Гутаркі пра веру
Ленэ Маер-Скуманц, Марцін Эгле
Выдавец: БКГ
Памер: 114с.
Мінск 1997
Якаб: Гэта каб я ведаў, колькі будзе частак і колькі дрэва
патрэбна.
Элізабэт: Увогуле гэта толькі накід будучай працы крась
люнак будзе зроблены пазьней.
Каці: Твае сапраўдныя красьлюнкі падабаюцца мне
больш, чым гэтыя накіды і кручкі.
Якаб: (Міралюбна) Ты мала што разумееш у гэтым
але нічога.
Каці: Што? Я нічога не разумею? Ты такі часам брыдкі,
Якаб. Ты не павінен мяне крыўдзіць, толькі таму,
што мне не падабаюцца твае красьлюнкі. I ня
вельмі ганарыся... He такія яны прыгожыя, як
табе падаецца...
Якаб: Гатовы млын будзе нашмат прыгажэйшым. Але
калі табе не падабаюцца красьлюнкі, дык і ня
трэба.
Каці: Калі табе ўсё роўна, што я пра гэта думаю... дык
табе і так ня ўдасца мяне пакрыўдзіць. Флёкі,
хадзем! (адыходзяць).
Флёкі: (некалькі разоў азіраецца, але Каці цягне яго сіл
ком).
Элізабэт: Каці проста згубіла раўнавагу.
87
Якаб: Так.
Элізабэт: Ты так цярпліва зносіў усе папрокі.
Якаб: Так.
Элізабэт: Калі б гэта была мая сяброўка, дык я адчувала б
сябе вельмі пакрыўджанай.
Якаб: Гм!
Элізабэт: Я б не хацела з ёй больш гуляць.
Якаб: Яна, напэўна, хутка вернецца і скажа, што не ха
цела са мною сварыцца.
Элізабэт: Ты сапраўды так мяркуеш?
Якаб: Гарантую.
Элізабэт: Добра, пабачым.
(Прыкрая паўза, Элізабэт гуляе далей, Якаб хо
дзіць па пакоі і пасьвіствае.)
Элізабэт: Калі б яна надумала прыйсьці, дык ужо прыйшла б.
Якаб: Яна яшчэ прыйдзе.
Элізабэт: Ты будзеш вельмі расчараваны, калі яна ня прый
дзе. . . •
(Невялікая пауза, потым Якаб хутка выходзіць і з
ганку сочыць за Каці.)
Якаб: Ага, вось яна там стаіць. Каля плоту. Напэўна, не
хапае духу падыйсьці. (Ідзе да арэляў) Прыві
таньне, Флёкі!
Флёкі: Брэх!
Якаб: (Гушкаецца) Каці, мне так прыкра ад таго, што ты
сказала, што ў мяне не атрымаецца цябе пакрыў
дзіць. Мне так не хацелася б гэтага.
Каці: (Робіць выгляд, што ня чуе)
Якаб: Табе ня хочацца спытацца ў мяне, ці я злуюся ці
не?
Каці: (Павольна падыходзіць бліжэй)
Флёкі: (Падбадзёрліва падштурхоўвае яе) Брэх, брэх!
Каці: Якаб, мне вельмі шкада, што я цябе пакрыўдзіла.
88
Я не хачу, каб ты смуткаваў. Як ты лічыш, гэтая гушкалка вытрымае нас абодвух?
Якаб: Вядома!
(Яны гушкаюцца разам, Флёкі задаволена брэша)
ЯкабМіратбарца
Пачатковая сітуацыя ў нашай гісторыі ўзятая, так бы мовіць, са штодзённага жыцьця. Адно з дзяцей распрацоўвае якуюнебудзь ідэю і, каб выказаць свае думкі на паперы, робіць красьлюнак. Але для іншых дзяцей, узрост якіх яшчэ не дазваляе разабрацца ў такіх рэчах, гэта застаецца незразумелым і вельмі часта становіцца падставаю для крытычных меркаваньняў. Сам генератар ідэі, які адчувае момант, выкарыстоўвае сітуацыю, каб падкрэсьліць сваю перавагу. У выніку, спрэчка адбываецца па самых лепшых узорах. Агрэсар са зьняважаным выглядам пакрыўджана адыходзіць, трэці бок (Элізабэт) яшчэ больш падлівае алею ў агонь і абвастрае сітуацыю. Якабу спатрэбілася шмат цяплівасьці і адчуваньня ўласнай годнасьці, каб не згубіць у такой сітуацыі вытрымкі. Якаб не жадае Каці нічога дрэннага і ня верыць, што яна можа жадаць яму нечага кепскага. «Яна хутка вернецца і скажа, што не хацела са мною сварыцца».
Напэўна, шмат хто з дарослых у такім выпадку спытае: «А хто пачаў сварку?», нібыта дасьледваньне: «Хто вінаваты?» дапаможа аднавіць парушаныя адносіны. Напэўна, у кожнага з бакоў знайшліся б словы апраўданьня. Але ці ўбачыць кожны з іх сваю віну ў тым, што адбылося?
Якаб пачынае новыя адносіны з Каці. Ён ні ў чым не вінаваціць яе, і, як бы цяжка не было, абыходзіць тое, што здарылася. Ён кажа: «Мне вельмі прыкра». Ён не выстаўляе
89
ніякіх патрабаваньняў, не дамагаецца сваёй перамогі: «Табе ня хочацца спытацца ў мяне, ці я злуюся ці не?» Ён запрашае Каці пачаць усё наноў. Яна можа нарэшце сказаць: «Мне вельмі шкада». Прапанова Якаба аб прымірэньні дапамагае ёй пераадолець пачуцьцё віны, уздыхнуць і супакоіцца. Адчуваньне віны гэта ня вынік чужога выроку: «Яна вінаватая», гэта вынік уласных унутраных перажываньняў. «Я не хацеў гэтага» «Мне вельмі шкада» «Мне ня трэба было гэтага рабіць».
Усе спробы знайсьці патрэбныя адгаворкі, ў выніку, могуць перашкодзіць кожнаму з бакоў адчуць сваю віну і прывесьці толькі да азлабленьня. Прапанова аб прымірэньні без аніякіх умоваў і выключэньняў дапаможа кожнаму годна захаваць сваё аблічча. Ня трэба імкнуцца неяк прыхаваць пачуцьці віны і шкадаваньня за тое, што адбылося: іх трэба толькі перажыць, каб зноў ісьці далей.
У такіх сітуацыях вельмі патрэбны канкрэтныя прапановы, каб даць новы накірунак сапсаваным адносінам. Ды і самі бацькі ў адносінах са сваімі дзецьмі павінныя на прыкладзе вырашаных канфліктаў даць зразумець дзецям, што галоўнае ў такіх сітуацыях не шукаць злачынцу і ахвяру, а імкнуцца знайсьці шляхі і захады па ўсталяваньню новых адносінаў. I толькі тады дзеці змогуць зразумець словы Божачкі аб прабачэньні і прымірэньні, якое не патрабуе ніякіх умоваў.
ЯхабМажа далеі<а пайсьці
(Каля дому. Якаб у роздуме сядзіць на лаве. Раптам ён ускоквае, узьбіраецца на лаву і заглядае ў пакой)
Якаб: Тата!
(Голас таты) Так?
90
Якаб: Я хачу табе нешта сказаць!
Тата: (Зьяўляецца ў вакне) Гэта так тэрмінова?
Якаб: Так! Адгадай, кім я буду, калі вырасту!
Тата: (Ледзь стрымваецца) Якаб, мне здаецца, усяму свой час! Таму, калі ласка, не перашкаджай. Я сьпецыяльна прынёс паперы з працы дамоў, каб папрацаваць. I таму прашу мне не перашкаджаць.
Якаб: I цябе не цікавіць, кім я буду?
Тата: Мы пагаворым пра гэта трохі пазьней калі скончу працаваць (зьнікае).
Якаб: Пазьней, пазьней...
(Голас Флёкі) Брэх, брэх!
Якаб: Каці і Флёкі! Як раз, што мне і трэба! (Радасна ідзе ім насустрач) Як добра, што вы прыйшлі.
Флёкі:(Шпацыруе да сваёй візітнай буды)
Каці: Я так хачу пагушкацца!
Якаб: Калі ласка! (Штурхае гушкалку) Слухай, Каці (яна гушкаецца трохі павольней), адгадай, кім я стану! Я маю на ўвазе, калі вырасту.
Каці: Можа гоншчыкам Формулы1?
Якаб: (адмоўна) He.
Каці: Сабакаводам? Я дам табе свайго Флёкі.
Якаб: He, можа толькі ў вольны час. Але ў асноўны...
Каці: Можа факірам, які глытае шаблі?
Якаб: Мм. Мне здаецца, я буду цесьляром. Каб так гладзенька абцёсваць краі сталоў, каб ніхто не параніўся.
Каці: Таксама можна.
Якаб: Ці кандуктарам у трамваі, які ведае, калі і дзе трэба выходзіць.
Каці: Таксама някепска.
Якаб: Ці можа блазнам у цырку, ці на тэлевізіі. Уяўляеш мяне ў такіх вялікіх калёшах, як я буду сьмяшыць людзей. (Ён паказвае)
91
Каці: 3 цябе атрымаўся б першакласны блазен, Якаб! Якаб: Так, я шмат кім мог бы стаць.
Каці: Ведаеш, я ўпэўненая толькі ў адным ты будзеш вельмі адметным чалавекам.
Якаб: Цікава, якім гэта?
Каці: Сказаць табе на вуха?
Якаб: (Набліжаецца бліжэй да яе. Яна ледзь прыкметна гушкаецца) Так?
Каці: (Флёкі брэша, каб яе падтрымаць) Ты шмат кім мог бы стаць, Якаб. Папершае, тым, хто можа выслухаць і паспачуваць. Хто не сьмяецца, калі я плачу. Хто не раскрые іншым мае таямніцы. Хто дапаможа, калі мне патрэбна тэрміновая дапамога. Калі ты будзеш проста «любым Якабам», дык мне ўсё роўна, хто з цябе атрымаецца яшчэ.
Якаб: Гм! Ты думаеш, у мяне атрымаецца?
Каці: Пэўна што так!
Якаб: Хіба можа тады, калі ты мяне будзеш падтрымліваць.
Каці: Добра, я заўсёды буду думаць пра гэта. Я буду падбадзёрваць цябе гэта звычайна дапамагае.
Якаб: (У роздуме) Гм! (Ідзе да вакна) Тата, тата! Гэта сапраўды тэрмінова, можна цябе на хвілінку?
Тата: (Уздыхаючы, зьяўляецца ў вакне) Так, што гэтым разам?
Якаб: Я хачу сказаць табе нешта. Калі мы ўсе будзем цябе падбадзёрваць і падтрымліваць, дык ты можаш шмат кім стаць.
Тата: Штошто?!
Якаб: Напрыклад, ты мог бы стаць апавядальнікам казак, кухарам альбо футбалістам, ва ўсялякім выпадку тым, хто мае час пазабаўляцца і павесяліцца. (Ідзе да Каці)
Тата: Так, сапраўды. (Чухае патыліцу)
92
КНІГІ ОНЛАЙН
