Гісторыя Беларусі
Ірына Кітурка, Валянцін Голубеў
Выдавец: Зміцер Колас
Памер: 254с.
Мінск 2015
9 сакавіка 1918 г. выданне Выканаўчым камітэтам Рады Ўсебеларускага з’езда Другой Устаўной граматы, абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР);
15 сакавіка 1918 г. IV Надзвычайны Ўсерасійскі з’езд саветаў ратыфікаваў Брэсцкі мір;
18 сакавіка 1918 г. перайменаванне Рады Ўсебеларускага з’езда ў Раду БНР, прыняцце Статута Рады, зацвярджэнне Першай і Другой Устаўных грамат Рады БНР;
25 сакавіка 1918 г. выданне Радай БНР Трэцяй Устаўной граматы, абвяшчэнне незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі,
25 красавіка 1918 г. частка Рады БНР па ініцыятыве Рамана Скірмунта тэлеграму імператару Германіі Вільгельму II з просьбай аб дапамозе ва ўмацаванні дзяржаўнай незалежнасці;
225
13 кастрычніка 1918 г. I з’езд Камуністычнай партыі Літвы і Заходняй Беларусі ў г. Вільні. Утварэнне Камуністычнай партыі Літвы і Заходняй Беларусі (дзейнічала да пачатку сакавіка 1919 г.);
11 лістапада 1918 г. кайзераўская Германія заявіла пра сваю капітуляцыю ў вайне;
13 лістапада 1918 г. Цэнтральны выканаўчы камітэт (ЦВК) РСФСР прыняў Дэкрэт аб ануляванні Брэсцкага мірнага дагавора;
10 снежня 1918 г. нямецкія войскі пакінулі г. Мінск;
3031 снежня 1918 г. VI ПаўночнаЗаходняя абласная канферэнцыя РКП(б) у г. Смаленску. Прыняцце рэзалюцыі пра неабходнасць абвяшчэння Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусі;
19181919 гг. дзейнасць у г. Маскве Беларускага навуковакультурнага таварыства (БНКТ), створанага пры садзейнічанні Беларускага нацыянальнага камісарыята. Актыўныя члены: Я. Л. Дыла, У. I. Пічэта, М. К. Любаўскі, Ф. Ф. Турук, М. А. Янчук і інш.;
19181980 гг. жыццё і дзейнасць Пятра Міронавіча Машэрава, першага сакратара ЦК КПБ у 19651980 гг.;
1 студзеня 1919 г. абвяшчэнне Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусі ў г. Смаленску (ўтварэнне БССР). Утварэнне Часовага рабочасялянскага савецкага ўрада на чале з 3. Жылуновічам. Апублікаванне Маніфеста Часовага рабочасялянскага савецкага ўрада Беларусі;
5 студзеня 1919 г. г. Мінск сталіца БССР (пераезд савецкага ўрада з г. Смаленска ў г. Мінск);
226
16 студзеня 1919 г. пастановаЦКРКП(б)абдалучэннідаРСФСР Віцебскай, Магілёўскай і Смаленскай губерняў Беларусі і ўтварэнні ЛітоўскаБеларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі;
студзень 1919 г. стварэнне Народнага камісарыята асветы БССР;
23 лютага 1919 г. Першы Ўсебеларускі з’езд саветаў Беларусі. Прыняцце Канстытуцыі Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі. Зацвярджэнне герба рэспублікі. Прыняцце рашэння аб утварэнні ЛітоўскаБеларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі;
3 лютага 1919 г. прыняцце першай Канстытуцыі Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі (ССРБ) першым Усебеларускім з’ездам саветаў Беларусі;
люты 1919 кастрычнік 1920 гг. польскасавецкая вайна;
27 лютага 1919 г. сумеснае пасяджэнне ЦВК Літоўскай ССР і ЦВК Беларускай ССР. Стварэнне ЛітоўскаБеларускай ССР (ЛітБел);
2429 сакавіка 1919 г, антысавецкі мяцеж у г. Гомелі на чале з эсэрам М. А. Стракапытавым;
красавік 1919 г. аднавіў работу ГорыГорацкі земляробчы інстытут;
1 чэрвеня 1919 г. дагавор аб ваеннапалітычным саюзе савецкіх рэспублік;
ліпень 1919 г. у сувязі з польскай акупацыяй ЛітоўскаБеларуская ССР фактычна спыніла сваё існаванне;
8 жніўня 1919 11 ліпеня 1920 гг. акупацыя г. Мінска польскімі войскамі;
227
восень 1919 г. уся тэрыторыя ЛітоўскаБеларускай ССР занята польскімі войскамі. Мяжа ўстанавілася па лініі ДзіснаЛепельБарысаўБабруйск і далей па рацэ Бярэзіне;
1919 сакавік 1921 гг. усходнія рэгіёны Беларусі перажывалі палітыку «ваеннага камунізму»;
красавік кастрычнік 1920 г. савецкапольская вайна, частка польскасавецкай вайны 19191920 гг. Скончылася паражэннем Чырвонай Арміі пад камандаваннем М. М. Тухачэўскага 17 жніўня 1920 г. у бітве пад г. Варшавай («цуд на Вісле»), пасля чаго пачалося агульнае адступленне Чырвонай Арміі;
1 лютага 1920 г. пачатак выдання газеты «Савецкая Беларусь»;
11 ліпеня 1920 г. заняцце г. Мінска войскамі савецкай Расіі;
12 ліпеня 1920 г. падпісанне ў г. Маскве дагавора паміж РСФСР і Літвой. Быў заключаны ў час савецкапольскай вайны 1920 г. У выніку юрыдычна ліквідавана ЛітБел. Была адзначана дзяржаўная граніца паміж РСФСР і Літвой, згодна з якой частка тэрыторыі Беларусі з гарадамі Гродна, Шчучын, Ашмяны, Смаргонь, Браслаў, Ліда, Паставы, а таксама Віленскі край з г. Вільняй, былі прызнаны часткай Літвы;
31 ліпеня 1920 г. другое абвяшчэнне БССР. Прыняцце «Дэкларацыі аб абвяшчэнні незалежнасці Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусі» (ССРБ);
колькасць насельніцтва ССРБ склала 1 млн. 544 тыс. чалавек;
228
19201937 гг. дзейнасць тэатральнай трупы У. I. Галубка (з 1926 г. Беларускі дзяржаўны вандроўны тэатр, з 1932 г. Трэці Беларусі дзяржаўны тэатр). Дзейнічаў да 1937 г.;
14 верасня 1920 г. адкрыццё ў г. Мінску Беларускага дзяржаўнага драматычнага тэатра (з 1926 г. БДТ1, 1944 г. імя Янкі Купалы, з 1955 г. акадэмічны, з 1992 г. Нацыянальны тэатр Беларусі);
2427 верасня 1920 г. у г. Мінску прайшоў першы з’езд камсамола Беларусі;
12 кастрычніка 1920 г. у г. Рызе падпісаны прэлімінарны (папярэдні) мірны дагавор паміж савецкай Расіяй і Украінай, з аднаго боку, і Польшчай з другога;
27 лістапада 28 снежня 1920 г. Слуцкае антысавецкае паўстанне;
лістапад 1920 г. адкрыццё ў г. Мінску Беларускага аддзялення Дзяржаўнага выдавецтва РСФСР (са студзеня 1921 г. Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі, з 1963 г. выдавецтва «Беларусь»);
лістапад 1920 г. паход 20тысячнай арміі генерала С. БулакБалаховіча на Палессе. Чырвоная Армія, несучы значныя страты, пакінула Петрыкаў, Мазыр, Калінкавічы;
11 снежня 1920 г. стварэнне ў Беларусі Надзвычайнай камісіі па ліквідацыі непісьменнасці;
снежань 1920 г. прыняцце плана дзяржаўнай электрыфікацыі Расіі (ГОЭЛРО);
19201924 гг. Беларуская ССР складалася з 6 паветаў Мінскай губерні. Паветы дзяліліся на воласці.
229
IV. Беларусь у міжваенны перыяд (19211939 гг.).
16 студзеня 1921 г. апублікаванне дагавора аб ваенным і гаспадарчым саюзе паміж РСФСР і БССР (прадугледжваўся адзіны бюджэт, падатковая сістэма і інш.);
пачатак 1921 г. колькасць насельніцтва Беларусі склала 6 млн. 700 тыс. чалавек;
лютысакавік 1921 г. антыбальшавіцкае выступленне ў крэпасці Кранштадт («Кранштацкі мяцеж»);
816 сакавіка 1921 г. X з’езд РКП(б), бальшавікі пачалі праводзіць «новую эканамічную палітыку» (НЭП);
18 сакавіка 1921 г. Рыжскі мірны дагавор паміж РСФСР і УССР, з аднаго боку, і Польшчай з другога. Заходняя Беларусь адышла да Польшчы (II Рэчы Паспалітай);
18 сакавіка 1921 17 верасня 1939 гг. час знаходжання Заходняй Беларусі ў складзе II Рэчы Паспалітай;
21 сакавіка 1921 г. прынята Канстытуцыя, якая замацавала рэспубліканскі лад у II Рэчы Паспалітай;
712мая 1921 г. I з’езд прафсаюзаў Беларускай ССР,
11 ліпеня 1921 г. адкрыццё ў г. Мінску Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (пачаў працаваць з 30 кастрычніка 1921 г.);
лета 1921 г. стварэнне ў Заходняй Беларусі Цэнтральнага беларускага паўстанцкага камітэта на чале з У Пракулевічам;
1 снежня 1921 2 снежня 1936 гг. дзейнасць у Заходняй Беларусі Таварыства беларускай школы (ТБШ);
1921 г. Антон Луцкевіч заснаваўу г. Вільні Беларускі музей імя Івана Луцкевіча;
230
30 студзеня 1922 г. у г. Мінскузаснаваны Інстытут беларускай культуры (Інбелкульт);
1 сакавіка 1922 г. утварэнне Дзяржаўнага палітычнага ўпраўлення (ДПУ) пры ЦВК БССР (на базе скасаванай Надзвычайнай камісіі Беларускай ССР);
10 ліпеня 1922 г. ў г. Мінску на Мінскім епархіяльным з’ездзе абвешчана аўтакефальная Беларуская праваслаўная царква на чале з мітрапалітам Рускай праваслаўнай царквы Мельхіседэкам (М. Л. Паеўскім);
6 кастрычніка 1922 г. ЦК РКП(б) прыняў рэзалюцыю аб узаемаадносінах РСФСР з незалежнымі савецкімі рэспублікамі, дзе прызнаў неабходным аб’яднанне іх у Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік (СССР);
1418 снежня 1922 г. IV Усебеларускі з’езд Саветаў у г. Мінску адобрыў ідэю ўтварэння СССР;
30 снежня 1922 г. I Усесаюзны з’езд Саветаў у г. Маскве, падпісанне Дэкларацыі іДагавора абутварэнні Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік (СССР);
1922 г. дзейнасць на Беласточчыне і Гродзеншчыне Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі (БРА) правага крыла партыі эсэраў;
1922 г, Янка Купала напісаў п’есу «Тутэйшыя»;
19221924 гг. правядзенне ў СССР грашовай рэформы. Увядзенне чырвонца;
23 мая 1923 г. прыняты дэкрэт ЦВК БССР «Аб адзіным сельскагаспадарчым падатку»;
231
11 ліпеня 1923 г. у сувязі з трэцяй гадавінай вызвалення г. Мінска ад польскіх інтэрвентаў была прынята пастанова аб амністыі ўсім беларускім палітычным і культурным дзеячам, членам беларускіх нацыянальныхурадаў і палітычных партый, якія не прымалі актыўнага ўдзелу ва ўзброенай барацьбе з савецкай уладай;
17 ліпеня 1923 г. прыняты Закон аб камасацыі (ліквідацыі цераспалосіцы) сялянскіх гаспадарак у Польшчы (Заходняя Беларусь);
кастрычнік 1923 жнівень 1938 гг. час дзейнасці Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ ) састаўной часткі Камуністычнай партыі Польшчы;
28 лістапада 1923 г. утварэнне літаратурнага аб’яднання «Маладняк»;
1923 г. Якуб Колас завяршыў напісанне паэмы «Новая зямля»;
студзень 1924 г. на канферэнцыі ў г. Вільні створаны Камуністычны саюз моладзі Заходняй Беларусі (КСМЗБ). Дзейнасць арганізацыі спынілася ў 1938 г. у выніку беспадстаўнага роспуску Камінтэрнам КПП, КПЗБ і КПЗУ;
3 сакавіка 1924 г. першае ўзбуйненне БССР: вяртанне ў склад Беларусі ад РСФСР пятнаццаці паветаў Віцебскай, Гомельскай і Смаленскай губерняў, у якіх пераважала беларускае насельніцтва
8 красавіка 1924 г. стварэнне Беларускай ваеннай акругі (БВА). Праіснавала да 1992 г.;
15 ліпеня 1924 г. Пастанова II сесіі ЦВК БССР «Аб практычных мерапрыемствах па правядзенню нацыянальнай палітыкі», абвяшчэнне палітыкі беларусізацыі;
232
ліпень 1924 г. пачатак 1929 г. ажыццяўленне ў БССР палітыкі беларусізацыі;
8 жніўня 1924 г. увядзенне новага адміністрацыйнатэрытарыяльнага падзелу БССР на акругі, раёны і сельсаветы;
1924 г. Беларуская партыя сацыялістаўрэвалюцыянераў (БПСР) заявіла аб сваім «самараспадзе»;
24 чэрвеня 1925 21 сакавіка 1927 гг. час дзейнасці ў Заходняй Беларусі Беларускаіі сялянскаработніцкай грамады (БСРГ) масавай легальнай рэвалюцыйнадэмакратычнай нацыянальнавызваленчай арганізацыі;
КНІГІ ОНЛАЙН
