КНІГІ ОНЛАЙН
Жылуновіч: Ну, няхай і так. Але мы лічым, здольнасьці Рэйнгольда лепейбы скарыстаць у сфэры прамысловасьці і гандлю. Мясьнікоў: Мнннстр по торговле пролетарнату нн к чему. Вместо этого мы вводнм должность председателя Совета Народного хозяйства республнкн. Рекомендован тов. Пнкель. Жылуновіч (ціха Лагуну): А ці ведае ён яе, тую беларускую гаспадарку! Ой, 19 бачу будзе яшчэ турбот... 'Мясьнікоў: Наркомом продовольствня — тов. Калмановнч. Комнссаром просвяіцення —тов. Червяков. Ж ы л у н о в і ч: Добра, што хоць тут нашы думкі супадаюць. He меньш, чым хлеб, нам будзе цяпер патрэбна свая, беларуская шкала. Асьвета і асьвета, а зь ёю ўсё астатняе прыйдзе. Мясьнікоў: Комнссаром нностранных дел... хотя я н остаюсь прн прежнем мненнн — нам он нзлншннй... _ . й Ж ы л у н о в і ч: Вам, можа, залішні, а для незалежнай рэспублікі патрэбны. Мясьнікоў: Что ж, ваше предложенне поддержалн в Москве, мы согласн лнсь... Предлагается на эту должность товарнш Фальскнй. Белнацком настоял на должность комнссара по нацнональным вопросам. В Москве пошлн на встречу, но мы возразнлн, что этот портфель оставляет за собой председатель правнтельства. Ж ы л у н о в і ч: Няхай так. Мы кандыдатуру яшчэ прапанаваліШантыраФабіяна. Мясьнікоў: Согласны. В дальнейшем рассчнтываем, а нас в этом поддержнвают тов. Свердлов н Сталнн, ввестн в правнтельство члена Центрбюро тов. Найдёнкова. Н члена Центрбюро тов. Яркнна, как председателя Чрезвычайной комнс снн по борьбе с конрреволюцней. жылуновіч: Тады ўжо будзе і зусім сямёра нашых супроць вашых дванац цаці. Нішто сабе парытэт. Як жа я з такім урадам буду? К н о р ы н: He разводнте сепаратнзм, Жнлуновнч! «Вашн, нашн». В конце концов, еслн на то пошло, мы тут, на местах, больше сделалн для освобождення Белоруснн от капнтала, чем вы там в Белнацкоме. Жылуновіч: Няхай сабе нават і так, дапусьцім. Алеж як бескарысьлівыя змагары за волю народа, вы павінны быліб цяпер сказаць: мы вам дапамаглі пазбавіцца імпэрскіх кайданоў, ну а цяперка ўжо самі старайцеся, будуйце новы лад. Мясьнікоў:Н смотреть, как вы быстренько разведете своё буржуазносепа ратнстское болото? He выйдет! Товарніцн, предлагаю прекратнть ненужные прення, которые нам здесь навязываются, м прнступнть к голосованню. Товарнш Жнлуновнч, раздайте, пожалуйста, ваш текст проекта маннфеста. Жылуновіч: Ая мушу заявіць, што ў такіх умовах галасаваць адмаўляюся і тэкст маніфэста не аддам. М я с ь н і к о ў: Вы в своём уме? Знаете, чем это кончнтся? Чего еіце хотлте? Жылуновіч: Канкрэтна: для ўзнаўленьня парытэту прапаную вывесьці са складу ўрада трох таварышаў. Яны, перакананы, будуць толькі чыніць перашкоды нармальнай працы. Мясьнікоў: Это кто же нмеется ввнду? Ж ы л у н о в і ч: Вы, тов. Мясьнікоў, а таскама Калмановіч і Пікель. Мясьнікоў:У вас все, тов.Жылуновнч? Жылуновіч (налівае з графіна вады, п’е); Некалькі слоў яшчэ. М я с ь н і к о ў: Ну, давайте, валяйте. Ж ы л у н о в і ч: Яшчэ, каб потым не вяртацца... Трэба стварыць урад па ўзору Расейскага Саўнаркама. Тым больш, што ў нас зараз ажно два Цэнтрбюро. Дык вось, запішам: Цэнтрбюро намячае згодна волі партзьезда агульную палітычную лінію 20 ўрада, так? Але потым, запішам: няхай ужо Наркомамі не камандуе. Вышэйшая ўлада ў рэспубліцы павінна належыць толькі яе ўраду. А сам урад выбірае зьезд саветаў. Мясьнікоў: Довольно! Вы. Жнлуновіч, слншком дерзко решнлнсь на непрыкрытую контрреволюцнонную вылазку. Советую покннуть Смоленск. Немедленно! Давайте сюда текст маннфеста — н вольному воля. Ж ы л у н о в і Ч: Тады ўжо абыходзьцеся і без нашага Маніфэсту чаго tvt залішнія цырымоніі... Мясьнікоў: Ясно, но у большевнков выдержка стальная, на провокацню мы не поддаднмся. Товарніцн, предлагаю голосовать за предложенне Цэнтрбюро по кандндатурам. С остальным разберемся потом. Чарвякоў.Я таксама падтрымліваю прапанову таварыша Жылуновіча і калі што, — пакідаю залю. Л а г у н : Я адмаўляюся ўдзельнічаць у галасаваньні. Д ы л a: I я пакіну залю. Мясьнікоў: Вот как... Групповой саботаж нз нацноналсепаратлстскнх побужденнй. Жылуновіч:Я пратэстую і заразжа тэлеграфую ў Маскву. М я с ь н і к о ў: Я сам обо всем доложу Центру. Товарніцн, прошу не покндать помеіценне! Перерыв на часдругой. Затем всётакн продолжнм заседанне. Я — на телеграф. (Ярасна круціць ручку тэлефона): Москва! Я Смоленск! Товарніца Сталн на. Срочно! Товарнпі Сталнн? Мясннков... С т а л і н: Сталмн у телефона. Здравствуйте, товарніц Мясннков! В чем дело? Маннфест утверднлн? Мясьнікоў: Товарнш Сталнн, белорусы саботнруют работу. Сразу отмежевалйсь от партнн. С т а л і н: Так н знал, что без дракн у вас не обойдется. Мясьнікоў: Нашн товарнцн ведут себя очень сдержанно. Но Жнлуновнч н его группа распаясалнсь. Заявляют, что спнсок членов правнтельства согласны прнзнать только прн нсключенмн трёх членов по военным делам, обеспечення. н Совнаркома. Да еіце прн условнн незавнснмостн правнтельства отЦентрбюро партнн. С т а л і н: Это уже самодеятельность. А Маннфест? Что с ннм? Мясьнікоў: Маннфест предьявлять не желают. С т а л і н: Вот это безобразне. Мясьнікоў: Надо предпнсать белорусам, товармі» Сталнн. Нлн предоставьте нам тут выдвннуть в правнтелство несколько белорусскнх фамнлнй. С т а л і н: He ожндал такого упрямства. Мясьнікоў: Хуже. Я в дальнейшем предвнжу стычкн на почве самого непрнкрытого нацноналнзма. Так как рекомендуете поступать? С і а л і н: Во первых, предложенне Жнлуновнча счнтаю дезорганнзаторскнм. Ннкакнх особых решеннй его группы быть не может. Передайте ему я требую от Жнлуновнча н его группы категорнческого ответа: подчнняются онн без всякнх пре реканнй нашему решенню нлн нет? Пусть ответят срочно. Жду. М я с ь н і к о ў: Ну, вот, Жнлуновіч. Вы получнлн то, чего добнвалнсь. Жнлуновіч: Вашае паведамленьне было прадузятым. Цяпер мая чарга. 21 Мясьнікоў: Спрашваю , што центру все же ответнть. Жылуновіч: Адказваць усёж, як я разумею, прапануецца мне. (Звоніць) Ж ы л у н о в і ч: Масква. Я Смаленск, таварыша Сталіна. Або Свярдлова. Зьяўляецца Сталін. Каля его пачынае працаваць тэлеграфны апарат. Жылуновіч: Таварыш Сталін’ Гэта Жылуновіч. С т а л і н: Что стряслось, тов. Жнлуновкч? Нз Смоленска сплошные звонкн, больше, чем с фронтов. Провод накалнлся. Маннфест прннялн’ Ж ы л у н о в і ч: Таварыш Сталін, група Мясьнікова нечакана парушыла ўмовы аб парытэце. Спачатку ў складзе Центрбюро ,цяпер і ва ўрадзе. Гэта несправядліва. A галоўнае — урад акажацца непрацаздольным. Прасіўбы перадаць гэта Леніну. С т а л і н: Жылуновнч’ Во первых, Владнмнра Нльнча категорнческн не беспокойте, он плохо себя чувствует. Вовторых, Маннфест о провозглашеннн респуб лнкн опублмковать срочно. Жду сообшеннй. Вообше, завтра, по внднмому, выезжаю к вам. Понялн меня? До свндання. Жылуновіч: Зразумеў... Усяго найлепшага. (Вешае трубку, працірае хусьцінкай вочы, стомлена брыдзе да сяброў.) Чарвякоў. Што, Зьміцер? Ад каго адказ’ Падтрымалі нас? Ж ы л у н о в і ч: Яшчэ як. Загадана тэрмінова апублікаваць Маніфэст. Л а г у н: Што значыць, апублікаваць ? Яго ж яшчэ павінен зацьвердзіць урад. Жылуновіч: Значыць, урад павінен іх даваць. Мясьнікоў пазыцыі мяняць не зьбіраецца. Цяпер я разумею, чаму ён гэткі няўмольны. Можа, пакуль няпозна, вяр нуцца ў Маскву? Д ы л а: Ехаць — дык у Менск. I ўсіх нашых клікаць тэрмінова туды. Растлумачым працоўным іх сацыяльна нацыянальныя інтарэсы, рыхтаваць Усебеларускі зьезд Саветаў, каб на ім абраць урад. Жылуновіч: Згода. Усебеларускі зьезд... Чарвякоў:Не атрымаецца. Хутчэй Мясьнікоў нас арыштуе, а замену знойдзе з тутэйшых. I адрапартуе, што загад Цэнтра выканаў. А, урэшце ці ў гэтым справа? Заразбы, галоўнае не ўпусьціць. Рэспубліку абярэм — а там разьбяромся. Будзе ж Усебеларускі зьезд саветаў. Выступім перад дэлегатамі, раскажам, як тут было дык гэтых смаленскіх хлопцаў ва ўрадзе духу не застанецца. У выканаўчы камітэт ня пройдуць, не тое, што ў Наркамы. Жылуновіч:У людзей бы зараз спытаць, у народа: як лепей зрабіць, браты М і к о л а (стукаючы мыліцамі): А, уступі ты ім, Зьміцер. Бо не адчэпяццаж... A там будзе бачна. Мы ж усё роўна застанемся, нікуды нас не падзенеш. Жакоўскі: Цяпер уступіш —бяда будзе. Ой, бяда! Я і дажыць да яе не жадаю. Жылуновіч (глядзіць на сваіх сяброў): Ну, што прапануеце? Ч а р в я к о ў: Калі разабрацца, дык, відаць. няма зараз іншага шляху. Як бы там ні было, галоўнае не ўпусьціць шанс стварыць сваю дзяржаву. Давайце прызнаемся сабе ці многія з нас яшчэ нядаўна адважваліся наогул гаварыць аб дзяржаўным самавызначэньні беларусаў? Той сёй наогул лічыў гэта буржуазным перажыгкам. Нехта мармытаў пра стварэньне хаця б беларускалітоўскай камуны. Усе, бы нейкія жабракі, недарэкі, жадалі аднаго — прытуліцца да каго, чакалі пакуль нам нехта што дасьць... Нарэшце, давайце верыць самім сабе. Табе, Зьміцер дык і адступаць як? Сам жа сказаў Леніну — бярэшся стварыць Беларускі ўрад. Дык калі ўзяўся ўжо за гуж.. А гэтыя? Вось стануць разам з намі жыць, упрагуцца ў агульны воз і адчуюць сябе, далі богжа, ну, не праз год можа, не праз пяць, але неадрыўнай часткай усяго народа —беларусамі. Сацыялізм іх вылечыць... Чутны крокі, стукаюць у дзьверы. Зьяўляецца Мясьнікоў Мясьнікоў: Все уже усталн ждать. Вы co Сталнным поговорнлн? Ж ы л у н о в і ч: Вас непакоіць Маніфэст? (Расчыняе партфель, дастае стос папер)... Вось трымайце... Толькі тэкст на беларускай мове. Мясьнікоў: Прочтем, мне, знаете лн, прнводнлось белорусскне нацнональные газеткн чнтать... Вот н «Денннцу» вашу, Жнлуновнч. Ж ы л у н о в і ч: Вырашылітакі, таварыш Мясьнікоў, у беларусаў падацца? Мясьнікоў:С чего бы это?Просто оказываю вам ннтернацнональную помоіць. Жылуновіч: Ну, тады ўсёж — хто вы будзеце? Ніяк не дабяру. Вось прозьвішча сваё, чуў, армянскае, памянялі на расейскае. Як па мне, вырашылі, значыць, стаць расейцам. У рускай духоўнай сэмінарыі, зноўжа, вучыліся... Як таварыш Сталін. А цяпер, выходзіць, станеце ў нас беларусам армянскага паходжаньня. Нацыянальнасьцьжа не ад Бога, гэта, як акадэмік Карскі неяк ска заў—гістарычны прадукт. Вось я. Відаць, беларус ці не крывіцкага кораню, а Шантар наш — дык той, відаць, татарскага ці караімскага. Прыгожыя людзі. На князя Вітаўта да гэтай пары моляцца.