КНІГІ ОНЛАЙН
Потнн 4.. б. 5-7; Потнн5.. б. 23-29, Быков... б 30-35, Рябцевнч...б. 204-210, Штыхов ,s.. б 167-168; АНГ Беларусі. Мн. 1979, б. 70 Дроздава, Талачынскі р-н У 1971 г. Сяргеева З.М. раскапала курган і знайшла шклозалочаныя пацеркі з XI ст. Сяргеева 3... 6.405, Забор’е, Вялейскі р-н У 1892 г. Ф.Пакорўскі праводзіў раскопкі курганоў каля рэчкі Ільля, даток Вялейкі. У кургане з жаночым пахаваньнем знойдзены сярэбраны пярсьцёнак. Покровскнй 6.146. 17 16 Заслаўе, Менскі р-н У 1926/28 гг .А. Ляўданскі праводзіў раскопкі курганоў з жаночымі пахаваньнямі, знайшоў аздобы сярэбраныя, як скранёвае вітае кальцо, тры пярсьцёнкі, адну шкло-залочаную й адну шклосярэбраную пацеркі. Ляўданскі ў адным з курганоў знайшоў арабскі дыргем, які падчас вайны прапаў. Саманіды Самарканд Узбекістан 943-954 Нух інб Наср Ляўданскі4... 6.89-92; Яніцкая... б. 155, № 177, Равднна.. б. 61 № 78 Заслаўе, Менскі р-н У 1967 г. Г.Штыхаў раскапаў самы вялікі курган, у якім пры нябожчыку была бронзавая пазалочаная падвеска і нямецкая сярэбраная манэта Атона й Адэльгейды з 990-995 г., чаканеная ў Саксоніі, Потмн6... № 96; Штыхаў7... б.. 132; Штыхаў і Захарэнка... № 15; Равднна... №78; Штыхаў 16... б 170 Заслаўе, Менскі р-н У 1978 і 1979 г. Ю. Заяц праводзіў раскопкі курганнага могільніка. Знайшоў у 1978 г. сярэбраную вугорскую манэту Стэфана з 1000-1038 г. У 1979 г. знайшоў сярэбраныя скранёвыя кольцы і сярэбраныя пярсьцёнкі. Заяц 3... б. 435; Заяц 4... б. 362; Равднна.№ 78; ЗПГКБ' Менская воб., № 1835 е. Заслаўе, Менскі р-н. У 1983 г., паводля Леаніда Побаля, у калекцыянера Г.Хаментоўскага была манэта, знойдзеная ў Заслаўлі. Манэта, быццам-бы, «греческая». Асабіста Л.Побаль манэты ня бачыў, адсюль маецца сумніўнасьць, ці яна грэцкая, ці бізантыйская. Поболь2.... б. 366, №257. Івань, Слуцкі р-н. У 1981 г. А. Егарэйчанка праводзіў раскопкі гарадзішча і знайшоў шклозалочаныя пацеркі. У 1983 г. таксама былі знойдзены шклозалочаныя пацеркі падчас раскопаў гарадзішча. Егорейченко'... б 347. Егорейченко 2; б. 388, ЗПГКБ Менская воб.. № 2587 Ізбішча, Лагойскі р-н У 1987-1990 г.. В.Казей і Г.Штыхаў праводзілі раскопкі селішча і знайшлі зьлітак грыўну 63 мм даўжыні, 9 мм дыяметрам, вагой 19,7 г. Раскапаўшы курган, былі знойдзеныя 8 манэтаў, але не паведамляецца, што гэта за манэты. Штыхаў'6. 6.74, 80 Кастыкі, Вялейскі р-н У 1938-1939 г. Г. і Ул.Галубовічы ў кургане знайшлі 2 шклозалочаныя пацеркі XI ст. Яншкая... 6. 155, № 179 Каменка, Менская губ. Паколькі ў Менскай губ. было некалькі вёсак Каменкаў у сучаснай Менскай воб. ёсьць 16 вёскаў Каменка. Невядома дакладна, у якой вёсцы быў знойдзены скарб.У 1873 г. Рыгор Радзевіч знайшоў скарб, які складаўся з манэтаў, сярэбраных зьліткаў-грыўнаў і сярэбраных аздобаў. Расейскае архэолягічнае таварыства з гэтага скарбу атрымала 21 манэту і 8 рэчаў. Рымскія Траяна імп. 98-117 2 Адрыяна імп. 117-138 1 Антоніна Пія імп. 138-161 5 Марка Аўрэлія імп. 161-180 8 Комада імп. 180-192 5 Сярэбраны зьліток-грыўна вагой 97,0 г. Сярэбраны плясьціністы гравіраваны пярсьцёнак Сярэбраныя пярсьцёнкі з дроту 3 шт. Сярэбраныя падвескі на сярэбраным абручу 2 шт. Сярэбранае невялічкае сіта Паколькі падобнае сіта было знойдзенае ў Чарняхаўскім магільніку, а падобныя пярсьцёнкі знайшлі ў Крыму, то азодбы скарбу з Каменкі адносяць да рымскага імпарту. Нверсень... б 250, Кропоткнн г;. б 97, № 1384, Кропоткнн 4... 6.103-106 Клецк У 1853-1856 гг у часопісе «Современннк» Павал Шпілеўскі публікаваў артыкулы «Путешествне по Полесью і белорусскому краю». У 1991 г. у Менску выдалі артыкулы П.Шпілеўскага кнігай. П.Шпілеўскі піша, што будучы ў Клёцку купіў манэты, якія былі знойдзены «не так даўна каля замку». Манэты, купленыя П.,Шпілеўскім, былі татарскія, а адна манэта рымская імпэратара Антоніна Пія 948-117 г. Шпілеўскі.. 6. 58. Рябцевнч... б 190, №23, Поболь г.. 6 360, № 165. Клецкі р-н У сярэдзіне XIX ст. у вёсцы Зубкі жыў Юры Берновіч, ён ня толькі зьбіраў старажытныя рэчы і манэты ,але часамі рабіў раскопкі курганоў. Ягоную калекцыю як спадчыну атрымала ўнучка Сафія Качановіч. Польскі народны музэй у Варшаве купіў калекцыю арабскіх дыргемаў. Паводля складу закупленых манэтаў можна зрабіць выснову, што яны ёсьць часткаю вялікага скарбу, які быў знойдзены ў ваколіцы Клёцка. Ня выключана амжлівасьць, што дыргемы Абасыдаў з аднаго скрабу, а дыргемы Саманідаў з другога скарбу, бо паміж імі розьміца часу на 90 год. Калі дыргемы Абасыдаў і Саманідаў з адна-го скрабу, то патрабалася вялікая колькасьць дыргемаў, каб запоўніць 90-гадовы прагал. Абадсыды Багдад Ірак 807/8 ар-Рашід 1 Багдад Ірак 809/10 ал-Амін 1 Саманіды Самарканд Узбекістан 900-904/5 Ізмаіл ібн Ахмад 3 19 18 Саманіды аш-Шаш Узбекістан 894-906 Ізмаіл ібн Ахмад 5 Андараба Іран 907-911 Ахмад ібн Ізмаіл 2 Самарканд Узбекістан 910 Ахмад ібн Ізмаіл 2 аш Шаш Узбекістан 907-914 Ахмад ібн Ізмаіл 11 манетніца ??? 913-914 Ахмад ібн Ізмаіл 1 Андараба Іран 920/1 Наср ібн Ахмад 1 tt Балх (?) Афганістан . 932 Наср ібн Ахмад 1 Нісабур Іран 935/6 Наср ібн Ахмад 2 Самарканд Узбекістан 921-941 Наср ібн Ахмад 8 ат-Таякан Афганістан 912/3 Наср ібн Ахмад 1 аш Шаш Узбекістан 918-942 Наср ібн Ахмад 21 Самарканд Узбекістан 948/9 Нух ібн Наср 1 Імітацыя саманідзкіх дыргемаў 1 Балгары на Каме манетніца ??? ??? Мікайл ібн Джарфар 1 Kmetowicz pp.30-46 Копці, Смалевіцкі р-н У 1929 г. А.Рынейскі раскапаў курган, у якім знайшоў ад рукі лепленую кераміку і манэты. Апісаньня манэтаў няма, але гэта, праўдападобна, былі арабскія дыргемы. Рынейскі б. 73 Бібліяграфія Глядзі ў папярэдніх нумарах часопіса «Полацак» Заяц г—№24, Кропоткнн 2—№18, Поболь г—№18, Потан '—№19, Потнн г—№21, Потнн 3—№22, Сергеева 3. 3—№20. Равднна—№22, Рябцевнч'—№18, Штыхов7—№ 20, Штыхов16—№22, Штыхаў, Захаренка—№24, Яніцкая—№18 Быков А.Восточные монеты Дегтянского клада. «Тр. Гос. Эрмнтажа».Л. 1961, т.ІУ. Егорейченко А. Раскопкм городніца у дер. Нвань. — АО за 1981 г. М. 1983 г. Егорейченко А.2 Раскопкн в йванн. — АО за 1983 г. М. 1985 Заяц Ю.3 Раскопкм н разведкн в окрестностаях Заславля —АО за 1978 г. М. 1979 Заяц Ю.4 Раскопкн в окрестностях Заславля — АО за 1979 г. М. 1980 Нверсень Ю. 0 кладах. «Тр. У археологнческого сьезда в Тнфлнсе в 1881 г.», M.1887 г Кропоткнн 4 0 некоторых кладах рнмскнх монет, найденных в Россйн. КСННМК, M.1956, №66 Ляўданскі Л.4 Археолёгічныя раскопкі ў м. Заслаўі, Менскай акругі—«Працы кафедры археологіі». Мн., 1929, Potin V4. Degtansky Poklad acesko-ruskestyky vXI stoleti—Moravske numismaticke rozpravy. Brno 1959, #15 Потан B.5 Дегтянскнй клад денарнев середнны XI в.—«Тр. Гос. Эрнмятажа», Л.1961, т. ІУ. Потнн В.е Монеты в погребеннях древней Русм н мх значенне для археологнн м этнографнн — «Тр. Гос. Эрмятажа», Л. 1971, т. XII Рынейскі А. Да археолёгічнага вывучэньня Беларусн —«Наш край», Мн., 1929, №11(50) Рябцевнч В.4 Новые монеты Дегтянского клада. —«Беларускія старажтынасці». Мн., 1972 Шпмлевкнй П. Путешествяе по Полесью н белорусскому краю. Мн., 1991 г. Штыхов Г. 18 Экономнческая жнзнь городов. Очеркн по археологмн Белорусям. Мн., 1972, ч.2 Kmietowicz A. Nieznany skarb dlrhemow arabskich z X w. z terenu Bialorusi--Wiadomisci numizmatyczne , War. 1974, #1(67). 1. Вендкі; 2. АтонШ, імп„ Дартмунд; З.Пілігрым, архп. Кёльн; 4. Гардакнут, кр.(Данія) Лунд; 5.Бернольд, яп. Утрэхт; 6. Завушнічка скарбу Дзягцяны, 7-11. Рэчы скарбу Каменка; 12. Скарб манэтаў і аздобаў з Дзягцянаў. 21 20 g ]«1БЛ13КЯ61 Беларускае замежжа: гісторыя і сучаснасьць Леанід Лыч Узьнікненьне блізкага беларускага за-межжа паходзіць з далёкіх часоў гісторыі. Геаграфічныя контуры яго ніколі не заста валіся нязьменнымі. Быў час, што блізкім беларускім замежжам нельга было назы ваць Смаленшчыну, значную частку тэрыторы і сёньняшніх Пскоўскай, Бранскай, паасобныя раёны Чарнігаўскай, Калужскай і Тульскай абласьцей. Нельга называць таму, што тут, як і на іншых этнічных беларускіх тэрыто-рыях,адбываўся звычайны працэс фарма-ваньня беларускай народнасьці. Нагадаем, што ў самым росквіце Вялікага княства Літоўскага яго крайні і ўсходні пункт зна-ходзіўся ўсяготолькіза 107 вёрстад Mac-квы. I было ўсе гэта за вялікім князем Ві-таўтам (13921436 гг.) Пазьней становішча карэнным чынам зьмянілася. Усе пераліча-ныя тэрыторыі адыйшлі іншым дзяржавам і сёньняшнія беларусы, што жывуць там, гэта ўжо нашае блізкае замежжа. Такім-жа замежжам зьяўляюцца для Беларусі —метраполіі й яе супляменьнікі Белас-точчыны, Віленшчыны і Латгаліі, хаця і жы вуць яны на сваёй этнічнай тэрыторыі, на якой узгадаваныя многія пакаленьні бе-ларусаў. У далёкім і адносна нядаўнім мінулым былі й іншыя шляхі фармаваньня блізкага беларускага замежжа, незалежна ад таго, датычыла гэта гістарычнай тэрыторыі бе-ларусаў ці якіх-небудзь іншых, зусім чужых для іх земляў.З айчыннай гісторыі вядома, што ва многіх княжацкіх і магнацкіх сем’ях нашага краю ўзгадоўвалася шмат ня толькі прыгожых, але і прыстойных паводзінамі 3 выступленьня Леаніда Лыча на Першым Сходзе блізкага замежжа, 19.12.1992 г. дачок, пабрацца шлюбам зь якімі жадалі сыны такіх-жа багатых і вядомых родаў зь іншых краін. Пры адносна высокім у ся-рэднявеччы ўзроўні этнічнай самасьвядо-масьці нашых продкаў і тым больш кня-жацкіх і магнацкіх сем’яў іх дочкі, трапіўшы ў чужыя краіны, не забываліся да якой краіны належаць, і пачуцьцё павагі да яе нават выхоўвалі ў сваіх дзяцей. Ці не паць-верджвае гэта вяртаньне на радзіму по-лацкай князёўны Рагнеды Рагвалодаўны са сваім сынам Ізяславам пасьля шлюбу зь кіеўскім князем Уладзімірам? Незабывалася на родны край і дачка полацкага князя Бра-чыслава Аляксандра, якая была замужам за князем Аляксандрам Неўскім. I ўсё-ж несямейныя, шлюбныя дачы неньні былі галоўнай крыніцай закладкі і папаўненьня беларускага замежжа. Знахо-дзячыся па суседзтву з блізкароднаснымі, паводля гістарычнага мінулага, па куль-туры і мове расейскім, украінскім і польскім народам,беларусы пры пэўных акалічнась-цях маглі самі выбіраць і выбіралі землі для сталага пражываньня. А калі-ж Мас-коўская дзяржава распачала палітыку зьбі-раньня вакол сябе ўсіх усходняславян-скіх земляў, на першае месца выйшлі па-ланеньне нашых баяраў і гвалтоўны выган на ўсход насельніцтва. На вялікі жаль, та-кая палітыка Маскоўскай, а пазьней Расей-скай цэнтралізаванай дзяржавы доўжылася стагодзьдзямі, таму ў нас больш падставаў гаварыць пра гвалтоўныя, а не добраахвот ныя матывы складаньня блізкаўсходняга беларускага замежжа. Сам факт існаваньня