Утроп Літвы
Здзіслаў Сіцька
Памер: 324с.
Баранавічы 2009
Каранацыя Мяндоўга на караля засведчыла:
а) існаванне ў Верхнім Панямонні эканамічна моцнай дзяржавы. Яе магутнасць асабліва праявілася ў здольнасці Навагарадскага княства ўтрымваць такое магутнае войска, якое здолела абараніць яго ад Батыевай арды, і нашыя землі не зведалі мангольскага іга;
б) дыпламатычныя сувязі Навагарадскага княства, а па-сля і каралеўства Літовіі, з Галіцка-Валынскім княствам, Тэў-тонскім ордэнам і Папам Рымскім;
в) прызнанне Навагарадскага княства палітычным парт-нёрам Тэўтонскага ордэна, святар якога Генрых, біскуп Кульмскі, усклаў кароны на Мяндоўга і ягоную жонку Марту;
г) прызнанне Мяндоўгавай дзяржавы тагачаснай еўра-пейскай вярхоўнай уладай у асобе папы Інакента IV, які аб-вясціў пра сваю апеку над новым сынам Касцёла.
Такім чынам наша старажытная дзяржава далучылася да супольнасці еўрапейскіх дзяржаваў.
⁶⁵ Жнвопнсная Россня. Т. 3. СПб. - М.. 1882. С. 77.
321
ПАСЛЯСЛОЎЕ
Шаноўны чытачу!
Спадзяюся, штоўдалося расказаць пра шматгадовыя по-шукі каранёў станаўлення нашай дзяржаўнасці. Падаецца бясспрэчным: яе будавалі і цягам стагоддзяў баранілі нашы прашчуры “новы’орожаны, слоннмчаны, пнніцаны” разам з вайсковым станам літва.
Прапанавана і гіпотэза паходжання літвы з стану прафе-сійных ваяроў, з сацыяльнай, а не этнічнай супольнасці, што дала назву дзяржаве Вялікае Княства Літоўскае і народу - ліцвіны.
Гартаючы старонкі летапісаў і аналаў, чытаючы пра дзеі нашых прашчураў, усведамляеш, што згаданыя ў летапісах ваяры-літване быліўнікальнымзгуртаваннем. Падобныяхаў-русы меліся ва ўсе гістарычныя эпохі сярод розных народаў.
Літва-ваяры палабскіх славянаў, што аселі па-над Лабай яшчэ ў раннім Сярэднявеччы, перанялі дасканалы ваярскі досвед германскіх народаў, заваяёўнікаў Рыма, дзяржаву, якая валадарыла на абшарах Еўропы і Азіі.
Спадзяюся, на старонках гэтай кнігі пададзена адмет-нае меркаванне пра станаўленне ліцвінскага (беларускага) этнасу і пра некаторыя праблемы станаўлення дзяржаў-насці. Спадзяюся, што ўдалося знайсці адказы на некато-рыя пытанні невядомай гісторыі Бацькаўшчыны:
- чаму назвы значнай колькасці вёсак і мястэчак нашага краю вельмі падобныя (і нават ідэн-тычныя) назовам гістарычнай воб-ласці Мекленбургія?
- чаму некаторым прозвішчам бе-ларусаў знаходзім адпаведнікі ў даку-ментах той жа Мекленбургіі?
- чаму полацкіх князёў у 1129 іодзе не забілі, а толькі выслалі ў Візантыю?
- чаму гербы некаторых нашых га-радоў падобныя да геральдычных знакаў мекленбургскіх рыцараў, а герб аднаго з іх стаў “правобразам” Пагоні - герба по-лацкіх князёў ды ўрэшце гербам ВКЛ?
Пячатка
князя полацкага Глеба-Нарымонта Гедымінавіча.
(Каля 1338 г.)
322
- як узнікла менавіта такая назва гэтай дзяржавы?
- чаму наш край не быў заваяваны манголамі, якія пе-райшлі нават Одру і Нысу, і наш народ не спазнаў манголь-скага іга?
- чаму папа Інацэнт IV прызнаў навагарадскага князя Мяндоўга годным каралеўскай кароны, і ў лета 1253 ён быў урачыста каранаваны ў Навагарадку?
Усё ж яшчэ больш пытанняў, чым адказаў. А дастаткова паехаць у Навагарадак - калыску нашай дзяржаўнасці , уз-няцца па стромых схілах на замчышча, прытуліцца шчакою да сівых камянёў вежы Шчытоўкі... Яе і гару Мяндоўга не ўда-лося зруйнаваць дашчэнту ні людзям, ні часу.
Яшчэ не скончаны пошукі, яшчэ не выяўлены ўсе аргу-менты-доказы, што павінны змяніць уяўленне пра нашу ран-нюю гісторыю, пра дзеі прашчураў: аратых і ваяроў, каню-шых і літвы, ваяводаў і ганчароў князёў, а таксама і кавалёў, якія акоўвалі літву, харугвы братоў Альгердавічаў.
Але падмурак ужо закладзены. Першыя каменьчыкі дзе-ля аднаўлення нашай гісторыі - дзеі вялетаў, абадрытаў, ва-яроў-літвы, адным правадыром якіх мог быць палабскі князь Мікалай, вядомы з Мекленбургскіх дакументаўяк NIKOLAVS DE ROZTOC - МІКАЛАЙ 3 РОСТАКУ.
Адна з рыцарскіх пячатак мекленбургскага княскага роду -пячатка NIKOLAVS DE ROZTOC.
323
Навукова-папулярнае выданне
Здзіслаў Сіцька
УТРОП ЛІТВЫ
Кніга адрэдагавана аўтарам Дызайн-макетУладзіміра Гундара Карэктар: Люба Сіцька
У кнізе выкарыстаны гравюры
Віктара Сташчанюка
Падпісана да друку 30.01.2009 Фармат 60X84/16 Папера афсетная Гарнітура Georgia
Афсетны друк
Умоўных друкарскіх аркушаў 11,2 Улікова-выдавецкіх аркушаў 6,4 Наклад 290 асобнікаў.
Заказ № 0027
Надрукавана ў ВЦ “Новая школа’ 214020, Расійская Федэрацыя, г. Смаленск, вул. Смальянінава, 12
•hmttu
MS®»
<ПЕ»|
ост»;
3 Л M
JI
Я ,H A ? r
A
p 0 fl C * * Я
s „
® 0 Я C ‘WAJU
A«
⁰ М9»
^СЯІЧ а«Л(ПЛ.":ЛІ
ШІКА* «- C"
^ £***»5^;
'OMAO
MOW
*
0
x ІкМнкір
V
. Mtu-S
| XiAxttK '
^мч
•4^2
*в«р«М
3rc«jt
C^X
Wn* macros*
еадмг :ₜₐ^„ ^^*
C^a
M«»w.
•«W* ....^ '
!!W
.;y ^Л'лпчІга
• ’^л- v ‘■.■«J.
&HW*
tltuKtfef
Sfa*>e*
Wwcar
W3CT)
ШІВ
WTJW
Safy^ro
wmofct
WWW
ГОММІ
8
Шп
<УЛ»ГА#
.K^ ., JV м&м^
S7K’
HUB*»
warf»
*WWM
g W
ЙЛХ
КНІГІ ОНЛАЙН
