Наш радавод
Кн.4 (Частка 1)
Памер: 238с.
Гародня 1992
katomiast oddzielne zagadnienie aotyczy syir.yat.ii narodo-wych, ktore niewytpliwie blizsze sy podziaipm religijnym -/rawoslawni blizsi sy na ogol postawom panruskin;, podczas gdy katolicy - zachodnim, w tyn przede wszystkim propolckim. Mie aspirujyc do wyczerpania barazo ziozonego i wielowat-kowego zagadnienia religijr.ych uwarunkowan .procesu narodotwor-czego na pograniczu w zakoriczeniu podkreslic nalezy teoretycz-D4 mozliwosc istnienia dwcch typologicznie skrajnych zaleznosci Ei»azy religia a narodem, a mianowicie: totalitaryznu religij-nego oraz totalitaryzmu ateistycznego.
Z totalitaryzmem religijnym many do czynienia wowczas, gdy okreslony system religijny, religia zajmuj^ dominujaca. pozy-cj? w paristwie oraz odgrywa yrzoduj^c^ гоЦ w funkcjonowaniu nowoczesnego narodu. ’.vedlug A.Michnika "totalitaryzm moze mice rozny kostium ideologiczny - rasiswwski, koiaunistyczny czy religijny".37 »ykiadni<» ideologiczny totalitaryzmu religijnego znalezc mozna w pracach teoretyka NarodoweJ Demokracji R.Dmow-- . 68
sxiego. .
. "taristwo polskie - pisai Dmowski w 1927r. - Jest panstwr. katolickim. Nie Jest nim dlatego, zewi^kszosc ludnosci Jest :
27
okreslane byly ted wielona innymi czynnikat.i, Jak: urbanizacja, ’ industrializacja pluralizm spoleczny, kulturowy i inne.’^
Instytucje religijne staly si^ istotnym ogniwen skupiaj^-cym przedstawicieli ruchow alternatywnych lub cpozycyjnych wzg-l^dem ideologic paristwowej, co szczegolnie w czasach silnych represji wzgltjdem opozycji sprzyjalo jej konsdlidacji i umocnia-nia wpiywow. Z czasem w paiistwie nastqpiio swoiste rozdwoje-nie dzialalnosci wychowawczej i kulturalnej mi^dzy intytucjami panstwowymi i religijnyrti. Obiektywnie instytucje religijne umacniaiy svoj autorytet m.in. drog^ przejnowania /podejnowania/ coraz wi^cej funkcji z zakresu ksztaltowania i upowszechr.iania ideologii narodowej. iostawiibym hipotez^, ze w krajach "real-nego socjaliznu" uksztaltowal si^ swoisty podzial pracy w kwes-tii wartosci narodowych, gdzie Instytucje panstwowe ' ekspono-waly zwiqzek wartosci narodowych z socjalizmen, podczas gdy instytucje religijne byly szczegolnie zaangazowane w upowszech-nianiu narodowych tradycji, wartosci wsrclr.otowych /narodowych wi^zi itp./, podstawowysh elementow ethosu naroncwego w powiqzaniu z wartosciami religijnyci. W efekcie instytucje religijne w spolecznej swiadomosci staly si° podstawowym obronca wap-tosci narodowych. iowodowalo to narastajqc^ yresj^ spoieczn^ na panstwa w kierunku zmiany jego stosunku do instytucji religij-nych i zycia religijnego w kraju. rrzykladowo realne ust^-pstwa polityczne panstwa wzgl^den religii w lolsce pocz^wbzy dd 1956 roku nie zdolaly usun^c spoiecznego przekonania o tym, ze panstwo polskie okresu powojennego mialo charakter ateis-tyczny.
Spoleczne skutki prob wyrugowania religii z zycia spoiecznego powodowaly tez okreslone przemiany wsrdd tych jednostek i zbiorowosci, ktore ulegaly tego rodzaj^ wplywom. Mianowicie • w mi^jsce wyrugowanych wartosci religijnych pojawily si^ nowe ideologies wyraznie religijnym charakterze /m.in. wyznawcy Lenina, Stalina, marksizmu/.
Upadek przywi^zania do ideologii socjalistycznych oraz wiele innych przyczyn i uwarunkowaii doprowadzily do wybuchu na nJespotykan^ dot^d skale kozrfliktow narodowosciowych w krajach
______________________^:L-_-—-—-—-...--__«__—»—™--_>_>
Europy jrodkowej i .\schodnie j. 1 oza negacjq ideologii socjalis-tycznych konflikty powstaj^ w duzej mierze na tie religijno-etniczno—narodowym, co stanowi jakby praktyczny przejaw nega— cji •deologii i praktyki totalitaryzmu ateistycznego, a wi^c budcwy pomyslnosci narodu oez religii.
ла tie skrajnych typow totalitaryzmu religijnego i ateis— tyczne-o pozostaje szerokie spectrum dose roznych relacji i zaleznosci mi0zy religiq a narodem w obr^bie poszczegolnych panstw i mi^azy nimi.
IRZYilSY*
1. „.fawluczuk, Swiatopogl^d jednostki w warunkach rozpadu spo-lecznosci tradycyjnej, fUN, Warszawa 1972, s. 43
2. St.Czarnowski, Kult bohaterow i jego spoleczne podloze, w: Dziela t. IV, PWN, ..arszawa 1956, s.7
3. J.hiatr, Narod i panstwo, K^.W, Warszawa 1969, s.231
4. л.Ь-awliuczuk, Swiatopogl^d jednostki ... op.cit. s.45
5. S.Czarnowski, Kultura, Dziela t.l, Warszawa 1956, s.91
6. Ibidem, s. 94
7. Ibidem, s. 94
8. /por./- W.Kwasniewicz, Procesy narodotworcze w spoleczenst-wach Kanady i folski, "Kultura i Spoieczenstwo" 1937, nr 1, s. 13-14
9. Koncepcja spoieczenstwa sakralnego byla rozwini^ta przez H.Beckera w postaci modelu tdoretyeznego sluzacego do kon-strukeji typologii spoleczenstw od sakralnego do sekuiarne-go, w: H.Becker in Modern Sociological Tneory, ed. by H.Becker and A.Boskott, Dryden tress.. New York 1957
10.I, Hurwic-Nowakowska, froces asymilacji ludnosci zydowskiej w lolsce po wojnie /1947-1950/, "Kultura i Spoieczenstwo"
-' 1968, s.97
11.I bidem, s. 99-102
12. S.Czarnowski, Kultura, op.cit. s.93
13. S.Czarnowski, Kult bohaterow .... op.cit. s.243
ЖОЬок S.Czarnowskiego, S.Grzybbwski, T.tepkowski, M.Kula, N.Ascherson i inni
h CM CM
15. N.Ascherson, The Polish August, London 1982, s. 8", cyt.za: M.Kula, Irlandia - odzyskane panstwo, w: Narody, FaN, лаг-szawa 1989, s.399
КНІГІ ОНЛАЙН
