• Газеты, часопісы і г.д.
  • Матэрыялы да абласнога слоўніка Магілёўшчыны

    Матэрыялы да абласнога слоўніка Магілёўшчыны


    Выдавец: Навука і тэхніка
    Памер: 128с.
    Мінск 1981
    152.92 МБ
       ВОНКЫХ прысл. Звонку. Вонкых усё зазілянела. Палыкавічы Маг.
       ВОПРАНКА ж. Вопратка. Хіба купіць новую вопранку ці што? Дзікае Глуск.
       ВОТРЫНЫ мн. зб. 1. Дробная салома, смецце. Посьлі малатарні ні салома, а вотрыны адны. Цяцерын Кругл. 2. Пазаддзе. Сабрадзь бы вотрыны, a то плоха вархаваць. Галоўчын Бял.
       ВОШЫЎКА ж. 1. Абшыўка. Пыаббівалісь вошыўкі, нада натшыць новым. Бярозкі Хоц. 2. Пояс у штанах. Вошывачку можна зьдзелыць таўсьцей. Вусце Крыч.
       ВУГНА'ВЫ, ВУГНА'ТЫ прым. абразл. Гугнявы. Ці ты рызьбяреш штонібуць у етыга вугнавыга. Радзівонаўка Гор. Што зь ім сталася? Змалку ня быў вугнатый. Заполле Шкл.
       ВУГНАЖ м. Той, хто гугнявіць. Змалку ж ня быў вугнатый, а цяперя вугнак вугнаком. Заполле Шкл.
       ВУГНЯ'ВАСЦЬ ж. Гугнявасць. У дзецтві ў сына трошкі была вугнявысьць, але тады й плрійшла' Вялікі Бор Касц.
       ВУГРЫ'У м. Мясціна, дзе добра прыгравае сонца, прыгорак. Ны вугріві сьнегу німа ўжо даўно. Ліпаўка Касц.
       ВУЖОУКІ мн. Неядомыя грыбы. Вужоўкі дужа ж розныя бываюць: красныя, белыя і другія. Сялец Бых.
       ВУ'ІІМА прысл. Вялікая колькасць. Вуйму грібоў прінёс. Цітаўка Клім., Ліпаўка Касц.
       ВУНІЯ'Т м. 1. Уніят. 2. перан. асудж. Упарты, настойлівы чалавек. Во вуніят, хоць ты кол яму ны гылаве цяійы, а ён сваё дзелыіць. Радзівопаўка Гор.
       ВУ'РАВЕНЬ м. Ватэрпас. Схадзіў бы к Лявону за вуріўнім. Забычанне Касц. Ці ёсць у вас вурывінь? Hada хундамент зывадзіць, а я ж біз яго, як бяз рук. Шаламы Слаўг.
       ВУСЫ' мн. зб. Асцё. Цяперя вусы ў вячменю бальшэнныя. Вусце Крыч.
    
    20
    
       ВУ'ЦІРЫЧ, ВЫЦІРА'ННІК м., ВЫ'ЦІРКА ж. 1. Ручнік, уціральнік. Дайка мне вуцірыч чысьцейшый. Заброддзе Бых. Выцірь рукі выцірькуй. Рымінка Чав. Бывала хаты былі ўвешаны выціраньнікамі і ўзорамі. Паршына Гор.
       ВУ'ЦЬВУ'ЦЬВУ'ЦЬ выкл. Падзыўныя словы да качак. Вуцьвуцьвуць, вутычкі! Бярозкі Хоц.
       ВУ'ШЬІ мн. перан. Першыя вясеннія грыбы (страчкі і смарчкі). Я ўжо прадаў дваццаць адзін кілаграм вушэй. Дзікае Глуск.
       ВЫ'БАРСАЦЬ зак. Выцягнуць аборы з лапцей. Бывала, выбарсаю аборы з лапцей, nacyuiy іх, і яны доўга насіліся. Заполле Шкл.
       ВЫ'БУХТАРЫЦЬ зак. Выліць. Hi выбухтар усю ваду. АсманКасаева Бял.
       ВЫ'ВУХРЫЦЬ зак. Вывучыць, вымуштраваць. У арміі вывухрылі, дык ні ўгадаць хлопца. Боркі Кір.
       ВЫГАНЯ'ЦЬ незак. перан. Выбіраць муку з жорнаў. Цяпера німа і жорнаў, і німа чаго выгыняць зь іх— муку гатовую пыкупаім. Заходы Шкл.
       ВЫТАРКА ж. Сажалка на месцы выгары торфу. На выгырьцы дужа харашо сьціраць, выда тыкая мяккыя. Высокае Клім.
       ВЬГДУБІЦЬ зак. Выцягнуць. Вядро цяшкоя такоя, што чуць вудубіла с калоцца. Чапляёўка Гор.
       ВЫ'ДЫРГАЦЦА зак. Выгаладацца. Як выдыргыісься, дык зьясі што ўгодна. Паршына Гор.
       ВЫ'ЖА, ВЫ'ЖЖЫЛА ж. Атрута. Выжжылы ён етый выпсі пасеіць, а ні ячменю. Каўшова Мсц.
       ВЫКЛАДА'НКА ж. Саматканая посцілка. Што ты, сыбіраісься выклыданкі ткаць? Заполле Шкл.
       ВЫЖРУМКАЦЬ зак. зневаж. Выпрасіць. Ты ў самога начальніка выкрумкаяій усё, што табе нада. Батунь Маг.
       ВЫЛАПОКІЙ прым. Вялікі (пра вочы). Што ты вытрішчыў сваі вылапокія вочы? Елавец Хоц.
       ВЫ'ЛІНАВАЦЬ зак. Выліняць. Вясной лінае кожная карова. Каторая захірэла, тая пазьней, а каторая. здаровая, дык і вылінавала ранеіі. Цвёрдаў Бых.
       ВЫ'ЛІНАК м. Вылівак. Сяньні два вылінкі ў гнязьдзе ныійла, куры сталі жырныя, наверна, ліцца сталі. Рудня Слаўг.
       ВЫЛЮДНЯ'ЦЬ незак. Сталець. Унучка стала вы
    
    21
    
    людняць, скора настаўніцай будзіць. Зацяцерка Кругл.
       ВЫ'МАЛАТ м. Умалот. Сразу хлопцы возюць вымылыт у інбар у яшчыках. Шаламы Слаўг.
       ВЫ'МАРАЧЫЦЬ зак. Выпрасіць доўгім дакучаннем. Яна, як цыганка, усё вымарачыць. Скураты Кругл
       ВЫ'МАРХАЦЦА зак. Прагаладацца. "Быстра ш ты вымар'хаўся. Во толькі ш еў. АсманКасаева Бял.
       ВЫ'МУХРЫЦЬ зак. Навучыць, выхаваць. Добра вымухріный хлопіц, луччы ні вымухріш. Мхінічы Красн.
       ВЫН, ВЭН, ВЭНАКА часц. і прысл. Вунь. Вын дзе ён схаваўся, нягоднік. Заазер’е Бял. Вэн глядзі — твая дочка йдзець. Лудчыцы Бых. Вэнака брыгадзір пайшоў на работу загадваць, а ты сьпіій. Загор’е Бых. Вэнака на падлозе ляжыць хусцінка, падымі і прынясі сюды, бзетка. Новая Добасна Кір.
       ВЫ'НАСАК м. Зносак. Ета ш ні яйцо, а вынысык. Што падзелыць с куріцый? Вусце Чэрык. Во зьнясець куріца вынысык, тады вазьмі і прібіряжы ды вялікыньня. Бярозкі Хоц. Усе куры разам перасталі несьціся, і столькі вынаскаў назьбіралась. Галоўчын Бял.
       ВЫ'ПРАІЦЬ зак. Вымыць. Насця, ці ты ўсьпела бяльлё выпряіць? Вялікі Бор Касц.
       ВЬГПСА ж. перан. груб. Стары непаважаны чалавек. Гані ету выпсу атсюда. Каўшова Мсц.
       ВЬГРУБКА ж. Вышыня зруба ад падлогі да акон. ІВзінькія вокны, таму што вырюпка мылая. Забычанне Касц.
       ^ЬІРОДАВАЦЬ незак. Паводзіць сябе непрыстойна. Напіўсь і выродыіць там п’яный, аж нервы ні выдзержывыюць. Цітаўка Клім.
       ВЫ'РЫУ м. Запушчанае поле, якое аруць першы раз. Сколькі поту нада праліць, каб етый вырыў рыспыхаць. Высокае Клім.
       ВЫ'СТРУБ м. Зруб калодзежа. Выструб ужо даўно г.ада пірімяніць. Жаліжжа Красн.
       ВЫХВА'Т м. Вілкі для вымання гаршкоў з печы. Во як хвачу выхват, дык рёбры табе пылымаю. Вусце Чэрык.
       ВЬГХВАТНІ мн. Сухарыкі (пячэнне), спечаныя на патэльні. Во якія tu слаўныя выхватні пылучылісь! Чав.
       ВЫ'ХВАЦЕНЬ м. 1. Хлеб, спечаны на патэльні ў печы перад полымем. Пыдзареў выхвацянь, ня ўспела вы22
    
    
    нуць. Кульшычы Слаўг. 2. Чапяла. Пастаў выхвацень у кут і атайдзі ат печы. Чырвоная Слабада Бых.
       ВЫЦІРА'ЛЬНІК м. Ручнік, уціральнік. Выціральнік патрэбна ўжо даўно мыць. АсманКасаева Бял.
       ВЫЦЕК м. Выток. Выцёк нашай речкі пачынаіцуа с крыніцы, а цяперька ня відаць: пірасох. Еўдакімавічы Шкл.
       ВЬГШПІГАВАЦЬ зак. Прывесці да розуму, вывучыць, выхаваць. Пойдзеш у салдаты, мо там цябе трохі вышпігуюць. Кляшчоўка Глуск.
       ВЯДЗМЕ'ДЗЬ лг Мядзведзь. Раньйіы й вядзьмедзі ў нас бывалі. Каменка Крыч. Ай, такога бальшога вядзьмедзя відзіла ў зьвярынцы. Барсукі Бых.
       ВЯЗЕНКА ж. 1. Рукавіца. Вот зьвізала сабе вязёнкі, можна й сьмела зіму ўстрічаць. Вусце Крыч. 2. перан. Рыба плотка. Заўчора вудзіў у возірі, дык плоцівязёнкі многа бралась на бабак. Еўдакімавічы Шкл.
       ВЯ'ЗЗЕ н. Прывязкі ў санях. Мілка, ідзітка нысякі вязьзя. Тратны Вугал Клім.
       ВЯНОК м. 1. Вечар у маладой перад вяселлем, зборная субота. Такі ій слаўный быў вянок у маёй унучкі. Дзікае Глуск. 2. Нізка. Насушыла сёлета аш пяць вянкоў адных баравікоў. Тажылавічы Бабр.
       ВЯРХНЯ'К м. Верхняя частка асады акна. Пыдай скоблю вірхняк чышчануць. Немерка Гор.
       ВЯТОХ, ВЕТАШОК м. Паўмесяц. Узышоў віташок, і відна стала на вуліцы. Заполле Шкл.
       ВЯСЕЛКІ мн. Неядомыя грыбы. У вайну адны як наелісь, дык, гаворуць, памёрлі ат вясёлык. Сялец Бых.
    
    
                Г
    
    
       ГА'ВАНЬКА м. ласк. Сабака. Гавынька ты мой, на вот хлеб еш. Пірістань бріхаць. Елавец Хоц.
       ГА'КНУЦЬ зак. перан. Многа выпіць. Гакнуў гарэлкі цэлых пяць стаканыў. Нічыпаравічы Шкл.
       ГАЛАБАРОДЗЬКА м. Мужчына, у якога не расце барада. Наш Мікалай галабароцька. Нічыпаравічы Шкл.
       ГАЛАВА' ж. перан. Шапка сланечніка. Ідзі там ны гародзі скруці гылаву, ужо чорныя семечкі. Цяцерын Кругл.
       ГА'ЛАМЯЦЬ ж. Кавалак бярозавага палена. Ста
    
    
    23
    
    міўся, прісвў ны гылымяць дый заснуў. Кульшычы Слаўг.
       ГАЛА'Н м. Певень галандскай пароды. Сяньні гылына ны бызар пынясу. Паршына Гор.
       ГАЛЕ'ЗІЦЬнезак. Кідаць дзе папала. Ты ўсё жыцьцё галезіш йдзёжу. Чаму ш ты тыксія? Вялікі Бор Касц.
       ГАЛЁЗАЦЬ незак. Гугнявіць. Ен во нешта як кажа, дык у нос галёзая. Сідаравічы Маг.
       ГАЛЁКАЦЬ незак. Бегаць. Дзеці бязь дзела галёкаюць па вуліцы. Скураты Кругл.
       ГАЛІ'ЦА ж. Рукавіца (рабочая). Пыдай мне галіцу. Чырвоная Слабада Бых.
       ГАЛОДНІЦА ж. Голая косць. Выкінь галодніцу сыбаку на, двор. Цяцерын Кругл.
       ^^НІК м. Франтон. Галубнік рызваліўся, нада новый дзелыць. Паршына Гор.
       ГАЛУЗАВА'ЦЬ незак. Дурэць. Дзеці, пірістаньця галузываць! Паташы Гор.
       ГАМЯ'К м. Венік фабрычнага вырабу. Я ўвесь гымяк сьцёрла, нада другі купіць. Чырвоная Слабада Бых.
       ГАРА'ТНЫ прым. Гаротны. Трэці год балеіць гаратны. Сялец Бых.
       ГАРАХВЯ'ННІК, ГАРОХАУНІК, ГАРОШНІКл. Каліўе гароху. Гырыхвяньнік. пасох ужо, можна вырвыць на потсьціл сьвіньням. Лабанаўка Чэрык. Гарохаўнік павырыстаў вялікі, а гароху зусім няма. Кадзіна Маг. Iаройінік у гэтым годзе вельмі добры. Бароўка Маг.
       ГАРБУ'ЗІК м. перан. ласк. Поўнае, здаровае дзіця. Што, мой ты гарбузік, спаць зыхацеў? Радзівонаўка Гор.
       ГАРЛА'Ч м. перан. Крыклівы чалавек. Пятрок вельмі ўжо крычыць на ўсю вёску, во гарлач дык гарлач. Чырвоная Слабада Бых. Ну й гырлач жа ты, хоць ростым нівялікій. Лежнеўка Маг.
       ГАРЛЯ'НКА ж. Горла. А чаго йта ты гырлянку дзяреш? Бярозкі Хоц.
       ГА'РНЫ прым. Прыгожы. Ета настаўніца дзюжа гарньія. Каўшова Мсц.
       ГАТСАВЫЙ прым. Гарусны. Як толькі нымылацілі хлеба, так стырая прыдыла й купіла ўсім пы гарсывыму платочку. Шаламы Слаўг.
       ГАРШЧОНАК, ГАРШЧЭНАК ^ Гаршчок. Сяньні харошыя гаршчонкі былі ны бызарі. Высокае Клім. Такей удалый гаршчэнык, аж зьвініць. Немерка Гор.
    
    24
    
       ГАРШЧЭУНІК м. Ганчар. Гаршчэўнік у чыріпках варіць, а партнэй у дзірявых сыпыгах ходзіць. Бярозкі Хоц.
       ГАРЭЛІШЧА н. Вогнішча, месца, дзе гарэў агонь. У лесе знайшлі некалькі парцізанскіх гарэлішчаў. Скураты Кругл.
       ГЕТАЦЬ незак. Гагатаць. Гусь чагота гегыіць. Ясенка Красн. Адабралі ў гусі гусянят і пад другую, дык яна гегая, аж жалка. Цвёрдаў Бых.
       ГІ'ДАВАЦЬ незак. Грэбаваць, гадзіцца. Напілася вады с канавы, хоць гідавала. Кляшчоўка Глуск.
       ГРДКІЙ прым. Агідны, брыдкі. Якія анучы сталі гіткія. Скураты Кругл.
       ГІ'НЕЙ м. Іней. Бывала, выйдзіш зімой на вуліцу — усе дзяреўя ў гінеі, красыта. Вусце Чэрык.
       ГІРЗАВА'ЦЬ незак. Бегаць без справы. Ці ета пірістаніш ты. сяньні гірзываць, адуріў мне галовычку. Немерка Гор.
       ГЛУМА' аг. 1. Чалавек, які пускае ўсё ў глум, псуе. Глума, йіто ты робіш? Касц. Ды ікая ш ты глума, ці так жа ета дзелыюць? Вялікі Бор Касц. 2. Чалавек, які разумее ўсё не так, як трэба, а пасвойму. Во глума, ёй гыварі адно, а іна табе другое. Елавец Хоц.
       ГЛУХА'Р м. Чалавек, які не чуе. Глухар — ета глухі як пень. Сялец Бых.
       ГЛУ'ШКА ж. Глухая жанчына. Глушкіный дычка пыступіла сёліта ў інсьцітут, так глуйіка радыя, на сёмьш небі. Высокае Клім.