Вымаўляй правільна! — Sprich richtig!
Мінск 1995
bist du aber!
2. Дзяленне тэксту
Тэкст дзеліцца на асноўныя фразы, г. зн. завершаныя сэнсавыя і інтанацыйныя адрэзкі тэксту. Фраза можа складацца з адной, дзвюх і больш сінтагм, якія разумеюцца як адносна завершаныя ў сэнсавых і інтанацыйных адносінах адрэзкі фразы. Сінтагмы раздзелены адна ад адной паўзай (|). У сваю чаргу, сінтагма можа быць падзелена на рытмічныя такты, г. зн. на больш дробныя адзінкі дзялення, якія складаюцца з аднаго націскнога
10
і згрупаваных вакол яго ненаціскных складоў, абазначэнне: ('■).
Для нямецкага рытму характэрны звычайна рытмічны такт даўжынёю ад 3 да 5 складоў, напрыклад:
Der 'Junge '■ schenkte seinem 'Freund '■ einen I I
"Stadtplan, ■ | damit er sich ' in der 'Stadt ' besser "auskennen kann.
3. Накіраванне pyxy тону ў фразе
Асноўнымі танальнымі тыпамі з’яўляецца паніжаны (тэрмінальны, абазн. |), узыходзячы (інтэрагатыўны, абазн. /) і мерны (прагрэдыентны, абазн. —>) тон. Той або іншы тон рэалізуецца на націскных і занаціскных складах шляхам яго павышэння або паніжэння. Тэрмінальны і інтэрагатыўны тон указваюць на завяршэнне фразы, прагрэдыентны тон сведчыць аб працягу яе. Трэба памятаць, што нямецкая фраза, у адрозненне ад беларускай і рускай, вымаўляецца напружана да канца, г. зн. уключаючы апошні націск.
Пры рабоце над інтанацыяй тэксту рэкамендуецца захоўваць наступныя этапы:
1. Азнаямленне з тэкстам, яго зместам.
2. Расстаноўка націскаў і паўз.
3. Аналіз руху тону ў фразе.
4. Адпрацоўка фанетычна цяжкіх фрагментаў тэксту.
5. Чытанне тэксту ў нармальным тэмпе.
У залежнасці ад пастаўленай задачы на адзін з пунктаў можа быць звернута асаблівая ўвага.
У прапанаваных метадычных указаннях аўтары пазнаёмілі педагогаў з асноўнымі прынцыпамі ра
11
боты, фанетычнымі паняццямі і тэрмінамі, абазначэннямі, прынятымі ў дапаможніку.
У далейшым прадугледжваецца поўнае агучванне ўсіх практыкаванняў і тэкстаў дапаможніка.
Жадаючым паглыбіць сваю тэарэтычную падрыхтоўку па фанетыцы можна парэкамендаваць наступныя дапаможнікі:
Гайдучйк С. М., Зарецкая Е. В. Практнческая фонетнка немецкого языка: В 2 ч. Ч. 1. Мн.: Выш. шк., 1984.
Е. В. Зарецкая. Практнческая фонетнка немецкого языка: В 2 ч. Ч. 2. Мн.: Выш. шк., 1985. Учебное пособне по практнческой фонетнке. Мн., 1986.
2.Klasse
g Vokale [er], [a]. Lange und kurze Vokale.
Laute [p], [t], [k]. Behauchung.
Modelle: Wie "ist die Rose? — Die Rose ist "rot.
Was "ist er? — Er ist "Arzt.
Wie "ist er? — Er ist "alt.
Практыкаванні:
1. Прачытайце словы. Звярніце ўвагу на доўгія і кароткія галосныя.
bald Tag malen machen tanzen Tag
Ball Bahn Maja Mann Frack fragen
kann da Ada acht was Vase
Kasse Vater sagen Sand kalt Katja
Anna Nase da danke dann Dame
2. Прачытайце словы. Вымаўляйце [p], [t], [k] з прыдыханнем.
ist Tante klein Paul backen — packen heißt tanzen kalt Pause Bude — Puppe spielt Tag kommt Puppe Tank — Dank
14
bald turnen kann schlecht Tinte Kind
Peter Kasse — Gasse
Korb gut — tut
3. Ці ведаеце вы, якога агародніна, садавіна?
колеру наступныя кветкі,
Wie "ist die Gurke?
Wie ist die Kirsche?
Wie ist die Kornblume?
Wie ist die Rose?
Wie ist das Schneeglöckchen?
Wie ist die Tomate? Wie ist die Tulpe? Wie ist die Birne? Wie ist die Zitrone? Wie ist der Apfel?
4. ЦІ зможаце прачытаць хутка?
'Peter und'Paul packen Pa"kete. Pa'kete packen 'Peter und"Paul.
5. Што робіць дзяўчынка? He забудзьце прыдыханне ў дзеясловах.
Nina tanzen
Anna turnen
Karin spielen
Uta springen
Ada singen
Olja malen
Lena zählen
Katja fragen
6. Падбярыце рыфму.
Die Wiese ist bunt.
Der Ball ist r.. .
Das Wasser ist heiß Die Katze ist w.. .
Der Fuchs ist schlau.
Der Stift ist b.. .
Der Winter ist kalt.
Die Oma ist a.. .
15
7. Адкажыце па ўзоры.
Was "ist er? — Er ist "Arzt.
Wie "ist er? — Er ist "alt.
16
®ÄW Laute [q], [x], [h].
Modelle: Was ist "das? — Das ist ein "Ball.
Ist Uta "fleißig? — "Ja, | Uta ist "fleißig.
Практыкаванні:
1. Адрознівайце [g] i [x], [h].
ich lustig sprechen
mich fleißig rechnen
dich wirklich schlecht
nicht zwanzig leicht
spricht dreißig weich
aber: acht auch haben
Schach Woche Hund
Sprache Buch Hans
machen doch Hurra
lachen suchen Hand
2. Прачытайце пытальныя
сказы. Не забудзьце
ўзор.
Ist Uta "fleißig? — "Ja, | Uta ist "fleißig. Ist Karin lustig? — Ja, Karin ist lustig. Ist das Brot weich? — Ja, das Brot ist weich. Ist der Satz leicht? — Ja, der Satz ist leicht. Ist das Wetter schlecht? — Ja, das Wetter ist schlecht.
2—1448
17
3. Вывучыце верш пра дом.
In meinem "Haus, Und wenn du "willst,
da "wohne ich, da "schlafe ich, da "esse ich.
dann 'öffne ich die "Tür
und lasse dich "ein.
4. Лічылка
Wir
Ich bin ich und du bist du.
Wenn ich rede, hörst du zu.
Wenn du sprichst, dann bin ich still, Weil ich dich verstehen will.
5. A цяпер пагуляем з карткамі. Гульня называецца „Што гэта такое?“
Вазьміце карткі з рознымі прадметамі, падзяліцеся на дзве групы. Настаўнік паказвае картку кожнай групе, пытаецца і атрымлівае адказ:
Што гэта такое? — Мячык.
Які мячык? — Мячык круглы.
Які яшчэ? — Мячык чырвоны.
Хто памыляецца, аддае фант.
So: Was ist "das?
\
— Das ist ein"Ball.
Wie "ist der Ball? — Der Ball ist"rund.
Wie ist der Ball "noch? — Der Ball ist"rot.
18
іЙМВ Laute [е:], (п:], [у:], [f], [v]
Modelle: Wer "ist das?
— Das ist Utas "Schwe
ster.
Wie "heißt sie? — Sie heißt Renate.
Was "kann sie? — Sie kann "tanzen.
Практыкаванні:
1. Звярніце ўвагу на ўмляўты. Не забудзьце пра працягласць галосных і ўдзел губ у вымаўленні ö, Ü.
lesen böse Lehrer lösen
geben Öfen reden Öl
gehen schön gegen Möwe
sehen hören leben Löwe
nehmen Vögel kleben Söhne
üben Tür
Rüben für
süß über
früh Schüler
Stühle Mühle
2. Назавіце словы з «v» або «f».
..ier ..uchs
..leißig ..ogel
..ein ..ater
..rei ..aul
19
3. Спішыце і вывучыце.
Viele Vögel fliegen "fort.
Und vorbei sind nun die "Lieder. Doch im Frühling voller "Freude hören wir sie alle "wieder.
4. Скорагаворка.
Fischers Fritz fischt frische Fische.
Frische Fische fischt Fischers Fritz.
Kleine Kinder können keine Kirschkerne knacken.
5. Папрацуйце з малюнкамі. Адкажыце на пытанні па ўзоры.
Wer
Wie
Was
ist das?
"heißt sie?
"kann sie?
— Das ist Oljas "Schwester.
— Sie heißt "Uta.
— Sie kann "springen.
20
А цяпер гульня «Хто лепш?»
6.
Кожнаму ўдзельніку гульні выдаюцца тры карткі або тры лісткі. На кожнай картачцы вучань піша слова. Карткі збіраюцца і перамешваюцца. Потым вучні па чарзе выцягваюць тры карткі і складаюць сказы.
®§М₽ Laute [е:], [е], [ге], [у]. Diphthonge [ае ], [эа ].
Modelle: "Malst du? — "Ja, | ich "male.
"Nein, | ich "male nicht.
Malst du "gern? — "Ja, | ich male "gern.
"Nein, | ich male nicht "gern.
Практыкаванні:
1. Прачытайце словы з умляўтам і без умляўта. Звярніце ўвагу на работу губ.
Mädchen essen Hände können
zählen lernen Wälder Wölfe
erzählen sprechen Gärten Dörfer
spät Schwester Sätze zwölf
Zähne elf Bälle Wörter
21
dünn Wörter Wort Wetter
fünf Dörfer Dorf Väter
schmücken Wölfe Wolf bellen
pflücken Körbe Korb Welle
Küche Früchte Frucht Arzte
2. Прачытайце словы з дыфтонгамі.
weiß euch mein deutsch Häuser
nein neun dein heute Mäuse
klein Freund sein neu Bäume
3. Закончыце сказы. Адпаведныя словы вы знойдзеце ўнізе.
Ich spreche gut...
Reiner und Renate können deutsch...
Die Kinder arbeiten im Garten...
Mein Freund heißt...
Die Mädchen gehen heute ins...
fleißig, Kino, Walter, lesen und schreiben, deutsch
4. Адкажыце на пытанні да малюнкаў. Не забудзьце пра ўзор.
1. "Rechnet Günter?
Ja, | er "rechnet.
Rechnet er "richtig?
— "Ja, | er rechnet"richtig.
2. Singt Uta? — Ja, sie singt.
Singt sie laut? — Ja, sie singt laut.
22
Singt Reiner? — Ja, er singt.
Singt er laut? — Nein, er singt nicht laut.
3. Lesen die Kinder? — Nein, sie lesen nicht.
Schreiben sie? — Ja, sie schreiben.
Schreiben sie fleißig? — Ja, sie schreiben fleißig.
Утварыце na ўзоры 3 пытанні i адказы ca словамі:
(sauber, richtig, lange, schnell). :4, Spielen die Kinder? —
5. Вывучыце лічылку.
1. Eins, zwei, drei—
Kinder, kommt herbei!
Lauft alle weg!
Wir spielen jetzt Versteck. Eins, zwei, drei, vier — Heute sind wir alle hier.
23
Fünf, sechs, sieben — deine Mutter mußt du lieben. Acht, neun, zehn — Du mußt nach Hause gehen.
6. Што гэта такое?
Das ist rund, das ist rot, das fliegt hoch, das hüpft und rollt.
(11^3)
7. Вывучыце песню.
Liebe Schwester, tanz mit mir
Liebe Schwester, tanz mit mir, beide Hände reich ich dir, einmal hin, einmal her, rundherum, das ist nicht schwer.
Mit den Händen klapp, klapp, klapp, mit den Füßen trapp, trapp, trapp, einmal hin, einmal her, rundherum, das ist nicht schwer.
Mit dem Köpfchen nick, nick, nick, mit dem Finger tick, tick, tick, einmal hin, einmal her, rundherum, das ist nicht schwer.
Noch einmal das schöne Spiel