджу, гэта пошум ветру, які ўзгадваецца і мроіцца, калі прыслухоўваешся да цішыні. “Каб разумець вершынх трэба слухаць у цішы,’ — як бы настройвае чытача пазтка на самым пачатку сустрэчы.
Паэтэса жыве з адчуваннем повязі з мінуўшчынай, з продкамі. Якімі важкімі з’яўляюцца для яе “скарбы курганных
|У|ДД0^ ПАЛЕСЬСЕ краязнаўчы альманах, выпуск 1
глыбінь”: “прасцячокчарапок”, плеценыя з саломы і лазы “з адценнем золата старыя экспанаты”, “пявучы арнамент” старадаўняга народнага адзення ..
Цэлая баталія разыгралася паўстала перад вачамі паэтэсы, калі ўбачыла яна Барысавы камяні з высечанымі на іх словамі. Яна пачула водгук даўніх ратных падзей, калі князь Барыс з дружынай бараніў сваю зямлю ад нашэсця ворагаў (верш “Барысавы камяні”).
Нават адзінокая кветка, балотны жоўты касач, сарваны дзяўчатамі, наіадаў пісьменніцы князя, які загінуў у бойцы (верш “Балотны князь”).
Паэзія Алены Котавай незвычайна настраёвая, паказвае, што аўтар вельмі эмацыйны і ўражлівы чалавек. Верш “Лесавое’’ лепшае падцвярджэнне гэтаму. На змярканні, у звычайным лесе, калі “гаснуць промні ў прымхах хвояў”, яе лірычную гераіню раптам апаноўвае сапраўдны жах: “у чарах лесу жаху джала”. Рэчка асацыіруецца з ракой забыцця Летай, гераіні мрояцца самыя розныя пачвары, міфічныя стварэнні, падземнае царства, цмокі, багна, пасткі вакол... "Няўжо і гэта, што ў крыві ад дзікіх продкаў?” дзівіцца аўтар сама сабе. Але настрой мяняецца ў адно імгненне: знікаюць усе жахі да адзінага, а прычына ў тым, што закувала зязюля, і гэтага дастаткова, каб вярнуць чалавека да рэальнасці, да нармальнага стану. Спадае напружанне і ў чытача, якому ўжо паспеў перадацца вельмі трывожны настрой.
Верш “Майскі дождж” гэта сапраўдны маленькі шэдэўр, імгненны здымак душзўнага стану чалавека, нашага сучасніка, які, здараецца, сярод людзей задыхаецца, дранцвее ад адзіноты, непаразумення, незапатрабаванасці, усемагчымых умоўнасцей, вымушанага маўчання, няшчырасці, нежадання прыняць іншага, мабыць, проста ад ператомленасці. Насустрач майскаму дажджу расчыняецца душа паэтэсы ажно да самага донца, да самага далёкага куточка, аж да таго, што паэтэса сама просіць прабачэння за гэту расчыненасць. Як да прыяцеля ці як да лекара звяртаецца яна да дажджу, хапаецца за яго, як за “ніць Арыядны”, за “пуцяводны прамень”. I ліўнем праліваецца ў аўтара жаданне расказаць пра ўсё, што было “закансервавана ў душы”, нібы ў склепе; знікае, змываецца здранцвенне, нібы праходзіць атручэнне. Жвавым, нечаканым, чароўным, вясёлым, спагадлівым аказваецца дождж. 3 ім утульна.
Свежай, багатай, яркай вобразнасцю адзначаны амаль усе вершы паэтэсы. A верш, радок з якога ўвайшоў у загаловак гэтага артыкула, з’яўляецца адным з самых метафарычных, маляўнічых, і ў ім крэда аўтара: пісаць для таго, пісаць так, каб бязмежнае чароўнае мора роднай мовы адкрылася ўсім, каб, “хвалі вобразаў” са жменькамі “каштоўных каменьчыкаў кропак і косак” дакрануліся да кожнага
Раней з вершамі Котавай Алены пазнаёміліся чытачы часопісаў “Полымя” і “Маладосць”, а вось першая яе кніга ішла да чытачоў доўга Між тым, гэта невялікая кніга ўвабрала ў сябе шмат цікавых паэтычных знаходак, не пакінула абыякавымі чытачоў. Летам 2002 г., на чарговым пасяджэнні секцыі паэзіі Алена Адамаўна Котава рэкамендавана для прыёму ў Саюз беларускіх пісьменнікаў.
Таццяна Каваленка, супрацоўніца краязнаўчага музея г. Крупкі
.56
краязнаўчы альманах, выпуск 1 МАЛОЕ ПАЛЕСЬСЕ
РЭЧКА БОБР
Рэчка Бобр, бору сябра.
Стужкай срэбнай лугам вольна Зіхаціць вада прывабна У дымлівых купаў вольхаў. Кропляй чыстаю ў дзяцінстве На маім кірпатым носе Зіхацеў ты і іскрыўся У валасах, нібы ў калоссі. Водар лугу, вецер з поля Скрозь працяты пахам хвойным Маладым буслам прыволле Чыста, лёгка і спакойна Быццам зараз за спіною Пругка крылы развінуцца Рэчка Бобр, мне з табою Цэлы век не размінуцца.
***
Чарада курганоў Старажытнасці знак Шляху вольнага ўздоўж Вартайраццю глядзіць. Раздарожжа вятроў Пылу горкага смак. На сустрэчы шляхоў Крыж каменны маўчыць.
На далоні ляжыць Прасцячок чарапок, Скарб курганных глыбінь. Стужка хваля над ім Шмат стагоддзяў бяжыць. Цур, славянскі гаршчок, У хвалях часу не згінь 3 даўнім продкам маім.
Срэбнай грыўны авал Важыць тысячу год. На пялёстках вянцоў Таямніца замоў.
Грыўнай лёс ахінаў Шыю той, мо што род Пачынала з высноў. Котава Алена Адамаўна,
Як пяе тая кроў! “Варажба травы” Мн., “Дом
прэсы”, 2001 г.
!УЬУ10ЕТАПЕСЬСЕ^^2!±!^^^
МАТЭРЫЯЛЫ ВЕЛАПАХОДУ
па маршруце: г.Крупкі — в.Прудок — в.Вялікае Горадна
могілкі былой в.Шырнавічы г.Крупкі
ПЕРШАЯ ПУБЛІКАЦЬІЯ
Валзры Арцюховіч
МЭТЫ ПАХОДУ
Пошу озьнесярэднявяковага мо,ніка л>. з.Прудок.
. Абсьледаваньне й вывучэньне ь^гілак в.Вялікае Горадна.
3. Выяўленьней дасьледаваньне гарадзішчаў ля в.Вялікае Горадна.
4. Пошук і вывучэньне могілак былой в.Шырнавічы.
УДЗЕЛЬНІКІ ПАХОДУ
1. Арцюховіч Валеры вучань 10 «В» клясы.
2. Шкілёнак Андрусь вучань 10 «В» клясы.
3. Шкілёнак Антось вучань 7 «А» клясы.
ДЗЁНЬНІК ПАХОДУ
6.00. Збор удзельнікаў.
6.00 6.10. Інструктаж па тэхніцы бясьпекі, удакладненьне маршруту.
6.108.05. Рух да в.Прудок.
8.058.30. Сьняданак. Удакладненьне мэтаў паходу.
8.30 9.30. Пошук могільніка ў лясным масіве ля в.Прудок.
9.30 9.50. Рух да могілак в.Вялікае Горадна.
9.50 10.50. Абсьледаваньне й
КНІГІ ОНЛАЙН
