Гісторыя Беларусі
Ірына Кітурка, Валянцін Голубеў
Выдавец: Зміцер Колас
Памер: 254с.
Мінск 2015
1216 кастрычніка 1925 г. II Усебеларуская (Берлінская) палітычная канферэнцыя аб’явіла аб роспуску ўрада БНР, прызнанні г. Мінска адзіным цэнтрам беларускага палітычнага і культурнага руху;
1831снежня 1925 г. XIV з’езд ВКП(б), прыняцце курсу на індустрыялізацыю краіны;
1925 г. увядзенне войскаў Рэчы Паспалітай у Заходнюю Беларусь;
1925 г. прыняцце ў Польшчы закона аб зямельнай рэформе, які прадугледжваў парцэляцыю, камасацыю і асадніцтва;
10 чэрвеня 1925 г. пастанова СНК БССР аб прысваенні Янку Купалу звання народнага паэта Беларусі;
7 красавіка 1926 г. Пастанова ЦВК і СНК БССР аб увядзенні ў Беларусі ўсеагульнай абавязковай пачатковай адукацыі дзяцей ва ўзросце ад васьмі да адзінаццаці гадоў;
233
май 1926 г. дзяржаўны пераварот у Польшчы, усталяванне ваеннай дыктатуры на чале з Ю. Пілсудскім, пачатак правядзення палітыкі «санацыі» (аздараўлення) у Польшчы;
18 кастрычніка 1926 г, пастанова СНК БССР аб прысваенні Якубу Коласу звання народнага паэта Беларусі;
кастрычнік 1926 красавік 1949 гг. дзейнасць у г. Мінску Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра БССР;
1419 лістапада 1926 г. акадэмічная канферэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі. Склікана Інстытутам беларускай культуры. Павінна была прадэманстраваць адзінства паміж КП(б)Б, заходнебеларускім нацыянальным рухам і беларускай палітычнай эміграцыяй;
6 снежня 1926 г. другое ўзбуйненне БССР: перадача ад РСФСР у склад БССР Рэчыцкага і Гомельскага паветаў;
17 снежня 1926 г. усесаюзны перапіс насельніцтва у Беларусі пражывала 4 мільёны 983 тысячы чалавек;
1926 г. адкрыццё ў г. Віцебску Другога беларускага дзяржаўнага тэатра (БДТ2, з 1944 г. тэатр імя Якуба Коласа, з 1997 г. акадэмічны, з 1993 г. нацыянальны);
3 лютага 1927 г. расстрэл у Заходняй Беларусі польскімі ўладамі дэманстрацыі працоўных у мястэчку Косава;
11 красавіка 1927 г. прыняцце другой Канстытуцыі Беларускай ССР на VIII Усебеларускім з’ездзе Саветаў. Абвяшчала поўную роўнасць беларускай, яўрэйскай, рускай і польскай моў, але аддавала перавагу беларускай мове ў зносінах паміж дзяржаўнымі, прафесійнымі і грамадскімі ўстановамі і арганізацыямі. Дзейнічала да 1937 г.;
234
11 ліпеня 1927 г. пачатак будаўніцтва Асінаўскай электрастанцыі БелДРЭС (на Асінаўскім тарфяным масіве пад Оршай);
снежань 1927 30 жніўня 1930 гг. дзейнасць у Заходняй Беларусі рэвалюцыйнадэмакратычнай арганізацыі «Змаганне»;
снежань 1927 г. XV з’езд ВКП(б), прыняцце курсу на калектывізацыю;
23 лютага 22 мая 1928 г. суд у г. Вільні над 56 дзеячамі Беларускай сялянскаработніцкай грамады, арганізаваны ўладамі Польшчы («працэс пяцідзесяці шасці»);
26 лютага 1928 г. стварэнне ў г. Мінску Камітэта абароны Беларускай сялянскаработніцкай грамады ў Заходняй Беларусі на чале з Янкам Купалам;
17 красавіка 28 мая 1928 г. суд у г. Беластоку (Заходняя Беларусь) над 133 дзеячамі КПЗБ, КСМЗБ і левых прафсаюзаў, арганізаваны ўладамі Польшчы («працэс ста трыццаці трох»);
25 чэрвеня 25 ліпеня 1928 г. I з’езд Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ);
19281932 гг. першы пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай ССР;
1928 г, у г. Ленінградзе адкрылася кінастудыя мастацкіх фільмаў «Савецкая Беларусь», быў створаны першы беларускі мастацкі фільм «Лясная быль», рэжысёр Ю. В. Тарыч;
1 студзеня 1929 г. рэарганізацыя Інбелкульта ў Беларускую акадэмію навук;
13 кастрычніка 1929 г. у г. Мінску адкрыты трамвайны рух;
19291930 гг. першая хваля сталінскіх рэпрэсій у БССР супраць нацыяналдэмакратаў (нацдэмаў);
1929 г. пачатак суцэльнай калектывізацыі ў БССР;
235
1929 г. пачатак дзейнасці ў г. Койданаве (з 1932 г. г. Дзяржынск) машынатрактарнай станцыі (МТС) першай у БССР;
красавік 1930 г. у г. Гомелі ўведзены ў дзеянне завод сельскагаспадарчага машынабудавання («Гомсельмаш»);
вясна 1930 1931 гг. правядзенне беспадстаўных рэпрэсій супраць беларускай нацыянальнай інтэлігенцыі, арышты членаў сфальсіфікаванай ДПУ арганізацыі «Саюз вызвалення Беларусі»;
1930 г. увядзенне зменаў у адміністрацыйнатэрытарыяльны падзел БССР ліквідацыя акруг. Падзел ішоў толькі на раёны і сельсаветы;
1930 г. беларускі кінематограф стаў гукавым;
19311932 гг. выступленні сялян в. Баранава і іншых вёсак Гродзенскага павета супраць палітыкі камасацыі (хутарызацыі), якая праводзілася польскімі ўладамі;
17 красавіка 1932 г. арганізацыя ў г. Мінску Цэнтральнага батанічнага сада Акадэміі навук БССР;
2 жніўня 1932 г. увядзенне ўсеагульнай сямігадовай адукацыі;
жнівень 1932 г. пастанова ЦВК і СНК СССР «Аб ахове маёмасці дзяржаўных прадпрыемстваў і кааперацыі і ўмацаванні грамадскай уласнасці», якая стала падставай для арыштаў і рэпрэсій за самыя нязначныя ўчынкі;
кастрычнік 1932 люты 1933 гг. забастоўка рабочых і сялян у Белавежскай пушчы (Заходняя Беларусь);
15 лістапада 1932 г. адкрыццё ў г. Мінску Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі (з 1992 г. Беларуская акадэмія музыкі);
снежань 1932 г. адкрыццё ў БССР першай транспартнай авіялініі МінскГлускПарычыМазыр;
236
1932 г. падпісанне пакта аб ненападзенні паміж СССР і Польшчай;
19321933 гг. увядзенне ў СССР і БССР пашпартнага рэжыму;
25 мая 1933 г. адкрыццё ў г. Мінску Беларускага дзяржаўнага тэатра оперы і балета (з 1940 г. Вялікі, з 1964 г. Акадэмічны, з 1994 г. Нацыянальны);
1 чэрвеня 1933 г. адкрыццё ў г. Мінску Беларускага інстытута народнай гаспадаркі (з 1991 г. Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт);
1 ліпеня 1933 г. адкрыццё ў г. Мінску Беларускага політэхнічнага інстытута (з 1992 г. Беларуская політэхнічная акадэмія);
26 жніўня 1933 г. пастанова СНК БССР «Аб зменах і спрашчэнні беларускага правапісу»;
жнівень 1933 г. выступленне сялян Кобрынскага павета супраць сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту польскіх улад (Заходняя Беларусь);
7 лістапада 1933 г. завяршэнне будаўніцтва Дома ўраду ў г. Мінску;
7 лістапада 1933 г. адкрыццё аэрапорта ў г. Мінску;
19331934 гг. масавы голад у збожжавых раёнах Расіі, Украіны і поўдня Беларусі;
19331937 гг. другі пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай ССР;
19331934 гг. другая хваля сталінскіх рэпрэсій у Беларусі;
1 мая 1934 г. грашовая рэформа ў Польшчы, увядзенне польскага злотага (да гэтага былі маркі);
2 чэрвеня 1934 г. адкрыццё ў г. Мінску Рэспубліканскага стадыёна «Дынама»;
чэрвень 1934 г. I з’езд пісьменнікаў Беларусі ў г. Мінску;
237
чэрвень 1934 верасень 1939 гг. існаванне канцэнтрацыйнага лагера ў г. БярозаКартузская (Заходняя Беларусь);
10 ліпеня 1934 г. пастанова ЦВК СССР аб утварэнні пазасудовага органа «асобай нарады» з мэтай ажыццяўлення рэпрэсіўнай палітыкі супраць насельніцтва краіны;
15 ліпеня 1934 г. пераўтварэнне Дзяржаўнага палітычнага ўпраўлення (ДПУ) БССР ва ўпраўленне дзяржбяспекі Народнага камісарыята ўнутраных спраў (НКУС) БССР;
1934 г. у г. Бэмелі пабудаваны першы ў БССР шматпавярховы жылы дом;
19341937 гг. узвядзенне ў г. Мінску будынку Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР (архітэктар У Лангбард);
19341939 гг. узвядзенне ў г. Мінску будынку Дома Чырвонай Арміі (архітэктар У Лангбард);
23 красавіка 1935 г. уступленне ў дзеянне новай Канстытуцыі Рэчы Паспалітай, усталяванне ў краіне аўтрытарнага рэжыму;
жнівень 1935 верасень 1939 гг. паўстанне нарачанскіх рыбакоў (Заходняя Беларусь);
1 кастрычніка 1935 г, адмена ў СССР картачнай сістэмы забеспячэння насельніцтва прадуктамі харчавання;
15 сакавіка 1935 г. пастанова ЦВК СССР аб узнагароджанні Беларускай ССР ордэнам Леніна за поспехі ў галіне сельскай гаспадаркі і прамысловасці;
19351939 гг. узвядзенне ў г. Мінску будынку галоўнага корпуса Акадэміі навук БССР (архітэктар У Лангбард);
1 студзеня 1936 г. адмена ў СССР картачнай сістэмы забеспячэння насельніцтва прамысловымі таварамі;
238
сакавік 1936 г. «Працэс 16ці» суд над пісьменнікамі і журналістамі Заходняй Беларусі ў г. Вільні;
19361938 гг. хваля масавых рэпрэсій у Беларускай ССР;
1936г. польскія ўлады забаранілі дзейнасць Таварыства беларускай школы;
19 лютага 1937 г. прыняцце трэцяй Канстытуцыі Беларускаіі ССР XII Надзвычайным Усебеларускім з’ездам Саветаў. Поўнасцю адпавядала Канстытуцыі СССР 1936 г. Дзейнічала да 1978 г.;
сярэдзіна 1937 ліпень 1938 гг. арышты па справе так званага «аб’яднанага антысавецкага падполля» у Беларусі арыштавана 2570 чалавек;
1937 пачатак 1941 гг. масавыя расстрэлы мірнага насельніцтва органамі НКУС ва ўрочышчы Курапаты пад г. Мінскам;
ліпень верасень 1937 г, ліквідацыя прыдуманай НКУС БССР «шпіёнскапаўстанцкай арганізацыі» «Беларуская аўтакефальная царква»;
1937 г. адкрыццё ўг. Мінску Беларускай дзяржаўнай філармоніі;
15 студзеня 1938 г. увядзенне новага адміністрацыйнатэрытарыяльнага падзелу БССР: вобласці, раёны і сельсаветы. У БССР створаны першыя вобласці: Віцебская, Гомельская, Мінская, Магілёўская, Палеская;
16 жніўня 1938 г. роспуск рашэннем Прэзідыума Выканкама Камінтэрна КПП, КПЗБ і КПЗУ;
69 снежня 1938 г. заснаванне Саюза мастакоў Беларусі на I з’ездзе мастакоў БССР;
19381941 гг. трэці пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай ССР.
239
V. Беларусь у гады Другой Сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў.
17 студзеня 1939 г. Усесаюзны перапіс насельніцтва. У БССР пражывала 5 мільёнаў 567 тысяч 976 чалавек;
23 жніўня 1939 г. у г. Маскве падпісаны Дагавор аб ненападзенні паміж СССР і Германіяй і сакрэтныя пратаколы да яго аб падзеле Еўропы на сферы ўплыву («Пакт Молатаў Рыбентроп»);
1 верасня 1939 г. нападзенне фашысцкай Германіі на Польшчу пачатак Другой сусветнай вайны;
1725 верасня 1939 г. паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь;
23 верасня 1939 г. сумесны парад савецкіх і нямецкіх войскаў у г. Брэсце;
28 верасня 1939 г. заключэнне Дагавора аб дружбе і граніцы паміж СССР і Германіяй;
1 кастрычніка 1939 г. Пастанова Палітбюро ЦК ВКП(б) «Пытанні Заходняй Украіны і Заходняй Беларусі» выбары ў Народны сход;
2830 кастрычніка 1939 г. у г. Беластоку адбыўся Народны Сход Заходняй Беларусі. Была прынята Дэкларацыя аб дзяржаўнай уладзе і аб уваходжанні Заходняй Беларусі ў склад БССР;
2 лістапада 1939 г. Вярхоўны Савет СССР прыняў Закон аб уключэнні Заходняй Беларусі ў склад СССР і аб’яднанні з БССР;
КНІГІ ОНЛАЙН
