Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
КУ'ДЛА (кўдла) жан., пагардж. Распусніца. Скруці-лася саўсім дзёўка, кўдлаю стала. Бр.
КУЛІ'НА (куліна) жан. Спакойная затока ў рацэ. На нашай Бярбзе ад аднбй Чыжахі да Перавбзу тры куліны.
КУ'ПЛЕНЫЯ (кўплены) прым. Прыезджыя. Тўбель-цы дрўжна жывўць, а кўпленых людзёй стараюцца хоць як-нёбудзь зьняважьгць. Бяс.
КУ'РА (кўра) жан. Курыца. Шафёр ёхаў на машьі-не і вашу кўру забіў. Кам.
КУ'РАВА (кўрава) ніяк. Пыл. У хаце ўжо курава мнбга, бо я на раббце, а бабўля ўвесь час сьпіць на ля-жанцы. Кузьм.
КУРА'ЛЬ (кураль) мужч. Лучына. Бывала, устаніш, ды ні па часах, а па пятухах, ды ні за лямпачкай, а за ку-ралём, у часьі чатыры, ды трэба ў стўпя таўкачбм грўцы натаўчы, пасушыць на прыпячку ў пблымі, зварьіць ды сямёйку пакарміць. Пал.
КУ'РНІК (кўрнік) мужч. Месца, дзе сядзяць куры. Усе кўры ў кўрнік пасёлі? Зажані яшчэ вунь аднў.
КУРО'ДЫМІЦЦА (курбдыміцца) незак. тр. Дымш-
67
ца-Нейкія дзьвё галавёшкі курбдымяцца ў пёчы, заліць трэба. Бяс.
, КУРО САННЕ (курбсаньне) ніяк. Курасадня. Маё куры ужо дауно на курбсаньні сядзяць, а чагб ёта ты сва-іх ня заганяяш? Р. Ч.
КУРЬГЦЬ (курьіць), -у, -ыш; незак. тр. Вэндзіць. Су-седзі кожны гот кўраць кумпяк, нёяк і мы рас папрббава-лі, панравілася. Бяс.
КУСА HH1KI (кусаньнікі) толькі мн. Аб’едкі. Скажы дзе гэтьшкусаньнічкі дзяваць? Кам.
КУСА ЧЬІ (куеачы) прым. Куслівы. Прбшлы гот у нас ром узьняўся. Сеў у садбчку, на галінку сёлі пчблы. Я бльінька малёнькая, я дзяржў яе за кбньчык, каб саў-сім ні зламалася. А пчблы нічбга, ні пакусалі. А мбжа гэ-та сорт такі, што някусачыя. Бяс.
КУ'ФАР (кўфар) мужч. Шафа. Плацьця нбвыя ў куфры вісяць. Р. В. J , , КУФА'ЙКА (куфайка) жан. Фуфайка. Надзёла п kv-фанку^дык і цёпла былб п. Чар.
, КУ ХАЛЬ (кўхаль) мужч. Кружка. Была ў лёсе сась-мягла, прыйшла дадбму, дык цэлы кўхаль вады вьшіла Кук.
, КУ ХЦІЦ (кўхціц) мужч. Сундук. Mae пбсьцілкі ля-жаць у кухціцу. В. В. Нёмцы як прышлі з вббыскам, дык маці запёрла яе ў кўхціц. Кам.
' КУ ЦЬКА (кўцька) жан. Кавалак рафінаду. Я люб-ЛЮ£хлітглЙ С ,кУцькаю> а салбткага не люблю. Р. Ч.
КУЧКАВА ЦЦА (кучкавацца) незак. тр. Збірацца ў чароды. Што гэта такбя, што бацяны кучкўюцца? Шчэ ш №б^На Што гэта яны ўжо вбсянь скбірую чўюць, ці што?
л
ЛА'ВА (лава) жан. Вялікі кавалак зямлі. Сёньня апалола такўю вялікую лаву буракбў. Кам.
68
ЛАГ (лах) мужч. Жэрдка, якую прыстаўляюць да ва-за. Лагі прыстаўляюць да вбзу і кбцяць па іх дрэвы. Гіл.
ЛАГЧАВГНА (лахчаві'на) жан. Лагчына. I якраз жа во тут во, на кладбішчы, за гэтымі во памятнікамі, Сбка-лаў з атрадам засёў, у гэтай во лахчавіне, і як далі пры-кас, парцізаны як чхнулі с усіх старбн, то хваціла там і паліцаям, і нёмцам. Мік.
ЛАДЬІ'ШКА (ладышка) жан. Збанок без ручкі. Ямў што, ладышку малака вь'шіў і на двор пабёх. Бр.
ЛАЖБЕ'НЬ (лажбёнь) мужч., лаянк. Гультай. Лаж-бёнь ты, вазьміся за раббту, a то нічбга ні зарббіш на зі-му. Кам.
ЛАЖБЕ'П (лажбёй). Гультай. Вот нёйкі лажбёй, са-бак ганяе, а нічым не збймяцца. Кам.
ЛАЛЭ'РІ (лалэй) агульн., абраз. Чалавек з вельмі тоўстымі губамі. Гўбы ў яго тбўстыя і крўглыя, як у сап-раўднага лалэя. Крок.
ЛА'ПАЦЬ (лапаць), -ю, -еш; незак. тр. Чапаць. He лапай мянё, бо дам. В. В.
ЛАПАТУ'Н (лапатўн) мужч., неадабр. Чалавек, які многа гаворыць. Ну і лапатўн жа еты Андрэй, нагавб-рыць, нагавбрыць, а зрабіць ня зрббіць. Р. Ч.
ЛА'ШК (лапік) мужч. Плямачка. На памідбры лй-пік зялёны, гэта ён бўдзе псавацца. Чар.
ЛА'ПІНКА (лапінка) жан. Пустое месца на полі, не пакрьітае гноем. Бацька ўсё крычыць на нас: «Растрасай-це дббра гной, кап лапінкі нідзё не асталося!» Бяс.
ЛАСКАТА'ЦЬ (ласкатаць), -у, -аш; незак. тр. Балба-таць. Сабярўцца і ласкбчуць, і ласкбчуць, калі яны ўжо сьціхнуць? Р. Ч.
ЛАТУХЕ'Я (латухёя) жан. Драная бульба. А лату-хёю хто зьдзёр? Нікамў дзёла да ётага нет. Р. Ч.
ЛАТУ'ШКА (латўшка) жан. 1, Драўляная лыжка. У нас шчэ дзеравянныя латўшкі ест, імі ёсьці лепш — не гбрача. Р. Ч. 2. Гліняная міска. Даўней такіх місак не " ^чдв. а былі анны латўшкі з гліны. Р. Ч.
69
ЛАТУ'ШНІК (латўшнік) мужч. Каша з яец і пшаніч-най мукі. Цэлы чыгўн латўшніку наварыла. Р. Ч.
ЛАУЧЭ'Й (лаўчэй) прысл. Лепш. Лаўчэй былб п, кап ты не цягаўся ўсю ноч, а лёх ды спаў. Ліс.
ЛАХМА'НІК (лахманік) мужч. Блузка. Адзін лахма-нік адзёла, дык хбладна, трэба ісьці цяплёй адзёцца. Кам.
ЛА'ХТА (лахта) агульн., неадабр. Чалавек, які хутка і без толку гаворыць. 3 гэтай лахтай і спрачацца ня трэ-ба былб, сэнсу няма. Кірк.
ЛЕВАРУ'КІ (леварўкі) мужч. Ляўша. Леварўкі, а пі-ша праваю. Граб.
ЛЕ'ДЗВІ (лёдзьві) прысл. Ледзь. Лёдзьві ні заблу-дзіла сеньня ў лёсі. В. В.
ЛЕКАТА'ЦЬ (лекатаць), -ч-у, -ч-аш; незак. тр. Дры-жаць ад холаду. He лекачьі — ідзі апраніся, стане цяп-лёй і ты супакбішся. Меж.
ЛЕ'СКА (лёска) жан. Лесвіца. Вазьміу Рыгбра лёску, трэба на гарў злазіць. Кам.
ЛЕ'СКІ (лёскі) толькі мн. Лесвіца. Чамў з агарбда лёскі не прынёсла? Мне ж на гарў сёна занёсьці нада. Луц.
ЛЕ'ТНІ (лётні) прым. Чуць цёплы. Вада астьіла, чуць лётненькая. Ліс.
ЛЕ'ТНІК (лётнік) мужч. 1. Жаночы лёгкі жакет без падкладкі. Бывала, мы лётнік адзяём, як ідбм у цэркву, a тады зноў зьнімаем. Р. Ч. 2. Шлях, па якім ездзяць толь-кі ўлетку. Ты пытала, дзе мае дзёці падзёліся, а яны вунь па лётніку ў лес пайшлі. Р. Ч.
ЛЕ'ТАЧКА (лётачка) жан. Ляток. Старьі дббра да-глядаў пчблак. На зіму аблбжа пчол картапляньнікам, сёнам, пакіне адкрытай лётачку, каб дьіхаць ім мбжна былб. Бяс. Малая дзірачка, праз якўю пчблкі вылятаюць, завёцца лётка. Там жа.
ЛЕ'Я (лёя) абраз. Тоўстая жанчына. Тая лёя ізнбў мае гуркі' патаптала. Кам.
ЛЕ'ПАЛКА (лёпалка) жан. Прылада для зніш«"""
70
мух. Стблькі мух развялбся, што ні лёпалка ні памагае ні што другбе. Кам.
ЛЕ'ТАМ (лётам) прысл. Бягом. Вёчна ўсё лётам ды лётам, няма калі пасядзёць ні мінўты. Бяс.
ЛЕ'ХА (лёха) жан. Адтуліна ў падмуроўцы. Лёхі на зіму затыкаюць, кап пол не настываў. Бр.
ЛІДА'ІК ((лідаік) мужч. Ташната. Гэта ж трэба так мнбга калыхацца, што прышбў ды й гавбрыць: «Мама, мне вёльмі плбха, лідаік вёрне». Р. Ч.
ЛІПНЕТ (ліпнёх) мужч. Сушанае лісце ліпы. Ліп-нёх тожа ёлі з гбра. Бяс.
ЛІСА'ВЫ (лісавы) прым. Ласкавы, тактоўны. ён та-кі лісавы, усягды пагавбрыць с чалавёкам, пасьмяёцца. Цяр.
ЛІСТАНО'ШКА (лістанбшка) жан. Лістаношка газэ-ты нясё, пастаю забярў. Заб.
ЛО'ЖА (лбжа) жан. Ложак. Я ні даю оваю лбжу за-крываць капай, ні люблю. Кблісь у мбдзе былб лажыць на лбжу падўшак цэлую гарў, навёрх ясікі. Фал.
ЛОЙ (лой) мужч. Авечы тлушч. Зарэзалі авёчку, дак натапілі дзьве міскі лбю. В. В.
ЛО'КША (лбкша) жан. Локшына. У краму лбкшы прывязьлі, бабы мамёнтам расхваталі. Заб.
ЛО'ПАТ (лбпат) мужч. Шум. Надаёлі гэтыя гўсі, та-кі ш лбпат паднімуць, што хоць вўшы затыкай. В. В.
ЛО'ПАЦЕНЬ (лбпацень) мужч., асудж. Жанчына, якая многа і без толку гаворыць. Мая сусётка такі ўжо лопацёнь, лапбча, лапбча без канца і ўсё бес тблку. Бяс.
ЛОУЖ (лоўш) мужч. Куча веццяў. I што толькі ў гэ-тым лесе нарабілі? На кожным кроку ляжыць лоўш, нельга прайсьці. Цяр.
ЛУ'ТЫ (лўты) толькі мн. Лыка. Бывала, як спляцёш лапці з лўты, дык хбдзіш у іх усюды, бо адзёць больш ні-чбга не былб. Р. Ч.
ЛУЧНІ'К (лучнік) мужч. Дзірка. Тблькі сёньня адзё-
71
ла нбваю вбпратку, а як паглядзёла ў люстэрка, дак у ёй тблькі адны лучнікё. Р. Р.
ЛЬГА (льга) прысл. Магчыма. Зразу дык былб льга жыць, а пбтым стала зусім нёльга. Кухц.
ЛЭТУР (лэгур) мужч. Парадак. Ясі ты без ніякага лэгуру. Цял.
ЛЮБО'СЦІ (люббсьці) толькі мн. Любошчы. Аднбй-чы мы йшлі прас канбплі дахаты і ні зналі, што наш оаз-гавбр патслўхваюць нашы дзяцюкі. Усе дзёўкі расказы-ваюнь пра сваё люббсьці, ну й мянё нячысьцікі за язьік пацягнўлі расказаць пра Даніпата. Пуз.
ЛЮСТЭ'РКА-ТРАЯЖ (люстэрка-траяк) ніяк. Трыль-яж. Зайдзі ў кбжнага хату — вымалявана, выкрашана, у люббга дббрага люстэркі-траякі', радзівы, целявізары. Што гэта, шуцёйная дзёла — такая жысь. Мік.
ЛЯ'ДА (ля'да) прысл. Дрэнна. Мой унўк ляды піша, усё цятвадзі замўрзаныя і сам замўрзаны. Р. Ч.
ЛЯДА'ТЫ (лядаты) прым. Стары чалавек. Лядаты, a які яшчэ жвавы. В. В.
ЛЯЖА'ЙКА (ляжайка) жан. Ляжанка. Напаліла ля-жййку, узьлёзла нанач, вьігралася, дак і кашаль пяра-стбў. Цял.
ЛЯЖА'К (ляжак) мужч. Разнавіднасць вулея. Рамач-ныя вўлеі ў гэтым гбдзе прадала, няма камў даглядаць, асталіся калбды-ляжакі, ляжаць пад яблынямі ў агарб-дзе. Бяс.
ЛЯ'ЗАЦЬ (лязаць), -аю, -еш; незак. тр. Лазіць. Гля-дзі, сьтнбк, не лязай абы куды. Якш.
ЛЯЗГАТА'ЦЬ (лязгатаць), -ч-у,-ч-аш; незак. тп. Кры-чаць, лаяцца. Пярастань ты лязгатаць на ўсё сялб. В. В.
ЛЯКАТА'ЦЬ (лякатаць), -у, -аш; незак. тр. Дрыжаць. У дзьвёокі стўкаюць, а я сяджў і лякачў. Св.
ЛЯНУ'ХА (лянўха) жан. Вадкая страва са свежай Kanye™. Сягбньня на абёт у нас лянўха, як прасілі. Масц.
ЛЯ'ПАЦЬ (ляпаць), -ю, -еш; зак. тр. Гаварьіць абы-што. Ен цэлы вёчар ляпаў абы-штб. Р. Р.
72
ЛЯ'ПЛЦЬ (ляпаць), -ю, -еш; незак. тр. Стукаць. Усё ляпая і ляпая па сталё, ні супакбіцца. В. Р.
ЛЯ'ПАЦЬ КГШКАЙ (ляпаць кішкай). Галадаць. Старайцяся выбраць картбплю, a то бўдзяця зімбю ля-паць кішкай. В. В.
ЛЯ'ПНУЦЬ (ляпнуць), -у, -еш; зак. тр., перан. Ска-заць абы-што. Вось ляпнула, дык ляпнула, і слўхаць брытка. Уж.
ЛЯСЕ'НКА (лясёнка) жан. Торбачка. Пбўную лясён-ку ядьі набрала. Р. Ч.
ЛЯ'СКАЦЬ (ляскаць), -ю, -еш; незак. тр. Стукаць. Прышбў увёчары з гульні і давай ляскаць у дзьвёры. В. В.
ЛЯТУНЬГ (лятуны). Хлопцы-аднагодкі, падлеткі. Вот гэтыя лятуны, вам спакбю ні даюць. Кам.
ЛЯ'ХА (ляха) ніяк. Рэха. Ціха ў лёсі, тблькі ляха ад-гукаецца. Р. В.
М
МАГАЗІ'НШЧЫЦА (магазіншчыца) жан. Прадаў-шчыца. Нёкалі як Байдурыха была магазіншчыпай, мнб-га тавараў былб, а цяпёр як дзёўкі сталі таргаваць, дык німа нічбга. Белар. Цэльны дзень магазш закрыт, ма-быць, магазіншчыца ў гбрат паёхала. Там жа.
МАТЛІ (маглі) толькі мн. 1. Прыстасаванне для пра-савання вымытай бялізны. Трэба бялізну пацігаць, вы-раўнаваць, тадьі ў маг'лі вьімаг'ляваць. Маглі такія от ік у нас крбсны, Манька. Палбжыш на этыя от як крбсны, за-крўціш — і гладзінькая бялізна вуходзіць с каткбў, валі-каў такіх. Паг. 2. Пранік і качалка. Трэба ўзяць у Мані маглі і пакачаць настбльнікі. Борк.
КНІГІ ОНЛАЙН
