Магабгарата
выбраныя аповеды
Выдавец: Янушкевіч
Памер: 484с.
Мінск 2022
Зьеўураз ён усю ежу, згаладнелы, найсмачную, і тады мудрацу знову падаў порцыю МудГала. Зьеўшы й гэта усё, княжа, ён тады недаедкамі абмазаў сабе ўсё цела і пайшоў сабе, як ішоў. А калі зьмяніўся месяц, ён вярнуўся к пустэльніку і знову ўсю ежу ў яго зьеў дачыста, о пан людзей. Бязь ежы застаўшыся, той знову стаў каласы зьбіраць: нават голад ня мог зрушыць яго з шляху абранага.
Hi гнеў, ні скупасьць, оўладар, ні пагарда з трывогаю не чапалі зусім сэрца сьвятара найвыдатнага.
Шэсьць разоў прыходзіў к яму, жарбіту найвыдатнаму, што жыў з пожні адно, княжа, той Дурвасас настойлівы. Аніякай, аднак, зьмены ён ня ўбачыўу Мудгалу: было сэрца яго чыстым і душа незахмаранай.
I прамовіў тады труднік задаволены МудГалу:
«Няма ў сьвеце табе роўных, што б дарылі бяз скупасьці. Голад глушыць чуцьцё доўгу й пазбаўляе трываласьці. Язык, любячы смак ежы, да яе заўжды цягнецца4.
Ежа жывіць жыцьцёў целе, здолі ж з мыслам рухавыя засяродзіць можна, адно закілзаўшы цяжкой жарбой4. Цяжка з чыстым аддаць сэрцам рэч, здабытую зь цяжкасьцю, але ты ўсё так і зрабіў, о сьвятару найправедны.
Ласкавым прыёмам тваім мы надзвычай здаволены. Трываласьць, адоля здоляў, веляшчодрасыдь, і стрыманасыдь,
ДС «ідучы за абсягамі органаў пачуцьцяў, язык цягнецца да смакаў».
ДС «рухавы мысел цяжка закілзаць, а засяроджаньне мыслу й органаў пачуцьцяў ёсьць, безумоўна, жарбою».
28
29
30
З1
32
33
34
35
З6
і
2
3
16.
7-
18.
спагада, шчырата й цнота — усё ў пане увасоблена. Пакарыў ты усе сьветы16 і шчасноты спадобіўся. Самі богі тваю шчодрасьць абвясыділі вялікаю.
У плоці, о верны сабе, ты на неба адправісься!» I толькі Дурвасас-мудрэц праказаў словы гэтыя, як зь неба спусьціўся вястун на лятучым на повазе. Абвіты сеткаю званкоў, жураўлямі запрэжаны*7, зіхцеў самарушны той воз і дзівосным пах водарам. Прамовіў тады пасланец: «Узыходзь на лятучы воз! Учынкамі сваймі, мудры, ты здабыў сабе райскі стан!» Пачуўшы такавы словы, адказаў яму той мудрэц: «Раскажы мне сьпярша, пане, ты пра цноты нябёсьнікаў. Якую там чыняць жарбу і зь якою навагаю?
Нябёсныя хібы у чым? У чым шчасьце нябёснае?
Хто ссм крокаў прайшоў з добрым, яго другам становіцца — так добрыя18 заўжды кажуць. Дзеля дружбы мне дай адказ. Якая тут праўда й карысьць, ты паведай мне ўсё як ёсьць, і адказ я надам тут жа, з тваіх словаў зыходзячы».
Такая ў сьвятой Магабгараце ў Лясным разьдзеле 246-я частка.
ЧАСТКА 247
Пасланец ба г оў п р амовіў: Нясталы твой розум, відаць, калі неба здабытае, замест каб цаніць, сумневу паддаеш, нібы той сьляпак. Бо той сьвет, што завуць небам, ён у высях разьмешчаны, шлях добрых, дзе заўжды езьдзяць калясьніцы бажыстыя. Хто жарбы не чыніў доле і пяцёрку вялікіх вучт1’,
AC «сваімі ўчынкамі».
AC «і лебедзямі».
AC «з добрых родаў».
Гл. увагу 26 да «Аповеду пра Аштавакру».
4
5
6
7
8
9 ю
li
12
B ч
15
16
В
20.
21.
22.
2].
24.
ілжывы й бязьверны20, туды той ня ўзыдзе, о МудГала. Хто ж праведны, шчыры, шчодры і сябе падкарыў сабе, той волат праслаўлены й муж супакойны ды стрыманы пападае туды, вычын учыніўшы стрыманьняся21, у сьветы праведных мужоў, дзе жывуць адно добрыя. Багі, садг’і, яшчэ вішвы, велярышы з марутамі, ямы, дгамы22, о Маўдгалья21, і Гандгарвы з апсарамі — у кожнага збору багоў там асобнае ёсьць жытло: сьвет пекны й бліскучы, які ўсе жаданьні выконвае. Там златая стаіць Мэру, князь-гара, што ў пярэчніку трыццаць тры тысячы ёджан, а на ёй — сады боскія: сьвятая Нандана й іншы адпачывішчы праведных.
Hi смагі, ні голаду там, ні хваробаў зусім няма24, ні сьпёкі, ні сьцюжы, ні бед, ні ліхога й агіднага. Там чароўна заўжды пахне, ўсё на дотык прыемнае, а гукі, што льлюцца зусюль, слых і сэрца там радуюць. Няма там ні журбы з горам, ні пакутаў, ні старасьці. Вось такі ён, той сьвет, рышы, куды людзі, о МудГала, патрапіць могуць за свае учынкі дабрачынныя.
У тых, хто патрапіў туды, целы зьзяюць, о Мудгала, бо роджаны ўчынкамі іх, а ня бацькам і мацерай. Hi калу, ні мачы з потам, ні смуроду нямау іх, і на шаты іхныя пыл не кладзецца, о трудніку. Ня вянуць іх дзіва-вянкі, духмяныя й чароўныя, і возяць тых праведнікаў калясьніцы лятучыя. Бяз зайздрасьці, хвароб, гора, амарокі і злоснасьці там шчасьліва жывуць людзі, што змаглі дасягнуць нябёс. Над сьветамі ж гэтымі ўверх яшчэ вышай, о МудГала, nastika які ня верыць у існаваньнс таго сьвету.
ДК «выдатны чын супакаеньня й стрыманьня [сябс]». marut-, visva-. yamaі dhama розныя групы багоў. УЛ замсст Mudgalaчасам сустракасцца форма Maudgalya фармальна гэта патронім. але тут яна, відавочна, ужыта адно з мэтрычных прычын — таму і ў псракладзс гэта слова трэба чытаць з двума націскамі.
ЛС «ні стомы».
18
»9
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
3°
З1
32
33
25.
26.
знаходзяцца сьветы Шакры, мнагацнотадзівосныя. Далей сьветы ідуць Брагмы, зіхатліва прыўкрасныя, патрапляюць куды рышы, дабрачынамі чыстыя. А яшчэ на небе, мудрэц, жывуць Рьібгу, багі багоў, і іх жытлы яшчэ вышай. Самі боствы іх чтуць таму. Уласным сьвятлом зіхацяць іх сьветы дарадойныя; нямаў іх ні мук ад жанок, ні жады кіраваць зямлёй. 3 жаротваў яны не жывуць, і ня п’юць яны амрыты; дзівосныя у іх целы і вачом невідочныя.
У шчасьці ня прагнуць шчасьця адвечныя багі багоў і нават са зьменай кальпаў анічуць не зьмяняюцца25. Адкульу іх старасьць і сьмерць? Адкуль шчасьце і радасьці? Hi гора, ні шчасьцяу іх. Адкуль жарсьці зь нянавісьцю? Нават самі багі прагнуць гэтай долі навышняе, ды тым, што ў кайданох жадаў, недаступна яна зусім.
Гэтых сьветаў трыццань і тры26. У рэшту ж можна патрапіці празь цяжкія ўстрымы сябе ні праз шчодрасьць належную. Вось такі за шчодрасьць аддар на нябёсах жджэ праведных. Дык прымі ты яго сёньня, о зіхоткі сваёй жарбой!
Такія на небе сьветы і даброты, о трудніча.
Паслухай жа цяпер пільна пра заганы нябёсныя. Учынкаў учыненых мы спажываем на небе плён і іншых ня можам чыніць, пакуль тыя ня скончацца. У гэтым загана і ёсьць, што па сконе усіх заслуг абнятыя шчасьцем тут жа долу падаюць, Мудгала. Нязносна, напэўна, роспач і пакуты адведаўшых нябёснага шчасьця, што зноўу ніжэйшы трапляюць стан. Як толькі зьвядаюць вянкі у таго, што вось-вось падзе, працінае яго сэрца страх і розум мяшаецца.
Да самага сьвету Брагмы гэты хібы суворыя, і ўсё-такі безьліч заслуг маюць небадасяглыя.
I ў гэтым важная якасьць тых, што зь неба сарваліся:
У канцы калыіы гінеўсё, акрамя Брагмы, Вішну й Шывы. Звычайная колькасьць багоў.
34
35
Зб
37
3»
39
40
41
42
43
*7 28.
29.
30.
У-
З2-
як вынік мінулых заслуг раджаюцца яны людзьмі. I чакае іх там шчасьце, як і доля вялікая.
Калі ж не ўсьвядомяць таго, тоў ніжэйшы трапляюць стан. Што чыняць далавах людзі, тое ўверсе адведваюць, 60 mym ёсьць зямлёй чынаў, але там ёсьць зямлёй пладоў. Аб чым ты мяне запытаў, расказаў я табе усё.
Калі ты гатовы ісьці, то давай пасьпяшаемся.
В’яса прамовіў:
Пачуўшы такавы словы, стаў абдумваць мудрэц адказ і, абдумаўшы ўсё добра, праказаў пасланцу багоў: «Паклон табе, весьнік багоў! Ідзі зь мірам сабе, айцец! Мне ня трэба зусім неба, што з такою заганаю.
Вялікае гораў таго, хто зь нябёсаў зрынаецца і падае сюды знову. Таму неба ня прагну я. Дзе гора а болю няма і адкуль не вяртаюцца, адно той бясконцы прыстан я жадаю знайсьці сабе». Прамовіўшы гэта, жарбіт адпусьціў пасланца багоў і, кінуўшы збор каласоў, у навышні прыйшоў спакой. Да ганьбы й пахвалы рышы стаў тады абыякавым; што злота, што камень — яму усё роўна зрабілася: ёгай знаньня27 тады чыстай у спазор28 ён заглыбіўся2’. Здабыўшы спазорам сілу’° а прыдобу3’ навышнюю, ён вечнага дасяг райства, што завуць яшчэ нерушшу’2.
Такая ў сьвятой Магабгараце ў Лясным разьдзеле
247-я частка.
jndna-yoga намаганьне, скіраванас на здабыцьцс ісьціннага знаньня. dhvana сфакусаванасьць сьвядомасьці на адным прадмеце.
ДР.
bala— НК тлумачыць як para-vairagya‘поўная бязжарснасьць’.
rddhi'рост, посьпех, дасканалы стан’ — рэдкас бел. слова прыдоба ‘дабрабыт, выгода, раздольлс’ (і прыдобны ‘ўрадлівы'), аднакаранёвас з такімі словамі як падобны, няўдобіца, даба і дабро, нясе v сабс ідэю прыдатнасьці, адпавсднасьці. У БМБ тут стаіць слова buddhi-, якос 11К тлумачыць як jnana‘знаньне’. nirvana-.
АПОВЕД ПРА РАМУ
3.256-275
«Аповед прл Рлму» —бадай, самая папулярная гісторыя ва ўсёй Індыі. У сваім найбольш поўным варыянце яна расказанаў вялікай эпічнай паэме Вальмікі (Valmiki-) «Рамаяне» (Ката-уапа-), якая складвалася цягам некалькіх стагодзьдзяў і канчаткова аформілася дзесьці ў 4 ст. н.э. Існуе нямала перакладаў-пераказаў Рамаяны на іншыя мовы сьвету — як індыйскія, так і неіндыйскія. На санскрыце ж ёсьць больш за 35 тэкстаў, якія так ці інакш пераказваюць гісторыю Рамы. Сярод іх выдзяляецца RAmopAkhyAna устаўны аповед пра Раму ў МБ.
Ен устаўлены пасьля 257-й часткі Ляснога разьдзелу, у якім Юдгіштхіра, бядуючы з нагоды свайго выгнаньня ў лес і нядаўняга выкраданьня жонкі Крышны, запытвае Маркандэю, ці ёсьць на сьвеце чалавек, які быў бы яшчэ больш няшчасным за яго. На што мудрэц, каб надаць валадару духу, расказвас гісторыю пра Раму. Аб’ём «Рамопакхяны» ў параўнаньні з паэмаю Вальмікі зусім невялікі: 704 шлокі проці 25.000, — таму сюжэт выкладаецца вель.мі сьцісла (напр., спаленьне Гануматам Ланкі, якое вельмі падрабязна і зь вялікім паэтычным майстэрствам апісваецца ў «Рамаяне», у МБ займае ўсяго паўрадка). Больш за тое, некаторыя часткі паэмы Вальмікі ў «Рамопакх'яне» адсутнічаюць зусім: гэта перадусім датычыць і-й і 7-й кніг, якія шырока ўважаюцца пазьнейшымі дадатка.мі да эпасу.
Лпошні факт навёў некаторых навукоўцаў на думку, што «Рамопакх’яна» можа быць не пераказам паэмы Вальмікі, але самастойным варыянтам агульнай крыніцы — разрозьненых эпічных песень, якія доўгі час бытавалі сярод народу, пакуль не былі сабраны й апрацаваны ў цэльны эпас. Лналіз мэтру, аднак, паказвае, што «Рамопакх’яна», хутчэй за ўсё, позьняга паходжаньня.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
io
ii
12
Ч
1.
2.
ЧАСТКА 258
Маркандэя п р а мовіў:
Рама зьведаў, о пан люду, мора гора бязьмернае: скраў дружыну яго Сіту дужы ракшас, о бгарата. Зьнёс паветрам краса-жонку ўладца ракшасаў Равана, з дапамогай чараў сваіх сьцяўшы птаха Джатаюса.
КНІГІ ОНЛАЙН
