Наш радавод
Кн.4 (Частка 1)
Памер: 238с.
Гародня 1992
35
____________________________
gijnych, ale tez droga ograniczenia ich kulturowego zasiijgu i . znaczenia.
Odmiennym rodzajem zaleznosci mi^dzy religiq a narodem jest, sytuacja, w ktorej powstajacy nardd jest zrdznicowany religijnie. й mniejszym zakresie zagadnienie dotyczy wi^kszosci narodow wspdiczesnych przewaznie plurali'stycznych religijnie.
Zagadnienie jest szczegolnie wazne tam, gdzie nowo powsta-gacy nardd i^czyw jedna calosc kilka grup religijnyeh o roz-nych kulturach sakralnych, a wi^c w ktorych wartosei religijne S3 gieboko zinternalizowane zarowno w sferze swiatopogladowej jak i.zycia codziernego mieszkancow. "rodczas gdy zrdznicowanie po-lityczne icozna przezwyciezyc przez zjednoczenie kilku panstw w jedno panstwo lub ich federacj^, - stwierdza F.Znaniecki - to pra-■wie niemozliwe jest zjednoczenie kilku grup religijnyeh o rdznycl kulturach sakralnych."''''
rrzykiad usiiowania zjednoezenia hindusow i inuzulmandw w jedi panstwo nie powiodi si^. Rozwiazanie glebokiego z roznicowania religijnego wiazalo si^ z podzialem Hindustanu i stworzeniu ostateeznie trzech panstw oraz ksztaitowaniu si^ w ich obr^bie lilku odniiennych k'ultur narodowych. Wskazanie na proces ksztalto-wania si^ kultur narodowych nie neguje zjawiska, iz kwestia na-rodowa w Indiach jest niezwykle ziozona. rrzede wszystkim rowniez przesianki religijne okazaiy si^ tez zbyt w^tla postawa do ksztal towania si- narodow w zwiazku z ogromnyn zrdznicowaniem kultuyo-
. 33
wys: w ty-E szczegolnie j=zykowym i kastowym.
inane s^ przykiady wiqczania do narodu tylko jednej grupy relirijnej przy jednoezesnyns wykluczaniu inrych , cnociaz w szerszym zakresie dotyczy to przewaznie form klasyfikacji przyna-leznosci narodowej utrzymuj^cych si^ w swiadomoset potoeznej.
lakie s^ inne kierunki urzeczywistniahia idei narodowej czraltujacej si^ na gruncie zrczniconego religijnie . substratu etnieznego?
"Ideoiogowie niektdrych innych narodow znalezli odmienne rczwi..zania. Zair.iast zwalczac zrdznicowania religijne, prdbowali zurociegac konfliktom, glosz^c ideal wolnosci religijnej i wzajem-. .j tolerancji jako niezb^dnej dla realizacji wspdlnego celu -cckoju - jecnosci narodowej. Ideal ten - wediug F.Znanieckiego -zostai w ceini urzeczyv.'istniony w' dziewietnastym wieku w Anglii
16
Franchi i Ал)егусе"
Irzewaznie zaten narody i kultury narodowe rozwijaj^ si^ na bazie wspolnej historii, tradycji, przesziosci, ktorej istot-nym a najczesciej podstawowym skiadnikiem sa kultury religijne. Sa one przewaznie selektywnie bqdz w caiosci wodianiane przez kul-ture naroaow^.
',>ykorzystane s^ przez liderow politycznych do procesow kon-solidacji napodowej. Stanowia element batdz nawet podstawowe zrzd-xo ideoxogu naroaowycn.
Znaczenie religii w procesach narodotworczych wyraznie Ea-ieje wowczas, gdy obejmuje ono konsolidacj^ * Jaden narod kilku odr^bnycn grup religijnych.
v аіаг^ wyczerpuj^ce przedstawienie zwiazkow i zaleznosci oi=dzy religia a r.arodem w obliczu pgronnej zxozonosci problema-tyki, nie sposob zamkn^c w rarach jednego rodziaiu. Tematyka moze stanowic podstawe do odr^’onej publikacji naukowej.
• 4. RELxGlA a PRZYNALEZNOSO NAROLOaa W
STREFIE rOGRANICZA
Czy w strefie pogranicza many do czynienia z podo'onie ksztaltuj=qyEi si^ relacjami mi^dzy religi^ a przyneleznoscia narodowq, czy tez wyst^pujq tutaj jakies specyficzne-uwarunkowa-nia?
Еврігусгпуш odniesieniem analizy b^d^ pogranicza etniczno-kulturowe naszego kraju. Generalna tiipoteza do uzasadniania brzni, iz w warunkach pogranicza etniczno-kulturowego rola religii jako podstawowego lub tez istotnego wskaznika identyfikacji etnicznej wyraznie wzrasta, jest wi^ksza anizeli poza tym obszarem.
Zanim przeprowadzone zostanie uzasadnienie konieczne Jest odwoianie si^ do wprowadzonego przez D.L.Horowitza rozrdznienia miedzy kryteriami i wskaznikami odentyfikacJi etnicznej.2*2 "‘rze : kryteria rozumie sis’ ogolnd zasad^ wyodr^bniania, na przyklad uswiadamiana wi^z z przodkami wywodz^cymi si^ z okreslonej /г-.; •■ etniczej, narodowej. Przez wskazniki - pewne cechy, ktore w da.w spoiacieilstwie uwazane s^ za atrybuty przynaleznosci do okresic-nej grupy etnicznej, za skorelowane z danym kryterium. Oznacza to, ze zaliczenie jednostek do tych grup dokonuje зЦ r.a zasad.:;'/
pewnych widocznych syonoli /rp. typ nazwiska, religaa/ czion-kostwa danej grupy".^^ Tkartujac religa^ Jako wskadnik a nie kry-terium przynaleznosc! etnicznej, podstawowa uwaga wi^ze si^ z uswiadamianymi przez dane spoiecnosci symbolami przynaleznosci etnicznej.
W sytuacjach, kiedy wyst^puj^ trudnosci z sasookresleniem sic narodowym grup, przynaleznosc religions, staje si^ waznyn izb podstawowyn wskaznikiem zaliczania okreslonych czionkcw zbioro-wosci do kategorii "swoich" oraz wyodreonianie przynalednycn do innego wyznania jako "obeyed". Zaleznosc cisczy religi^ a grup^ ctniczq wyjasnic mozna poprzez kategori.: spoieczenstwa sakral-n-go, w ktcry- podstawowe elezenty kultlry tradycyjnej sa "swi-a-7.". 7. odniesieniu do wsccodnit л.о yogranicza w?jewcdztwa bialosto-' ki-,o c.i
КНІГІ ОНЛАЙН
