Уніяцкая царква ў этнакультурным развіцці Беларусі (1596-1839 гады)
Памер: 27с.
Мінск 2002
87. Марозава С. Лаўрышаўскі манастыр // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4 / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. Мінск: БелЭН, 1997. С. 340.
88. Марозава С. «Праект аб знішчэнні аб’яднанай Русі» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 5. / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інпі. — Мінск: БелЭН, 1999.С. 560.
89. Марозава С. Святыя і блажэнныя уніяцкія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1 / Рэдкал.: Г.П.ІІашкоў і інш. Мінск: БелЭН, 2001.С. 273.
90. Марозава С., Філатава А. Уніяцкая царква // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1 / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. Мінск: БелЭН, 2001.С. 583586.
91. Марозава С. Кіеўская мітраполія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8 / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. Мінск: БелЭН, 1999. С. 252.
92. Марозава С. Контррэфармацыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8 / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. Мінск: БелЭН, 1999. С. 410.
Артыкулы ў энцыклапедычных выданнях
83. Марозава С. Кіеўская мітраполія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4 / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. Мінск: БелЭН, 1997. С. 168169.
84. Марозава С. Контррэфармацыя // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4 / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. Мінск: БелЭН, 1997.С. 230232.
44
РЭЗЮМЕ
Марозава Святлана Валянцінаўна
Уніяцкая царква ў этнакультурным развіцці Беларусі (15961839 гады)
Ключавыя словы: Берасцейская унія, уніяцтва, ііраваслаўе, каталіцтва, культурнацывілізацыйны сінтэз, культуратворчая дзейнасць, «уніяцкае барока», свецкія базыльянскія школы; рэлігійная пераарыентацыя, царкоўны менталітэт, самавызначэнне, моўная палітыка, этнаканфесійная ідэнтыфікацыя, дэфармацыя свядомасці, антыўз’яднаўчы рух.
Аб’ектам даследавання з’яўляецца гісторыя уніяцкай царквы на Беларусі, прадметам даследавання этнакультурныя аспекты стварэння, функцыянавання і ліквідацыі уніяцтва. Мэта дысертацыі — даследаваць праявы уніяцтва ў культуры і этнічным абліччы беларускага народа.
У рабоце на аснове новай метадалогіі, заснаванай на цывілізацыйным падыходзе, і ўліку дасягненняў сучаснага уніязнаўства прапаноўваецца канцэптуальнае асэнсаванне берасцейскага працэсу 15961839 г. у плане яго ўзаемаўнлыву з этнакультурным развіццём Беларусі. Перагледжаны прычыны Берасцейскай уніі, ахарактарызаваны мэты яе суб’ектаў. Прасочаны генезіс уніяцтва і ўзаемадзеянне ў ім элементаў розных культурнацывілізацыйных тыпаў. Даследаваны адукацыйныя захады і кніжная культура уніяцкай царквы. Раскрыты змест яе культуратворчай дзейнасці ў галіне архітэктуры, жывапісу, скулыітуры і музычнатэатральнага мастацтва. Вылучаны новыя з явы ў этнакультурнай сферы, звязаныя з заключэннем Берасцейскай уніі, і страты ў сувязі з яе скасаваннем. Пановаму інтэрпрэтуюцца уніяцкарымакаталіцкія ўзаемадачыненні. ГІрааналізавана месна уніяцкай царквы ў моўных працэсах канца XVI першай паловы XIX ст. Вызначана этнічная ідэнтыфікацыя уніятаў і механізм яе трансфармацыі ў канцы XVIII—XIX ст. Ахарактарызаваны этапы, сацыяльная база, формы і праявы антыўз’яднаўчага руху.
Дысертацыя адкрывае перспектыву новага бачання адной з пераломных падзей айчыннай гісторыі, паглыбляе уяўленне аб этнакультурных працэсах канйа XVI першай паловы XIX ст. Яе матэрыялы выкарыстаны для распрацоўкі трох спецкурсаў у БДУ і ГрДУ, напісання дапаможпікаў па гісторыі Беларусі, артыкулаў для энцыклапедычных выданняў, у краязнаўчых даследаваннях. Вынікі дысертацыі будуць карыснымі для стварэння лекцыйных курсаў і падрыхтоўкі абагульняючых прац і вучэбнай літаратуры па гісторыі і этнаграфіі Беларусі, гісторыі культуры Беларусі, рэлігіязнаўству і культуралогіі.
45
РЕЗЮМЕ
Морозова Светлана Валентлновна
У ннатская церковь в этнокультурном развнтйй Беларусй (15961839 годы)
Ключевые слова: Берестейская унйя, унйатство, православне, католлчество, культурноцйвнлйзацйонный слнтез, культурносозвдательнаяя деятельность, «уннатское барокко», светскйе базйЛйанскйе школы; релнгйозная переорнентацня, церковный менталнтет, самоолределенйе, языковая полнтйка, этноконфесснональная йдейтйфйкацйя, деформацля сознэнйя, антйвоссоедннйтельное двнженне.
Обьектом лсследованйя является йсторня унйатской церквй на Беларусл, предметом йсследовання этнокультурные аспекты создання, функцйонйровання н лнквндацнн уннатства. Цель дйссертацйй охарактернзовать проявлення унйатства в культуре н этннческом облйке белорусского народа.
В рабозе на основе новой методологйй, базйруюшейся на цнвнлюацнонном подходе, н учета достнженйй современного унновсдення предлагастся новое концептуальное осмысленне берестейского процесса 15961839 г. в плане его взаймовлнянйя с этнокультурным развнтйвм Беларусн. Пересмотрены прнчйны Бсрестейской уннн, охарактерйзованы целн ее субьектов. Прослежен генезнс уннатства н взанмодействйе в нем элементов разных культурноцйвйлйзацнонных тнпов. Нсследованы меропрнятня в областн образованйя й кнйжная культура унйатской церквл. Раскрыто содержанйе ее культурносозндательной деятельностн в областн архнтектуры, жйвопйсй, скульптуры й музыкальнотеатрального лскусства. Вычленены новые явлення в этнокультурной сфере, связанные с заключеннем Берестейской унйй, й потерй в связн с ее расторженйем. Поновому мнтерпретнруются унйатскорймскокатолнческме взаммоотношення. Проаналйзйроавано место уннатской церквн в языковых процессах конца XVI первой половйны XIX в. Определена этннческая ндентйфйкацмя уннатов й механлзм ее трансформацйй в конце XVIIIX1X ст. Охарактернзованы этапы, соцнальная база, формы й проявлення антнвоссоедйнйтельного двйженйя.
Днссертацмя открывает перспектйву нового вндення одного йз переломных событнй отечественной йсторйй, углубляет представленне об этнокультурных процессах конца XVI первой половйны XIX в. Ее матерйалы лспользованы для разработкн трех спецкурсов в БІ У й 1 рГУ, напйсанля пособнй по нсторнй Беларусн, статей для энцйклопедйческйх йзданнй, в краеведческйх йсследоваНЙЯХ. Результаты дйссертацйй будут полезны для созданля лекцйонных курсов й подготовкй обобшаюшйх работ й учебной лнтературы по йсторнй й этнографйй Беларусй, нсторнй культуры Беларусн, релйгйоведснйю й культурологйй.
46
SUMMARY
Morozova Svetlana Valentinovna
The united church in ethniccultural development of Belarus (15961839 years)
Key words: Brest union, uniat religion, culturalcivilizational synthesis, culturalcreative activity, «uniate barok», secular bazilian schools; religious reorientation, church mentality, selfdetermination, language policy, ethnicreligious identification, deformation of consciousness, motion against rejoining.
The object of research is the history of united church in Belarus, the subject of research ethnic and cultural aspects of creation, functioning and liquidation of the uniat religion. The purpose of the thesis is to describe the displays of the uniat religion in culture and ethnical appearance of the belorussians.
The dissertation proposes a new conceptual understanding of Brest process 1596— 1839 in the plan of its interaction with the ethnic and cultural development of Belarus which is founded on a new methodology basing on civilizational approach and the achievements of the modern historiography of the Brest union. The reasons of Brest union are revised, the purposes of its subjects are described. It is retraced the genesis of the uniat religion and the interaction of the different elements of culturalcivilizational types in it. They are investigated the measures of the united church in the field of education and book culture. It is uncovered the contests of its cultural creative activity in the field of architecture, painting, sculpture and musictheatrical art. They are designated new appearances in the ethniccultural sphere connected with the conclusion of Brest union and the losses in connection with its annulment. In a new fashion are interpreted the uniatromancatholic mutual relations. It is analyzed the place of the united church in language processes in the end of XVI the first half of XIX cent. They are determined ethnical identity of uniats and the gear of its transformation in the end of XVII1XIX cent. They are described the stages, social base, forms and development of motion against rejoining.
The thesis opens the perspective of a new vision of one of turningpoint events in the domestic history, deepens the representation about ethniccultural processes in the end of XVI the first half of XIX cent. Its materials were used for working up of three special courses in BSU and GrSU, in writing textbooks on the history of Belarus, articles for encyclopedic issuings, in regional studies. The outcomes of the thesis will be useful for creation of lecture courses both preparation of generalizing transactions and educational literature on the history and ethnography of Belarus, the history' of Belorussian culture, religional studies and culturologics.
Падпісана ў друк 03.01.2002. Фармат 60x84/16 Папера афсетная № ]. Друк афсетны. Гарнітура Таймс.
Ум. друк. арк. 2,1. Тыраж 100 экз. Заказ № ^/
Надрукавана на тэхніцы выдавецкага аддзела Установы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны універсітэт імя Янкі Купалы».
Ліцэнзія ЛП № 111 ад 29.12.97
230023, Гродна, вул. Ажэшкі, 22.
КНІГІ ОНЛАЙН
