Гісторыя Беларусі
Ірына Кітурка, Валянцін Голубеў
Выдавец: Зміцер Колас
Памер: 254с.
Мінск 2015
майверасень 1792 г. стварэнне і дзейнасць Таргавіцкай канфедэрацыі, накіраванай супраць Канстытуцыі 3 мая;
24 ліпеня 1792 г. Станіслаў Аўгуст Панятоўскі па патрабаванні Кацярыны II перайшоў на бок канфедэратаў;
красавік 1793 г. стварэнне Мінскага намесніцтва;
1793 г. другі падзел Рэчы Паспалітай паміж Прусіяй і Расіяй. Далучэнне цэнтральнай часткі Беларусі да Расійскай імперыі;
17 чэрвеня 23 лістапада 1793 г. другі «нямы сейм» у Рэчы Паспалітай (Гродзенскі) надзвычайны, апошні сейм Рэчы Паспалітай. Скліканы для зацвярджэння рускапрускай канвенцыі ад 23 студзеня 1793 г. аб др}тім падзеле Рэчы Паспалітай;
193
24 сакавіка 16 лістапада 1794 г. нацыянальнавызваленчае паўстанне пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі;
23 красавіка 1794 г. паўстанцы ўзялі ўладу ў г. Вільні;
30 красавіка 1794 г. Найвышэйшая літоўская рада прыняла зварот «Да земляробаў і люду вясковага»;
7 мая 1794 г. абвяшчэнне Паланецкага ўніверсала, які дазваляў сялянам атрымаць асабістую свабоду, пры ўмове, што яны разлічацца з землеўласнікамі і заплацяць дзяржаўныя падаткі;
23 верасня 1794 г. падпісанне Кацярынай II указа аб увядзенні мяжы «яўрэйскай аселасці»;
17 верасня 1794 г. бітва каля вёскі Крупчыцы пад г. Кобрынам паўстанцкіх атрадаў пад кіраўніцтвам генералмаёра К. Серакоўскага з расійскімі войскамі пад кіраўніцтвам А. Суворава. Паўстанцы былі вымушаны адступіць;
10 кастрычніка 1794 г. бітва пад Мацяёвіцамі, паражэнне паўстанцаў. Т. Касцюшка папаў у палон і быў вывезены ў Петрапаўлаўскую крэпасць г. Пецярбурга;
4 лістапада 1794 г. расійскія войскі пад камандаваннем А. Суворава авалодалі прадмесцем г. Варшавы Прагай. 6 лістапада 1794 г. г. Варшава капітулявала;
1794 г. указ імператрыцы Кацярыны II аб пераводзе ўніятаў у праваслаўе;
17941912 гг. існаванне Віленскага генералгубернатарства, у склад якога ўваходзіла значная частка тэрыторыі Беларусі;
194
1795 г, трэці падзел Рэчы Паспалітай паміж Аўстрыяй, Прусіяй і Расіяй. Тэрыторыя Беларусі была поўнасцю ўключана ў склад Расійскай імперыі;
5 лістапада 1795 г. адрачэнне апошняга караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага ад трона;
снежань 1795 г. утварэнне Слонімскай губерні;
снежань 1796 г. утварэнне Беларускай і Літоўскай губерняў;
17961797 гг, дзейнасць Віленскай асацыяцыі тайнага патрыятычнага таварыства;
17961801 гг. гады праўлення ў Расійскай імперыі Паўла I (сына Пятра III);
17961803 гг. Галоўная Віленская школа тагачасная назва Віленскага ўніверсітэта;
17961840 гг. выданне газеты «Кур’ер Літоўскі» у г. Гродне (да 1797 г.) і ў г. Вільні;
5 красавіка 1797 г. маніфест імператара Паўла I аб трохдзённай паншчыне;
17971805 гг. будаўніцтва Бярэзінскага канала, які злучыў басейны рэк Дняпра і Заходняй Дзвіны;
18011825 гг. гады праўлення ў Расійскай імперыі Аляксандра I (сына Паўла I);
1802 г. стварэнне ў Расійскай імперыі Міністэрства народнай асветы;
4 ліпеня 1803 г. выхад рэскрыпта імператара Аляксандра I аб забароне пераходаў у каталіцтва;
18031804 гг. рэформа сістэмы адукацыі, стварэнне Віленскай вучэбнай акругі на чале з князем Адамам Чартарыйскім;
1803 г. рэарганізацыя Галоўнай Віленскай школы ў Віленскі ўніверсітэт
195
1805 г. у г. Свіслач адчынена першая на тэрыторыі Беларусі гімназія;
1805 г. канец XIX ст. перыяд гаспадарчага выкарыстання Бярэзінскай воднай сістэмы;
1807 г. Тыльзіцкі мір паміж Францыяй і Расіяй. Да Расійскай імперыі адышла тэрыторыя Беластоцкай акругі, якая была ўключана затым у склад Гродзенскай губерні;
18071884 гг. гады жыцця і дзейнасці класіка беларускай літаратуры Вінцэнта ДунінаМарцінкевіча;
18091819 гг. будаўніцтва ў г. Гомелі Петрапаўлаўскага сабора выдатнага культавага помніка эпохі класіцызму ў Беларусі (архітэктар англічанін Дж. Кларк);
1810 г, стварэнне ў Расійскай імперыі па ініцыятыве графа A. А. Аракчэева сістэмы ваенных пасяленняў. Першае ваеннае пасяленне ў Беларусі было створана на базе Бабылецкага староства Клімавіцкага павета Віцебскай губерні;
18101820 гг. будаўніцтва Бабруйскай крэпасці (у 2002 г. уключана ў Дзяржаўны спіс гісторыкакультурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь);
1811 г. колькасць насельніцтва Беларусі склала 3 млн. 800 тыс. чалавек;
18111812 гг. князь М. К. Агінскі разам з князем Ф. К. Любецкім і графам Л. Плятэрам распрацаваў праект «Палажэння аб праўленні аўтаномным Вялікім княствам Літоўскім» у складзе Расійскай імперыі, так званы План Агінскага;
10 чэрвеня 1812 г. Францыя аб’явіла вайну Расійскай імперыі;
196
12 чэрвеня 1812 г. армія Напалеона пераправілася цераз р. Нёман і ўварвалася ў межы Расійскай імперыі;
16 чэрвеня 1812 г. войскі Напалеона занялі г. Вільню;
24 чэрвеня 1812 г. войскі Напалеона занялі г. Мінск;
1 ліпеня 1812 г. загадам Напалеона быў утвораны Часовы ўрад Вялікага княства Літоўскага, якому падпарадкоўваліся Віленская, Гродзенская, Мінская губерні і Беластоцкая вобласць;
8 ліпеня 1812 г. бітва каля вёскі Салтанаўка пад Магілёвам. Подзвіг генерала М. М. Раеўскага;
1820 ліпеня 1812 г. бітва паміж расійскімі і французскімі войскамі пад Клясціцамі каля г. Полацка. Подзвіг генерала Я. П. Кульнева;
26 жніўня 1812 г. Барадзінская бітва;
4 лістапада 1812 г. расійскія войскі занялі г. Мінск;
1416 лістапада 1812 г. пераправа французскіх войск цераз р. Бярэзіну каля вёскі Студзёнка, разгром французскіх войск страта Напалеонам больш як 20 тыс. вайскоўцаў;
24 лістапада 1812 г. Напалеон у м. Смаргоні пакінуў армію і ад’ехаў у г. Парыж;
12 снежня 1812 г. маніфест імператара Аляксандра I аб амністыі жыхарам заходніх губерняў, якія выступілі на баку Напалеона пры ўмове вяртання іх на радзіму на працягу 2х месяцаў;
18121820 гг. дзейнасць Полацкай езуіцкай акадэміі (створана на базе Полацкага езуіцкага калегіума);
18131891 гг. гады жыцця і дзейнасці Паўлюка Багрыма, беларускага паэта, сына каваля з мястэчка Крошын Навагрудскага павета, аўтара верша «Зайграй, зайграй, хлопча малы...»;
197
30 жніўня 1814 г. маніфест імператара Аляксандра I пра ўсеагульную і безумоўную амністыю і вяртанне канфіскаваных альбо секвестраваных маёнткаў жыхарам заходніх губерняў, якія выступілі на баку Напалеона;
1814 г, була папы рымскага аб аднаўленні дзейнасці ордэна езуітаў (быў забаронены ў 1773 г.);
1817 г. у Віленскім універсітэце па ініцыятыве студэнтаў Адама Міцкевіча, Тамаша Зана і Яна Чачота створана патрыятычнае Таварыства філаматаў (аматараў навук). Прэзідэнт таварыства Юзэф Яжоўскі;
1819 г. адкрыццё ў г. Гомелі, маёнтку графа М. П. Румянцава, першай у Расійскай імперыі ланкастэрскай школы школы ўзаемнага навучання;
1820 г. стварэнне Таварыства філарэтаў аматараў дабрачыннасці;
1820 г. з гэтага года рэкруцкая павіннасць на 25гадовую вайсковую службу ў расійскую армію прызначалася не ад 200 чалавек мужчынскага полу, а ад 125 чалавек;
1820 г. указ імператара Аляксандра I аб высылцы езуітаў за межы Расійскай імперыі;
1820я гг. будаўніцтва першых фабрык на тэрыторыі Беларусі ў мястэчках Хомск Кобрынскага і Косава Слонімскага паветаў. Суконныя фабрыкі з паравымі рухавікамі належалі графу Войцеху Пуслоўскаму;
снежань 1821 г. указ аб забароне тайных таварыстваў;
1823 г. арышты па справе таварыстваў філаматаў і філарэтаў;
198
1823 г, па ініцыятыве будучага дзекабрыста Сяргея МураўёваАпостала распрацаваны бабруйскі план паўстання, які прадугледжваў арышт імператара Аляксандра I у час агляду войскаў у Бабруйскай крэпасці;
18241839 гг. будаўніцтва Аўгустоўскага канала, які злучыў басейны рэк Нёмана і Віслы;
1824 г. на р. Сож прайшоў апрабаванне першы параход пабудаваны ў Гомельскім маёнтку графа М. П. Румянцава англійскім механікам А. Смітам;
18251855 гг. гады праўлення ў Расійскай імперыі Мікалая I (сына Паўла I);
14 снежня 1825 г. спроба групы дваранскіх рэвалюцыянераў (дзекабрысты) пачаць узброенае выступленне ў г. Пецярбургу на Сенацкай плошчы ў дзень прысягі новаму імператару Мікалаю I;
24 снежня 1825 г. члены тайнага Таварыства ваенных сяброў (створана па ініцыятыве філарэта Міхаіла Рукевіча) сарвалі цырымонію прысягі на вернасць Мікалаю I у мястэчку Браньск на Беласточчыне;
1825 г. з гэтага года юнакам забаранялася выязджаць на вучобу ў замежныя ўніверсітэты;
18261841 гг. дзейнасць у г. Віцебску Беларускага вольнага эканамічнага таварыства;
1828 г. вяртанне да саслоўнага прынцыпу навучання ў Расійскай імперыі (выданне Статута навучальных устаноў 1828 г.);
199
1829 г. стварэнне Беларускай навучальнай акругі ў складзе Віцебскай і Магілёўскай губерняў. Пазней да яе былі далучаны Мінская, Гродзенская і Віленская губерні і Беластоцкая вобласць;
1830 г. заснаванне першай цукровай фабрыкі ў Беларусі ў маёнтку Моладава Кобрынскага павета. Належала землеўласніку і прадпрымальніку Аляксандру Скірмунту;
1830 г. пачатак будаўніцтва ў Беларусі шашэйных дарог з дарожным палатном (цвёрдым пакрыццём), абочынамі і кюветамі;
лістапад 18301831 гг. нацыянальнавызваленчае паўстанне ў Польшчы, Літве і Беларусі;
29 лістапада 1830 г. пачалося паўстанне ў г. Варшаве;
снежань 1830 г. на тэрыторыі Беларусі, Літвы і Украіны ў сувязі з пашырэннем антырасійскага паўстання ўведзена ваеннае становішча;
1 студзеня 1831 г. адмена дзеяння Статута ВКЛ у Віцебскай і Магілёўскай губернях;
студзень 1831 г. створаны Віленскі цэнтральны паўстанцкі камітэт;
канец сакавіка 1831 г. пачатак нацыянальнавызваленчага паўстання ў Беларусі і Літве;
19 чэрвеня 1831 г. бітва за г. Вільню пад час нацыянальнавызваленчага паўстання 18301831 гг. у Польшчы, Літве і Беларусі. Паўстанцы пацярпелі паражэнне ад урадавых войскаў;
пачатак жніўня 1831 г. нацыянальнавызваленчае паўстанне на тэрыторыі Беларусі і Літвы падаўлена;
19 кастрычніка 1831 г. указ «Аб разборы шляхты ў заходніх губернях і аб уладкаванні гэтага роду людзей» (другі разбор шляхты),
200
18311848 гг. дзейнасць Камітэта па справах заходніх губерняў;
1832 г. указ аб ліквідацыі каталіцкіх манастыроў, якія не мелі поўнага складу манахаў і перадачы іх маёнткаў у разрад казённых;
1832 г. закрыццё Віленскага ўніверсітэта (за ўдзел студэнтаў у паўстанні 18301831 гг.);
КНІГІ ОНЛАЙН
