Малое Палесьсе
Памер: 92с.
Мінск 2003
я ў незвычайным становішчы. За адным сталом сабраліся розныя людзі. У кожнага з вас свой погляд на падзеі, якія будзем абмяркоўваць. Вы можаце адкрыта іх выказаць і задаць пытанне. У Расіі адбыліся тры рэвалюцыі: дзве буржуазнадэмакратычныя 1905 1907 гг. і Лютаўская 1917 г, сацыялістычная Кастрычніцкая, а таксама грамадзянская вайна У краіне звергнуты царызм, і да ўлады прыйшлі бальшавікі. У грамадзянскай вайне Чырвоная Армія перамагла. У выніку лёсы мільёнаў людзей былі зламаны. Народы Расіі напаткала трагічная драма, якая не скончылася і сёння. Ці была альтэрнатыва кастрычніцкаму перавароту? У класе прысутнічаюць «гіста
Схема
Змены форм палітычнага ладу у выніку рэвалюцы.йных падзей у Расіі (1905 —1918 гг>)
Самадзяржаўе —>
1905 —
1907 гг.
Мікалай II
Абмежаваная мапархія
Дзяржауаая дума
2 Буржуазная ^__ » Дыктатура ⁴ ^Дзмакратычная ^ рэспубліка ............ бальпіавікоў yCTa№?w рэспубліка
д mru * квстры’шін
14117 г. 1917 г. СШ
1918 г.
Часовы урад, СНК РСФСР,
Саветы ' ЦК РСДРШб)
краязнаўчы альманах, выпуск 1 МАЛОЕ ПАЛЕСЬСЕ
рычныя асобы» і прадстаўнікі сучаснага пакалення. Вучні зададуць пытанні ўдзельнікам дыскусіі.
Аб’яўляюцца парадак правядзення дыскусіі і яе правілы.
Правілы дыскусіі, Удзельнікі дыскусіі прадстаўляюць сябе (не больш за тры хвіліны). Выступленні павінны быць кароткія, змястоўныя і яскравыя. Пачынае Мікалай II і гэтак далей па чарзе. Перабіваць выступоўцу забараняецца. Кожны з удзельнікаў адказвае на галоўнае пытанне гульні.
Калі ўсваім прадстаўленні «гістарычная асоба» не адказала на галоўнае пытанне, яно ставіцца ёй зноў. Затым кожная з «гістарычных асоб» па чарзе задае па тэме па аднаму пытанню любому з удзельнікаў. Потым «гістарычным асобам» задаюць свае пытанні школьнікі (але не больш за адно ад вучня). Забараняецца пераўтвараць працздуру «пытанне адказ» у дыспутспрэчку. Рэкамендуецца перад тым як задаць пытанне, папярэдне яго правільна сфармуляваць пісьмова.
У ходзе дыскусіі ацэньваюцца ўменне аргументавана выступіць, лагічна адказаць на пытанні. Асобна могуць ацэньвацца і пытанні, калі яны зададзены ўмела, знаходліва, арыгінальна, ставяць праблему перад «гістарычнымі асобамі».
Прадстаўленне кожнага адбываецца па ходу гадзінікавай стрэлкі пачынаючы ад Мікалая II. Ён прадстаўляецца сам ці яго, напрыклад, прадстаўляе яго асістзнт.
Расійскі імператар Мікалай II. Мікалай II апошні імператар Расійскай імперыі. На трон уступіў 2 лістапада 1894 г. Ён лёгка паддаваўся чужым уплывам. Меў выдатную памяць, свабодна валодаў нямецкай, французскай і англійскай мовамі, вельмі добра ездзіў на кані. грацыёзна танцаваў і быў выдатны стралок. Імператар вельмі раў
ніва ставіўся да любой буйной асобы сярод сваіх міністраў. Але разам з тым ён быў чалавек да.пікатны і міралюбівы. У пытаннях знешчяй палітыкі быў надзвычай адчувальны да ўсяго, што закранала прэстыж Расіі краіны, веліч і дабрабыт якой ён павінен быў адстойваць і захоўваць. Быў веруючы чалавек, добры сем’янін. Пакутніцкую смерць прыняў вельмі спакойна.
Далей ідуць прыкпадныя прамовы ўдзельнікаў дыскусіі пра сваіх герояў.
Павел Мікалаевіч Мілюкоў. Нарадзіўся я ў 1859 г. у Маскве. Мой бацька быў прафесар архітэктуры. Калі я скончыў гімназію, адпрасіўся ў бацькоў на рускатурэцкую вайну. Служыў у санітарным атрадзе на Закаўказскім фронце. Вярнуўшыся ў Маскву, паступіў на гісторыкафілалагічны факультэт універсітэта, але мяне з яго выключылі за ўдзел у студэнцкіх хваляваннях. Аднак у 1882 г. я скончыў універсітэт. Мая дысертацыя, прысвечаная дзяржаўнай гаспадарцы пры Пятру I, была дастаткова грунтоўная. Мне нават хацелі прысвоіць ступень доктара навук У 1895 г. я, будучы ўжо прыватдацэнтам Маскоўскага універсітэта, за ўдзел у I з’ездзе студэнтаў быў высланы на 2 гады ў Разань. А пазней адсядзеў 3 месяцы ў турме, але ад сваіх перакананняў не адмовіўся. Я выступаю за парламент з заканадаўчымі функцыямі, за свабоду слова, сходаў, друку, сум лення, недатыкальнасць асобы і жылля, роўнасць у правах нацый і саслоўяў. Рэформы я разглядаю як сродак прадухіпення рэвалюцыі. Як кіраўнік Канстытуцыйнадэмакратьічнай партыі выступаю за канстытуцыйны лад. Я праціўнік як Лютаўскай, так і Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года.
Аляксандр Іванавіч Гучкоў. Я ўзнэчальваю партыю акцябрыстаў. Яна была заснавана ў 1905 г. Крыху пра сябе. Я ўнук прыгоннага селяніна. На
71
малоепалесьсе
краязнаўчы альманах, выпуск 1
скончыў Акадэмію Генштаба. Ведаю некалькі ўсходніх моў, маю навуковыя працы. Першую сусветную вайну пачаў і на ПаўднёваЗаходнім фронце каман | дзірам брыгады, камандаваў дывізіяй. Прайшоў шлях ад юнкера артылерыйскага вучылішча да галоўнакамандуючага войскамі Расійскай імперыі. Заўсёды смела іду наперад. Думаю, што гэта і прыцягвае да мяне людскія сэрцы. Мне даводзілася караць салдат за непакорлівасць нават смерцю. Яшчэ мяне называюць «кадэцкім Напалеонам». Я прыхільнік моцнай улады.
Пётр Аркадзьевіч Сталыпін. Я паходжу з вядомага памешчыцкага роду. Мой бацька ўдзельнічаў у Крымскай вайне, сябраваў з Львом Талстым, быў прыбліжаным імператара Аляксандра II. Ад пачатку першай рэвалюцыі паспяхова змагаюся з рэвалюцыйным рухам і тэрорам Спачатку быў гродзенскім, затым саратаўскім губернатарам, але мяне заўважылі, і з 1906 г. я пачаў займаць вышэйшыя дзяржаўныя пасады. Спачатку стаў міністрам унутраных спраў, а праз два месяцы ўзначаліў урад. Сваёй галоўнай задачай бачу навядзенне ў краіне парадку няхай і жорсткім метадам. Для таго каб прадухіліць далейшае развіццё рэвалюцыі, неабходна правесці шэраг буржуазных рэформ, найперш аграрную. Мяне не любяць рэвалюцыянеры, шмат разоў яны хацелі пазбавіць мяне жыцця, аднаго разу нават узарвалі мой дом у той час, калі я вёў прыём наведвальнікаў. Загінулі 27 чалавек і 32 былі паранены, у тым ліку мой трохгадовы сын і чатырнаццацігадовая дачка. За што загінулі людзі? У чым віна маіх дзяцей?
Аляксандр Фёдаравіч Керанскі. Я закончыў тую ж Сімбірскую пмназію, што і У.І.Ульянаў. А мой бацька быў дырэктар той гімназіі. У першым складзе Часовага ўрада я стаў
радзіўся ў 1862 г. у стараверскай купецкай сям’і. У час англабурскай вайны паехаў ваяваць у Афрыку супраць англічан і трапіў у палон. Затым вярнуўся ў Еўропу. Прымаў удзел у Македонскім паўстанні ў 1885 г. Скончыў Маскоўскі універсітэт, працягваў адукацыю ў Берлінскім, Цюбінгенскім і Венскім універсітэтах. У Расіі займаўся фінансавай дзейнасцю ў якасці дырэктара Масюўскгга ўпіковага банка. У час рускаягонскан гзйны быў у Маньчжурыі як I іегат Чнэвонага Крыжа.
Іатраі' ¹ «нні нашай партыі: адзіная ападзег ьная дзяржава ў выглядзе згутнай канстытуцыйнай манархіі, усеагульнае выбарчае права, недатыкальнасць асобы і ўласнасці, продаж зямлі сялянам, мясцовае самакіраванне. Мы катэгарычна супраць любой рэвалюцыі.
Міхаіл Афанасьевіч Булгакаў. Нарадзіўся я ў 1891 г. у сям і багаслова. Бацька не хацеў, каб яго першынец стаў святаром. Праз два гады пасля смерці бацькі, у 18 гадоў, я стаў студэнтам медыцынскага факультэта Кіеўскага універсітэта. У 1916 г. з дыпломам лекара я працаваў у франтавым шпіталі на Украіне, а потым — павятовым доктарам у Смаленскай губерні. Працу сваю вельмі люблю.
Пасля кастрычніцкіх падзей 1917 г. вярнуўся ў Кіеў. Быў сведкам крывавых падзей у горадзе. Іх чынілі і нямецкія акупацыйныя ўлады, і белагвардзейцы, і пятлюраўцы. Хто толькі не мабілізоўваў мяне і ад каго толькі я не ўцякаў! Пры Савецкай уладзе я заставаўся доктарам і пачаў пісаць. Нельга сказаць, што я цалкам салідарны з бальшавікамі, але мае раманы «Белая гвардыя» і «Бег» мастацкае адлюстраванне таго, што я бачыў. Цэнтральная тзма маіх твораў гэта барацьба дабра і зла.
Лаўр Георгіевіч Карнілаў. Нарадзіўся я ў 1870 г. у Казахстане. У 28 гадоў
72
краязнаўчы альманах, вьіпуск 1 МАЛОЕ ПАЛЕСЬСЕ
міністрам юстыцыі, пасля ліпеньскіх падзей 1917 г. старшынёй і ваенным міністрам урада. Я прадстаўляю інтарэсы сацыялістаўрэвалюцыянераў. Я шмат у чым не згодны з бальшавікамі, хоць таксама з’яўляюся рэвалюцыянерам. Мы за дэмакратычную рэспубліку, за ўсеагульнае выбарчае права, перадачу зямлі ў грамадскую ўласнасць, нацыянальнае самавызначэнне. Пасля прыходу да ўлады бальшавікоў я вымушаны быў эмігрыраваць у ЗША, дзе выкладаў у шэрагу універсітэтаў, напісаў ненадрукаваную гісторыю Расіі. У час Вялікай Айчыннай вайны адстойваў інтарэсы Расіі і арганізаваў збор прадуктаў для насельніцтва СССР.
Мікалай Мікалаевіч Суханаў. Па сваіх перакананнях я меншавік. Нарадзіўся ў Маскве. Бацька быў чыгуначнік, але спіўся і хутка памёр. Так што я не ведаў, што такое сям'я. Выхоўвала мяне пераважна бабуля. Калі мне было 14 гадоў, маю маці па гучнай справе пасадзілі ў турму (гэта стала матэрыялам для напісання Львом 7 алстым драмы «Жывы труп»), Я стаў зарабляць урокамі, працаваў шмат і недахопу ў сродках не меў. Паступіў ва універсітзт, зблізіўся з рэвалюцыянерамі. Займаўся аграрным пытаннем, напісаў шэраг прац. Быў і ў турме, і ў ссылцы. Пры Савецкай уладзе працаваў пераважна эканамістам і рэдактарам перыядычных выданняў. Напісаў 7 тамоў «Нататак аб рэвалюцыі», кнігу «Аб сусветнай гаспадарцы». У 1930я гг. быў рэпрэсіраваны Савецкай уладай як кіраўнік падпольнай арганізацыі меншавікоў.
Уладзімір Ільіч Ульянаў (Ленін). Пад маім кіраўніцтвам бальшавікі здзейснілі ў кастрычніку 1917 г. пераеарот і потым яго назвалі Кастрычніцкай рэвалюцыяй. Маімі настольнымі кнігамі былі творы Маркса і Энгельса. Тое, пра што марылі мае настаўнікі, | сталася рэальнасцю. Дзеля гэтага я
прыклаў усю сваю волю і розум. Стаўшы на чале савецкага ўрада я дамогся вынікаў, якія мелі лёсавызначальнае значэнне для ўсёй гістсрыі XX ст. Упершыню ў гісторыі бальшавік: пабудавалі дзяржаву для працоўных. Уся ўласнасць стала грамадскай, назаўсёды было пакончана з класам эксплуататараў. Жорсткія ўмовы вымагалі жорсткіх метадаў. Толькі дыктатура пралетарыяту на чале з бальшавіцкай партыяй магла захаваць Савецкую ўладу. Мы выйшлі пераможцамі з грамадзянскай вайны, перамаглі васнную інтэрвенцыю. Я стварыў СССР, выпрацаваў асновы эканамічнай і культурнай палітыкі савецкага ўрада. Царква была аддзелена ад дзяржавы і ад школы. Мы стварылі новую ідэалогію.
Леў Давыдавіч Троцкі. Нарадзіўся я ў 1879 г. на хутары Янаўка Херсонскай губерні. Маці была пісьменная, a бацька малапісьменны прадпрымальнік і энергічны земляроб. Толькі пасля рэвалюцыі ён навучыўся чытаць і мог прачытаць загалоўкі маіх кніг. Бацька купіў у памешч
КНІГІ ОНЛАЙН
