• Газеты, часопісы і г.д.
  • Матэрыялы да абласнога слоўніка Магілёўшчыны

    Матэрыялы да абласнога слоўніка Магілёўшчыны


    Выдавец: Навука і тэхніка
    Памер: 128с.
    Мінск 1981
    152.92 МБ
       ЛУПА'Ч аг. Чалавек з вялікімі вачыма. Во ўжо лупач так лупач Іванаў менйіый сын. Чырвоная Слабада Бых.
       ЛУ'ПКА ж. Лупцоўка. Чаму ні слухаеш? Скора дам лупку. Дзікае Глуск.
       ЛУПНУ'ЦЬ зак. Ударыць. Еж, a то во як лупну! Мокрае Бых.
       ЛУПОК м. Лубок, што ставіцца на дрэве для лоўлі раёў. Падай сюды лупок, паставіць нада, а вось рой пападзецца. Галоўчын Бял.
       ЛУТАЧОК м. Адтуліна ў жорнах, адкуль сыплецца мука. Лутачок саўсім забіўся, і мука ня сыпліцца. Заходы Шкл.
       ЛУ'ТКА ж. Вушак. Луткі пыкрасілі, ійтоб даўжэй служылі. Заходы Шкл.
       ЛУ'ЦЦЕ н. зб. Лыка. Схадзіў бы ў лес, нарезыў луцця. Раманаў Красн.
       ЛУ'ЧКА ж. Тарфяная яма, запоўненая вадой. Хрісціна пышла сьціраць рясься на лучку дай утапілася. Вялікі Бор Касц.
       ЛУЧОК м. Ручка ў касільне. Лучок зрабіў, а заўтра пайду касіць. Барсукі Бых.
       ЛЫЗБА'Н м. зневаж. Неслух, упарты чалавек. Што мне дзелыць зь етым лызбаном, нікога ня хочыць слухыць. Радзівонаўка Гор.
       ЛЫ'НДА ж. 1. Жанчына, якая нічога не робіць, a толькі ходзіць без справы з хаты ў хату. Вунь пайшла ўжо лында. Касц. 2. Дарослая, але не сур’ёзная дзяўчына. Лында Зыхарава з малымі ж яшчэ гуляіць у цацкі. Вялікі Бор. Касц.
        ЛЭПАЦЬ незак. Красці, цягаць. Пастаў мяса ў
    
    53
    
    шкапчык, a to kot лэпаць патроху будзе. Зацяцерка Кругл.
       ЛЮБОВІНА ж. Поснае мяса. Во ікая любовіна пыпалась мне. Мілаславічы Клім.
       ЛЮГА'ВЫЙ прым. Добры, хвацкі (пра танец). HaiTa ўжо палучаіцца люгавыя полічка. Мілаславічы Клім.
       ЛЮГА'ШКА ж. Лягушка. Халодны, як люгашка. Скураты Кругл.
       ЛЮДЗЯ'НЫЙ прым. Людскі, ветлівы. І\аб хуць людзяный быў, ён жа людзей баіцца. Кавалёўка Клім.
       ЛЮК м. Лаз у пограб. Ідзі закрый люк, a то нехта ўваліцца ў яму. Мілаславічы Клім.
       ЛЮХТ м. Юшка. Нада ўжо люхты закрыць, а то халодна ў хаці, хоць і тапіла печ. Цвёрдаў Бых.
       ЛЯТА аг. Гультай. Наш ляга цэлый тыдзень хварэя ўжо. Лазовіца Клім.
       ЛЯ'ДА ж. 1. Набіліцы ў кроснах. Прынясі ляда, будзем ткаць пачынаць. Скураты Кругл. 2. Пустазельпае насенне. Ой, сколькі ляда ад жыта палучылась. Скураты Кругл.
       ЛЯДА'ЕК м. Моташнасць. Ня еж нашча брюксу, a гіо лідаік будзіуь. Рымінка Чав.
       ЛЯДА'ШТА прысл. Дрэнна, моташна. Мне штота лідашта стала. Каменка Крыч.
       ЛЯДЗЕ'ЦЬ незак. Глядзець. Лядзітка, як высока падняўся планяр. Заазер’е Бял. Лядзіка, твой сын прыехаў. Рэкта Гор.
       ЛЯДЗЯ'НКА, ЛЯДЗЯ'ШКА ж. Лядзяк, невялікі кагалачак лёду. Ваш сын так крепка стукнуў майго малога лідзянкый. Заходы Шкл. Лідзяшык насеклі пыд самы. ганык, нада было аткінуць іх. Ляхаўшчына Чав.
       ЛЯДНІ'К, ЛЯДОУНІК м. Лядоўня. А харашо імець лядоўнік, мылако ўсігда халодныя. Цвёрдаў Бых.
       ЛЯДНІ'К м. Абабак. У найіым бярэзніку ляднікоў, як гразі. Скураты Кругл.
       ЛЯЖА'К м. Вулей, ляжачая калода. У етым ліжаку ў мяне пчол нетуці. Вусце Чэрык.
       ЛЯЖА'НКА ж. 1. Грубка. Цёпла ў хаці, ні тапіла ліжанкі. Сухары Маг. 2. йалок, нары. Ён ны ліжанцы сяньні ўвесь дзень прыліжаў. Мілаславічы Клім.
       ЛЯЗЦО н. Лязо. Атточыць лясцо, як агонь. Заходы Шкл.
       ЛЯМЕ'НІВЫ прым. Алюмініевы. Ляменівы кыцялок
    
    54
    
    ныйіла ў лесе пысьля вайны і цяперя іішчэ есь. Дубна Слаўг.
       ЛЯМОУКА ж. Надточаная частка падолу. Лямоўку ўжо зьдзелыла, можна ны танцы адзяваць — такоя плацьця. Цяцерын Кругл.
       ЛЯПЕ'НЬ м. Скавароднік. Нашто ты столькі ляпнёў ныбрала? Заполле Шкл.
       ЛЯПЕ'Ш м. Праснак. Hi пасьпела купіць, так ляпіша нейкыга сьпікла. Нічыпаравічы Шкл.
       ЛЯСОУКА ж. Лясная дзікая яблыня, плод з гэтай яблыні. Бывала, тут было столькі лясовык, што мы імі свіньней выкармлівалі. Заполле Шкл.
       ЛЯУША'К, ЛЯУШУ'Н м. Ляўша. Ты хочыш, каб я далёка закінуў камень, я ж ліўшак. Заходы Шкл. Я і не заўважыла, што ён ляўйіун. Сялец Бых.
       ЛЯ/ХА ж. 1. Градка, палоска зямлі, спецыяльна прыгатаваная для вырошчвання агародніны, кветак. Ляхі зырасьлі травоіі. Каменка Крыч. 2. Агрэх (пры ворыве). Нашто ты лёхі кідаіш. Вусце Чэрык.
       ЛЯ'ШЫЦЬ незак. Устанаўліваць вешкі, пазначаць. Трэба ляшыць жыта. Пайілі кагонебудзь, каб вішкі ставіў. Заполле Шкл.
    
    
                М
    
    
       МАТА ж. Малёк. Тут столькі магі! Ну й рыбы будзець! Нядашава Маг.
       МАГІЛЕВЕЦ м. Жыхар Магілёва. У нашым калхоsi ўсё лета работалі мыгілёўцы. Бярозкі Хоц. Магілёўцы — ніплахія хлопцы. Нядашава Маг.
       МАГІЛЕУКА ж. Жанчына з Магілёва ці з Магілёўшчыны. Т'ады ды нас неіікыя мыгілёўка пріехыла. Дубна Слаўг.
       МАГІ'ЛЬНІК м Могільнік. Пойдзям сяньні ны магільнік—там многа будзіць народу. Палыкавічы Маг.
       МАДЗМЕ'ДЗЬ м. Мядзведзь. Во ўжо ніпываротлівый якейто, як мадзьмець. Елавец Хоц.
       МАЖА'РА ж. Вялікія калёсы з высокімі драбінамі. Мы прывязьлі поўную мажару саломы. Рэкта Гор. Нада ў мыжары заднія калёсы пыміняць. Бярозкі Хоц. Пакуль ныклаў дзьве мыжары саломы, дык і пот выступіў. Рымінка Чав.
    
    
    55
    
        МЛЖА РКА ж. Брычка. Ны мыжарцы пад’ехаў старшына і давай біседуваць. Рымінка Чав.
        МАЖДЖЭР м. Маленькая ступка. Пазыч мне мажожэра. Дзікае Глуск.
        МАЧЦЬ мадальнае слова. Мабыць. Сяньні, маіць, дошч будзіць. Рымінка Чав.
        МАКАБІ'ННЕ н. зб. Каліўе маку. У етым гаду мыкаоіння было як ніколі, а маку слаба. Лапаўка Касц.
        МАКСОНІХА ж. Злосная жанчына. Во максоніха, ні разу ні скажы ёй нічога, вечна зьліцца. Елавец Хоц.
        МАЛАВУ'МНЬІЙ прым. Дурны, пусты, недалёкі. Усе дзеці як дзеці, а старэйшая дачка малавумная, як і нарадзілася. Сялец Бых.
        МАЛАДЗІ'ЧКА ж. перан. Бульбасаджалка. Даўней бульбу два тыдні сеялі, а цяпера маладзічка за два дні спраўляецца. Лежнеўка Маг.
        МАЛАДНЯ', МАЛАННЯ' ж. Маланка. Маладня пасьледні дуб запаліла. Ніканавічы Бых. Як толькі заблішчэла малыдня, мы пачалі бягом бегчы. Скураты Кругл. Сяньні ноччу дужй блішчэлч мылыньня. Ігліца Бял. Маланьня жыг ды жыз. Чырвоная Слабада Бых.
        МАЛАХОЛЬНЫЙ прым. Неразумны, легкадумны. 3 етага малахольнага ўсе сьмяюцца. Заходы Шкл.
        МАЛАЦВІ'К м. Малацьбіт. Ідзіка малацьвікоў пазаві, нада ж ужо малаціць. Вусце Чэрык.
        МА'ЛЕЦ м. Хлопецпадростак. Етый маліц пабег на рэчку, а яго шукаюць. Вусце Чэрык. Мальцы, ідзіця дамой. Сялец Бых.
        ^АЛёГАЦЬ незак. Угаворваць. Скора прыдзе і crane малёгаць і малёгаць, надаеў, як горкая рэцька. Дзікае Глуск.
        МАЛЁЎНІЧАК м. Маленькі гаршчок для малака. Малёўнічак малака наліла, хлеба палажыла — што ямй болый нада? Заходы Шкл.
        МАЛОЗІВА н. Малодзіва. Шчэ нільзя мылако есцьмалозівым пахнець. Рудня Слаўг. Малозіва ў нас ніхто ня хочыць есьць, нада сьвіньням выліць. Ляхаўшчына Чав.
        МАЛОЧНІК м. Першы зуб у дзіцяці. У маііго Віці (.талі мсілочнікі праразаццсі на перійым годзі. Цяцерын Кругл.
        МАЛОШНЯ, МАЛОШНАЯ ж. Малочны завод. Мыя дычксі работыіць каторый зод у малошні. Старынка
    
    56
    
    Мсц. Занясі, дзетачка, у малошную малако. Боркі Кір.
    Нада ж здаць малако ў малошныю. Высокае Клім.
       МАЛЮПА'ХЕНЬКНЙ прым. Малюсенькі. У цябе кырындаш пашці што саўсём спісаўся, такей малюпахінькій стаў. Елавец Хоц.
       МАЛЬГВА' ж. Дробная рыба. Нылавіў вядро мальгвы — ну й дос. Кульшычы Слаўг.
       МАМУ'ЛЯ ж. Свякроў. Мамуля мяне любіла, я з ёй ніколі не сварылася. Цяцерып Кругл.
       МАНЖЭТ м. Манжэта. Манжэт вускі пашыла ў плацьці, рука ні лезіць ніяк. Вусце Чэрык.
       МАРАЗЯ'КА м. Вялікі мароз. На вуліцы такей мы,рызяка, ійто страшна й выходзіць с хаты. Елавец Хоц.
       МАРГЕ'ЛКА м. Мужчынская шапка з воўны. Надзеў маргелку і пайшоў па вуліцы, як пад шляпай. Паршына Гор.
       МАРДАВА'ЦЦА незак. Кідацца чымн., сваволыіічаць. Дзеці, хваціць мырдывацца. Тратны Вугал Клім.
       МАРМЬІ'ЛЬ м. Маўклівы чалавек. Ці ж з етші мырмылём пыгаворыш пычылавечыскі. Кавалёўка Клім.
       МАРШЧА'К м. Лапаць са скуры. Абуй маршчакі, калі бацінкі надаелі. Дзікае Глуск.
       МАСКАУНЯ' ж. груб. Галава. Я табе маскаўню рашчаплю. Паташы Гор.
       MACKE мн Мазгі. Ты ні забівай маскі ірундой, мяне ні прывядзеш. Рымінка Чав. Перастаньця! Ад вашага крыку ў маскі коліць. Сялец Бых.
       МАСЛЯ'НКА м. Маслёнка. Калі мыслянку піць ня будзіця, дык я сьвіньням аддам. Ляхаўшчына Чав.
       МАСОЛ м. Косць. Кот нашоў нейкій масол пыт сталом і цэлый дзень зь ім жартуіць. Бярозкі Хоц.
       МАТАВІ'ЛА н. перан. Маталыга. Пашлі етага мытавілу, дык бяды ні мінеш. Сухары Маг.
       МАТЛЯ'ЦЦА незак. Ухіляцца ад працы, хадзіць без справы. Во мытляецца ўжо другей месіц бяз дзела, як ня стыдна сядзець у бацькі на шыі. Заходы Шкл.
       МАТУ'СЬКА ж. Хросная маці. Матуська часта к нам прыходзіць, успамінаець, як хрысьціла мяне. Цяцерын Кругл.
       МАУМЫ'РА аг. Маўклівы чалавек. Ну й маймыра Антон Васькоў, увесь дзень прамаўчыць. Давыдавічы Бых.
       МАХНЫ'ТКА ж. Галавешка. У печы дагараюуь мах
    
    57
    
    ныткі за заслонкай, ні магу закрыць комін. Лазовіца Клім.
       МАХОТКА ж. Маленькі гаршчок. У нас анна махотка варіць тры гады. Малыя Амхінічы Чав.
       МАЦЕ'РА ж. Тканіна, матэрыя. Дачушка, купі мнз мацеры на кохту. Дзікае Глуск.
       МА'ЦІЦА ж. Бэлька, на якой мацуюцца кроквы. Маціца з доўгага бервяна дзелаецца. Заходы Шкл.
       МАЦЬ незак. Мець. Трэба маць сваю галаву, а ні думаць чужой. Чапляёўка Гор.
       МЕ'СІЧКА м. ласк. Месячык. Заўтра будзя месічка ўпоўні. Давыдавічы Бых.
       МІКОЛЬНІК м. Майскі баравік. Слухай, я ўчора ўжо мікольнікаў набраў. Бярозаўка Глуск.
       МІТРЭНКА ж. Вечарынка, бяседа. Учора ў Івана мітрэнка была. Дужа было весела. Свяцілавічы Бял.
       МІШУ'ТКА ж. перан. Маленькая падушачка. Ета мішутка табе спаць будзіць — ты ж маленькі шчэ. Заполле Шкл.
       МЛЯ'НА, МЛЯ'УКА прысл. Млосна. Пыдай вады, пысядзела на сонцы мінуту і так мляўка стала нешта. Рымінка Чав.
       МНАЖЭННА прысл. Вельмі многа. У нашым лесі сёлета было мнажэнна ягат. Давыдавічы Бых.
       МНА'ЎКА ж. Бочка, выдзеўбаная з дрэва. У гэтай мнаўцы мы таўклі ў вайну канаплю. Галоўчын Бял.
       МОЖ часц. Можа, напэўна. Мож сяньні паедзем? Мацееўшчына Маг.
       МОЖНЕ у знач. выказн. Можна. Можне мне выйсьці? Дзікае Глуск.
       МОСЛЫ мн. Смаркачы. Спусьціў мослы дзяцюк і цягніцца ву школу. Загор’е Бых.
       МОСТ м. Падлога. Падмяці мост. Мост нада памыць. Машанакі Маг.
       МОТ м. Падманшчык. Етый мот абвядзець цябе вакол пальца пяць рас. Паташы Гор.
       МУ'ЛІЦЬ незак. Муляць. Ііешта ў мяне ў бацінку муліць. Заполле Шкл.
       МУЛЬТ м. Мультан (тканіна). Мульт дужа нейкі вускі. Машанакі Маг.