КНІГІ ОНЛАЙН
Музыкантамі —«янычарамі», як сьведчаць архіўныя дакумэнты, былі мясцовыя інструмэнталісты. У капэле янычарскай харугвы Вялікай Булавы Вялікага княства Літоўскага (Горадня, 1768), выканаўцамі на сурмах былі Ян Дзянкевіч, Андрэй Апанасевіч, Ян Вярцінскі, Тамаш Сабалеўскі, Міхал Валадкевіч, на талерках —Антон Вішнеўскі, Ян Васілеўскі, Андрэй Альшэўскі, на ту лумбасах — Тамаш Адамовіч, Ян Папеніцкі, Ян Кучынскі, на барабанах — Станіслаў Крыстыновіч, Тэадор Кісянскі, Станіслаў Керповіч, Тамаш Чэрхановіч, Пётр Адрушкевіч, Антон Герман, капельмайстрамі —Марцін Арманкевіч і Ян Чмухоўскі. Інструмэнтальныя капэлы знайшлі пашырэньне ня толькі ў сьвецкім, але і ў культавым абіходзе, згодна з выяў 14 15 ленымі архіўнымі крыніцамі8, у ХУІП ст. у храмах Беларусі існавалі самыя розныя — як буйныя, так і невялічкія ар кестры, што складаліся з струнных, драўляных, мядзяных духавых інструмэнтаў і аргана ці пазытыва. Такія капэлы меліся ў горадзенкім, слуцкім, нясьвіжскім, віцебскім, полацкім, і многіх іншых касьцёлах і кляштарах. Інструмэнтальную музыку можна было пачуць у Беларусі ў каталіцкіх і вуніяцкіх хра мах. Удалося выявіць, што ў жыровіцкім базіліянскім кляштары на працягу амаль усяго стагодзьдя дзейнічала капэла, якая суправаджала богаслужэньні й агульнагарадзкія сакральныя цырымоніі. Можна меркаваць, што многія царкоўныя аркестры гралі як на культавых, так і на сьвецкіх урачыстасьцях. Аб гэтым сьведчаць захаваўшыеся ў архівах нотныя каталёгі, у якіх побач са службовай нотнай літаратурай сустракаюцца і сьвецкія творы вядомых кампазытараў ХУПХУІІІ стст. Пры поліфункцыянальным харак тары дзеяньня касьцёльных капэл га вораць і шматлікія запісы ў фінансавых дакумэнтах аб атрыманьні капэлістамі грошаў за выступленьні на паляваньнях і балях, вясельлях і імянінах у шляхты і мяшчан, за абслу^гоўваньне агульнагар адзкіх сьвятаў і гэтак далей. Касьцёльныя музыканты таксама па ходілі зь мясцовага насельніцтва— мяшчан, шляхты, сялян. Думаецца, што на выкі, атрыманыя ў гады навучаньня і 8. Цэнтральны дзяржаўны гістарычны архіўБССР, Г. 199924, воп. 1,спр 7, арк.іадв. 88; спр 17. арк 2. 7; г. 694, воп. 2, спр, 7443, арк, 17—19; Ленінградзкае аддзяленьне інстытута гісторыі СССР Ан БССР. Ф. 52, воп. 1. спр. 296, арк. 18—1; Цэнтральны дзяржаўны архпў Літвы. Ф.СА, воп. 1, спр. 1 1296, арк.9. працы ў капэлах, яны^як і магнацкія і вайсковыя капэлісты, зь цягам часу перадавалі сваім вучням. Таму нядзіўна, што і ў нашыя дні сярод народных выканаўцаўінструмэнталістаў можна сустрэць такіх, якія добра валодаюць музычнапрагрэсыйнымі прыёмамі, ведаюць шмат клясічных твораў. У цэлым трэба адзначыць, што зьвесткі, якія маюцца сёньня пра аркестровую культуру Беларусі ХУІІІ ст. дазваляюць пераканацца ў тым^што традыцыі прафэсыйнага інстрымэнтальнага выканальніцтва ў нас складаліся задоўга да XX ст. Аркестровая культура наша была надз вычай цікавая і разнастайная. У ёй пера пляталіся самыя розныя мастацкія плыні, заходнія й усходнія, мясцовыя й іншаземныя традыцыі. Яна была падключана да агульнаэўрапейскага мастацкага пра цэсу й уносіла ў яго свае непаўторныя фарбы. Каліж да гэтага дадаць, што па сьведчаньню выяўленых гістарычных крыніц, ня менш інтэнсыўна разьвіваліся ў тагачаснай Беларусі й іншыя галіны музычна прафэсыйнага мастацтва (опэрнабалетны) тэатр, розныя віды выка нальніцкай практыкі, музычная твор часьць, адукацыя і выхаваньне) дык стане відавочна: у ХУПІ ст. фарміфаваўся трывалы падмурак для росту музычнай культыры. I хто ведае —скла дзіся гісторыкапалітычны лёс краіны інакш — напэўна ў нас ужо к канцу ХУШ —пачатку XIX ст., маглаб узьнік нуць свая выканальніцкая і кампазы тарская школа. Але гісторыя распара дзілася інакш... Эрнэст Ялугін Публіцыстычная аповесьцьхроніка ў дыялёгах на Дзеючыя_асобы зьміцер Жылуно віч.кіраўнік Белару скага нацыянальнага камітэта, а ў бліжэйшым будучым—Старшыня першага Беларускага ўрада. Чарвякоў.Дыла.Лагун.Шантыр, яго па плечнікі— прадстаўнікі Беларускага нацыянальнага камітэту. Мясьнікоў, Кнорын, Іваноў, Разэнталь, Рэйнгольд, кіраўнікі Заходняй вобласьці й Смаленскай абласной партыйнай арганізацыі бальшавікоў. Сталін, народны ка місар па справах нацыянальнасьцей Сямен, з рабочых, дэлегат УІ Смаленскай абласной партыйнай канфэрэнцыі. Кірэй, зь сялянбеднякоў, у нядаўнім салдат. Мікола, таксама селянін і салдат, які на вайне згубіў нагу. Яфім, кухар і гаспадар перасоўнай харчэўні «Яф.Нобель». Радавец, нядаўні дзеяч Беларускай Народнай рэспублікі, актывіст. Казімір, інжынер, які таксама спачувае БНР. Алеся, яго жонка, настаўніца малодшых клясаў. 22 гады, ня болей. Жакоўскі, менскі акцёр, 20 гадоў. Першы салдат, з Румыскага фронта. Другі салдат, з Прыбалтыйскага фронта. Быкоўскі, напалоханы шляхцюк. Бывалы, доктар яшчэ тых навук. Яму гадоў пад 70, але ён яшчэ энергічны Нябіты. Малады чалавек у тужурцы чыгуначніка, магчыма зь «нефармалаў». А таксама: Дзяжурны па станцыі, Чырвонаармеец зь вінтоўкай, прадаўцы газэт, пасажыры і людзі з натоўпу. 16 17 Спрэчку прыпыняе Мясьнікоў. Прэзыдыюм, варта Лагуна і Жылуновіча, ужо на сваіх месцах. М я с ь н і к о ў: Товарнш Жнлуновнч, вас все ждут. Жылуновіч (ківае, што зразумеў, але працягвае слухаць, як нешта напаўголаса яму гаворыць Чарвякоў. Нарэілце, дае знак, што гатовы працягваць далей) Мясьнікоў: Жмлуновнч, так что вы там решнлн? Ж ы л у н о в і ч: Спачатку хачу ўдакладніць сутнасьць справы. Усёж мая кандыдатура была выстаўлена не ад імя маскоўскіх дэлегатаў, а чамусьці асабіста тав.Алібегавым. Дзякуй яму, аднак ня ведаю, чаму гэта ён вылучыў мяне, а ня хоць бы, скажам, ДракаДракона... Рэйнгольд: (усхопліваецца): Что касается этой лічностн, Дракона вашего так называемого, мне очень уднвнтельно, как он вообше попал в вашн белорусскне комсекцнн да еіце н в ЦэБэ! Ж ы л у н о в і ч: Чым ён вам не дагадзіў? Драка—Дракон — стары партыец, усе кажуць, што сумленны працаўнік, а таксама паліткамісар Першага беларускага Полацкага палка. ___ Рэйнгольд:Я знаю, о чем говорю. Нмею сведення об этом нацноналнсте. Мясьнікоў: Давайте по суіцеству вопроса. Ж ы л у н о в і ч: Па сутнасьці пытаньня —дык у падобных умовах я выршыу за лепшае скласьці паўнамоцтвы сябры вашага ЦэБэ, каб застацца ў сэкцыях. Мясьнікоў:Вы поннмаете, Жнлуновнч, на что замахнулнсь? Так вот, прнбыв сюда, мзвольте подчнняться высшей партнйной ннстанцнн данной террнторнн. Вслед ствне этого, товарнш, вы уже не нмеете ннкакого права отказываться быть членом ЦэБэ, раз органнзацня сочла нужным возложнть на вас эту обязанность. Еслн, коне чно, не отказываетесь соблюдать партнйную днсцнплнну... „ „ Жылуновіч:Ая сюда не дэлегаваны для пастаяннай працы і на ўліку у Маскве. Я, Лагун вось і астатнія прыехалі толькі на перамовы. М я ’с ь н і к о ў: Сейчас будете арестованы как саботажннк, по законам революцнн Революцнн нет дела до капрнзов слабонервных особ. Р э й н г о л ь д: Ну, товарншн. Все прнскорбное пронсшествне совсем не есть достаточная прнчнна, чтоб совместно не работать. Тов. Жнлуновнч, вы же умный н деловой человек. Жылуновіч:У такіх умовах ніякай добраахвотнай суполкі не атрымаецца. Тое, што зараз адбываецца, —вынік працяглых адносін да беларускага пытаньня, якія тут старанна культываваліся. Рэйнгольд: Смею увернть, в Мннске мы этнм не заннмаемася, есть дела поважнее. Всетакн давайте спокойно обсуднм самое главное. Товарнш Жнлуновмч, вы же бывшнй кожевннк... Жылуновіч:Я і зараз гатовы працаваць на заводзе. Мясьнікоў: Дмнтрнй Федоровнч в пылу полемнкн, наверное, забыл, что ему предстонт работа потруднее, что он рекомендован на пост главы Белорусского рабочекрестьянского правнтельства... Кстатн, как с проектом Маннфеста? Ж ы л у н о в і ч: Прывезьлі. 18 1. Заканчэньне. Пачатак у № 25. Мясьнікоў: Тогда все в порядке... Тогда позвольте от нмэнн н по порученню Центрального Бюро Компартнн республнкн назвать кандндатуры членов кабннета персонально... Как говорнлн когдато, мнннстров. Но народные комнссары трудовой республнкн — это не какнето там ставленннкн кучкн буржуазных узурпаторов, a любнмые вождн пролетарскнх масс. Такнм образом... Ж ы л у н о в і ч: Адну хвіліну, тав.Мясьнікоў! Першнаперш, таварышы, вялікі дзякуй за давер. Рады служыць верай і праўдай і надалей пралетарыяту, роднай, узьнятай рэвалюцыяй з гвалтоўнага небцьцья, працоўнай Беларусі. Падругое. Можа, усёж мне, як будучуму прэм’еру, будзе дадзена права і сказаць — кагоб я жадаў бачыць у складзе кабінэта? Тым больш, што ў мяне ёсць сьпіс кандыдатур, зацьверджаных Белнацкамам і беларускімі камсэкцыямі, зь якімі пагадзіліся і ў Наркамаце нацыянальнасьцей. Мясьнікоў: Тов.Жнлуновнч, всетакн попрошу не вноснть анархнн. Сейчас у нас есть Центральное Бюро. Сьезд поручнл ему определнть персонально состав правнтельства. Нмеется спнсок, согласованный с тов. Сталнным... Жылуновіч:Я ўжо ня ведаю, што думаць, напрыклад, у тав. Сталіна мы дамаўляліся, што і Цэнтральнае Бюро будзе створана на парытэтных пачатках ... А вы — бац і ў састаў Бюро — толькі двух беларусаў... Мясьнікоў:Не ожндал, прнзнаться тов.Жнлуновнч, что вы претендуете... Трудяшнеся массы нас не поймут... так что следует подумать, еслн всерьёз решнлн прнмкнуть к нам. Ж ы л у н о в і ч: Я не да вас асабіста, тав. Мясьнікоў, прымкнуў. Справамі, рэвалюцыйным змаганьнем неаднаразова пацьвярджаў адданасьць пралетарскай ідэі. Мясьнікоў: Тогда ясно. Счнтаю, нет надобностн предложенне тов. Жнлуновнча ставнть на голосованне. Жылуновіч:Ая прашу ўнесьці ўпратакол... Чарвякоў (ціха): Зьмітро, не чапайся з ... Вытрымку пакажы... Ж ы л у н о в і ч: Яж не аб сабе... Мясьнікоў: Продолжаем всё же работу, товарніцн. Такнм образом, предлагаются кандндатуры народных комнссаров: земледелня — тов. Андреев. Отводы есть? Жылуновіч: (ціха Дагуну): Адкуль Андрэеў? У насжа значыцца Мазур Ігнат. Л а г у н: Свайго пхнуць. Мясьнікоў: Комнссаром госконтроля —товарніц Берсон. Жылуновіч (ціха Лагуну); Ліха зь ім. Мо і лепей, чым той Найдзёнкаў, якога раней яны прапаноўвалі. Мясьнікоў: Комнссаром юстнцнн —тов. Кваченюка. Внутренннх дел —Нванов. По военным делам... Этн обязанностн предложнлн мне... Комнссаром фннансов —тов.Рэйнгольд.